Q-koorts
- Laatste ontwikkelingen
- Wat is Q-koorts?
- Hoe kun je het oplopen?
- Wat zijn de ziekteverschijnselen?
- Behandeling
- Hoe kun je Q-koorts voorkomen?
- Bestaat er een vaccin?
Laatste ontwikkelingen
Dodelijker dan gedacht
Q-koorts heeft de afgelopen jaren zeker 24 dodelijke slachtoffers geëist, maar waarschijnlijk zijn het er meer: misschien wel 2 tot 3 keer zoveel. Dit heeft Roel Coutinho, directeur van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) gezegd in het tv-programma Nieuwsuur. Hij wees erop dat niet iedere arts aan Q-koorts denkt als doodsoorzaak. Het laatste officiële dodental was 20. Ook het aantal besmettingen ligt volgens recent onderzoek met 50.000 gevallen veel hoger dan het tot nu toe aangenomen cijfer van circa 4000.
De Stichting Q-koortsclaim bereidt schadeclaims tegen geitenhouders voor.
Hoorzitting Ombudsman op komst
De Nationale Ombudsman gaat een openbare hoorzitting organiseren voor zijn onderzoek naar Q-koorts. Hij zal sleutelfiguren bij de overheid horen en patiënten aan het woord laten. Het doel van de hoorzitting is om de (achtergrond van) keuzes die door de overheid zijn gemaakt, scherper te krijgen. Daarnaast wordt een aantal patiënten uitgenodigd om te vertellen waar zij tegenaan zijn gelopen. De hoorzitting zal openbaar zijn en vindt ruim voor de zomer plaats.
De Ombudsman onderzoekt hoe patiënten die door Q-koorts chronisch ziek zijn geworden, genoegdoening moeten krijgen van de overheid. De hoorzitting is onderdeel van dat onderzoek. De overheid heeft tot dusver niet serieus naar een passende oplossing gezocht, aldus de Ombudsman.Veel patiënten voelen zich niet gezien en niet gehoord. Ombudsman Alex Brenninkmeijer: 'Zij missen erkenning en passende acties van de overheid om tegemoet te komen aan hun problemen. Denk aan onbereikbare therapieën door hoge reiskosten, hoge ziektekosten en studievertraging.' Het onderzoek wordt in de loop van dit jaar afgerond.
De Q-koortsepidemie werd enkele jaren geleden veroorzaakt door geitenhouderijen. Veel mensen in de omgeving liepen zonder het te weten een besmetting op. Bij de meesten bleven de verschijnselen beperkt, maar waarschijnlijk enkele honderden zijn chronisch ziek geworden.
Een paar jaar geleden had bijna niemand er nog van gehoord: Q-koorts. En nu heeft Nederland plotseling de grootste epidemie van Q-koorts die ooit in de wereld is gemeld.
Wat is Q-koorts en wat kunnen we eraan doen?
Naar bovenWat is Q-koorts?
Q-koorts is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie (Coxiella burnetii). ‘Query’, wat vraagteken betekent (de verwekker van de ziekte was namelijk lang onbekend) of van Queensland (Australië), waar de ziekte voor het eerst bij slachthuispersoneel is vastgesteld.
Hoe kun je het oplopen?
Dieren kunnen de bacterie overdragen op mensen. Geïnfecteerde dieren zijn meestal niet ziek. Je kunt aan de buitenkant dus niet zien of ze besmet zijn. Geiten en schapen zijn de belangrijkste bron van de ziekte. Q-koorts kan bij hen miskramen en vroeggeboortes veroorzaken, waarbij de bacteriën in groten getale vrijkomen. Mensen lopen de ziekte meestal op door het inademen van besmet stof. De bacterie kan maanden tot jaren overleven in stof of zand. Door verwaaiing kan de bacterie in de lucht komen en zo - afhankelijk van de weersomstandigheden - tot enkele kilometers verspreid worden.
Het drinken van besmette rauwe melk of het eten van rauwmelkse producten zou ook een bron van besmetting kunnen zijn. Tot op heden zijn er echter geen aanwijzingen dat er door consumptie van deze producten mensen in Nederland ziek zijn geworden. Mensen kunnen elkaar onderling niet besmetten.
Naar bovenWat zijn de ziekteverschijnselen?
De kans om met Q-koorts besmet te raken is voor iedereen hetzelfde. De kans om ná besmetting ziek te worden niet. De meeste besmettingen verlopen zonder dat je het merkt of als een milde griep. Mensen met een verminderde weerstand – bijvoorbeeld als gevolg van een transplantatie, kanker, chronische nierziekte of zwangerschap – hebben een grotere kans op een ernstiger verloop. In dat geval begint de ziekte meestal acuut met heftige hoofdpijn en hoge koorts. Daarbij kunnen koude rillingen, spierpijn, misselijkheid en braken, een longontsteking en pijn op de borst voorkomen.
Naast de acute vorm bestaat er ook een chronische vorm van Q-koorts. Vooral mensen met al bestaande hartklepafwijkingen lopen meer risico op deze zeldzame vorm.
Ziekteverschijnselen treden meestal gemiddeld 2 tot 3 weken na besmetting op.
Naar bovenBehandeling
Meestal geneest Q-koorts spontaan na één à twee weken. Mensen die ernstig ziek zijn met koorts wordt aangeraden naar de huisarts te gaan. De huisarts kan beslissen of nader bloedonderzoek nodig is en bepalen of er inderdaad sprake is van Q-koorts.
Soms is het nodig om te behandelen met een antibioticakuur. De behandeling duurt drie weken. Als er sprake is van de zeldzame chronische vorm van Q-koorts duurt de behandeling lang (soms jaren).
Naar bovenHoe kun je Q-koorts voorkomen?
Omdat de bacterie door besmette dieren in grote hoeveelheden in de omgeving wordt gebracht en dan als besmette stofdeeltjes over grote afstand kan worden verspreid, biedt geen enkele maatregel 100% bescherming. Het is wel aan te raden om na contact met dieren – en dan vooral schapen en geiten – altijd de handen te wassen.
Zwangere vrouwen kunnen beter elk contact met schapen en geiten vermijden tijdens, en een paar weken na het lammeren, zeker als er zich bij het lammeren problemen hebben voorgedaan. Zwangeren hebben, als zij besmet raken, namelijk een (heel kleine) verhoogde kans op vroeggeboorte of een miskraam.
Het is voor alle zekerheid ook beter geen rauwe melk te drinken of rauwmelkse producten te eten. De kans om Q-koorts op te lopen door het eten van vlees is verwaarloosbaar klein. Zeker als het vlees hygiënisch wordt behandeld en goed wordt verhit.
Naar bovenBestaat er een vaccin?
Er is een werkzaam vaccin voor mensen dat in sommige delen van de wereld wordt gegeven aan mensen met beroepsrisico. Het heeft echter nadelen: personen die de ziekte al (ongemerkt) hebben gehad kunnen een overgevoeligheidsreactie ontwikkelen. Het vaccin is in Nederland niet beschikbaar.
Er is wel een vaccin voor dieren dat op dit moment in Nederland gebruikt wordt. Eind 2008 startte een vrijwillige vaccinatiecampagne voor melkgeiten in een gebied van 45 kilometer rond Uden. In april 2009 begon een verplichte vaccinatiecampagne voor melkgeiten en melkschapen, eerst in het gebied waar Q-koorts voorkwam en vervolgens in heel Nederland.
Meer weten? Lees ook de laatste feiten en cijfers over Q-koorts
Naar boven
