Nieuwe Pleisters: eerste indruk

Het voornaamste doel van pleisters is de wond beschermen tegen invloeden van buitenaf. Ook zorgen ze voor een snellere heling, doordat je de wond minder snel opnieuw open stoot. Aan de genezing zelf leveren ze geen bijdrage: die komt van binnenuit, door noeste arbeid van onze eigen cellen.

Toch zijn er tegenwoordig nogal wat pleisters verkrijgbaar die meer claimen dan bescherming. Zoals extra desinfectie, een snellere bloedstelping of zelfs therapeutische warmte. Hoe nuttig is dat? We legden een tiental opvallende nieuwkomers voor aan deskundigen waaronder Hans van der Pols van Het Oranje Kruis en Hester Vermeulen van het Amsterdam Medisch Centrum (AMC) en vroegen hun mening.

Betadine desinfectiepleisters (1 m x 6 cm) €2,59

Wat is het?
Een pleister waar een Betadine-oplossing aan is toegevoegd.

Claim:
'2 in 1: Verbinden en ontsmetten. Voor het reinigen, behandelen en voorkomen van infecties bij oppervlakkige brand-, snij- en schaafwonden.'

Hans van der Pols: 'Deze pleister is alleen bedoeld voor kleine wondjes. Maar die genezen ook goed door ze gewoon met water schoon te spoelen. Heb je geen water voorhanden, bijvoorbeeld tijdens een lange wandeling, dan is het een prima alternatief. De ontsmettende werking van Betadine is namelijk wel bewezen. Maar dan zou ik eerder 'voor groot gaan' en een flesje of tubetje Betadine in m'n tas stoppen. Dat kun je ook voor grotere wonden gebruiken, die wel ontsmet moeten worden, zeker als er geen arts in de buurt is.'

Let wel op: in Betadine zit jodium, daar zijn sommige mensen allergisch voor. Zij kunnen beter sterilon gebruiken.

Oordeel: Geen meerwaarde

Leukomed T plus Douchepleister (5 stuks) €3,99

Wat is het?
Een waterdichte pleister, ter bescherming van kleine wonden en schaafplekken, ook onder de douche en in bad.

Claim:
'Waterdicht en effectieve bescherming tegen bacteriën'

Hans van der Pols: 'In het algemeen is het juist goed om met wonden onder de douche te gaan, zelfs met zeep of shampoo, want daar wordt de wond schoon van. Tenzij de arts aangeeft dat de wond droog moet blijven, maar dan gaat het al gauw over bijvoorbeeld operatiewonden of chronische wonden. Dit product is wel handig als je per se wilt zwemmen in niet al te schoon water. Of als je in je werk met vies water te maken hebt.'
Hester Vermeulen: 'Ook met chirurgische wonden mag je doorgaans al na 24 uur weer onder de douche. Soms vinden patiënten dat eng, maar dat is niet nodig. Het is wel goed dat de pleister ademt, anders ontstaat er vocht onder en laat hij gemakkelijker los.'

Oordeel: Geen meerwaarde

Thermacare (3 stuks) €8,95

Wat is het?
Zelfklevende kompressen, die gedurende 8 tot 12 uur een constante warmte afgeven. Voor spier- en gewrichtspijn aan nek, schouder of pols.

Claim:
'Verlicht doeltreffend de pijn'

De pleister bevat onder meer ijzerpoeder, actieve koolstof, zout en water. Als die in aanraking komen met zuurstof levert het ijzerpoeder warmte. Deze scheikundige reactie noemt men ijzeroxidatie. Warmte kan inderdaad verlichting geven: de doorbloeding wordt beter. Maar het is niet bewezen dat de spierpijn hierdoor eerder overgaat. Een warm bad werkt mogelijk net zo goed.

Oordeel: Het proberen waard (voor verlichting)

Kruidvat pleisterspray (75 ml) €2,49

Wat is het?
Fungeert als een tweede huid voor oppervlakkige schaaf- en snijwondjes.

Claim:
'Beschermend en waterafstotend. Sluit het wondje beter af dan een normale pleister.'

Hans van der Pols: 'Hiermee sluit je verontreiniging juist op. Bovendien geneest de wond niet sneller als je hem afsluit.'

Oordeel: Geen meerwaarde

Heltiq zelfhechtend windsel (4m x 6cm) €2,89

Wat is het?
Windsel dat aan zichzelf plakt, waardoor er geen verbandklemmetjes nodig zijn.

Claim:
'Hecht alleen aan zichzelf, niet aan huid en haren'

Hans van der Pols:
'Dit is een aanwinst voor je verbanddoos, want je kunt er snel mee verbinden. Zelfs een hoofdwond; iets dat met een normaal verband nauwelijks lukt. Een groot voordeel is ook dat je jezelf kunt verbinden. Leg wel altijd een steriel gaasje tussen de wond en het windsel. Dit product kan overigens latex bevatten; daar zijn sommige mensen allergisch voor. Het is er ook zonder latex.'

Oordeel: Aanrader

Hansaplast eeltpleisters (3 stuks) €3,09

Wat is het?
Een pleister die eelt zacht maakt, zodat je dat gemakkelijker kunt verwijderen. Bevat salicylzuur, dat de huidcellen van de hoornlaag week maakt. Na vier dagen kun je de verweekte huid gemakkelijk verwijderen, bijvoorbeeld in een warm bad.

Claim:
'Verwijdert eelt'

Salicylzuur weekt inderdaad het bovenste eeltlaagje los. Het eelt valt er dus niet vanaf, maar het wordt wel zachter. Je moet het daarna dus nog steeds verwijderen. Het aantal handelingen blijft dus gelijk. Gewoon een warm bad maakt de huid ook zacht, dus het is voordeliger om eerst dat te proberen. Je kunt eelt ook zonder weekmaker verwijderen. Het is dode huid, dus het doet geen pijn.

Oordeel: Het proberen waard

Heltiq Brandwondenpleister (5 stuks) €4,99

Wat is het?
Een pleister die kleine, oppervlakkige brandwonden behandelt.

Claim:
'Directe pijnverlichting bij kleine oppervlakkige brandwonden. Het laagje aluminium haalt de hitte uit de huid en vermindert de kans op infecties.'

Hans van der Pols: 'Het steriel afdekken vermindert inderdaad de kans op infecties. Maar je mag deze pleister alleen op een intacte huid gebruiken. Als de huid niet kapot is hoef je juist niet bang te zijn voor infecties. Ik vraag me ook af of dat laagje aluminium inderdaad de hitte uit de huid haalt. Het is bij de beperkte toepassing die dit product heeft - kleine, oppervlakkige brandwonden - echter weinig relevant; tien minuten koelen met lauw water volstaat.'

Oordeel: Geen meerwaarde

Compeed blarenpleister (6 stuks) €5,99

Wat is het?
Een hydrocolloïde pleister voor de behandeling van blaren. Hydrocolloïd betekent dat de pleister een vochtig wondmilieu creëert. In het midden is de pleister 1 mm dik, zodat deze een bescherming biedt tegen wrijving.

Claim:
'Gebruik bij de eerste tekenen van wrijving, om blaren te helpen voorkomen en bij bestaande blaren om pijn te verlichten en het herstel te helpen versnellen.'

Hans van der Pols: 'Een goed product, want je hebt minder de behoefte de blaar door te prikken. De pleister werkt als een tweede huid. Doorprikken vergroot de kans op infectie; dat moet je alleen doen als je er echt niet op kunt lopen. Je moet de pleister wel zorgvuldig bevestigen, anders laat hij snel los.'

Oordeel: Aanrader, vooral voor wandelaars

Hansaplast snelle wondgenezing (8 stuks) €5,69

Wat is het?
Een pleister die kleine wonden, zoals schaafwonden, sneller geneest

Claim:
'De geavanceerde technologie helpt de natuurlijke wondgenezing te versnellen en de wond tot 50% sneller te helen.'

Hester Vermeulen: 'De claim van 50% snellere wondgenezing vind ik nogal gewaagd. De fabrikant refereert hierbij aan onderzoek dat onder een zeer kleine groep is uitgevoerd. Daar kun je geen betrouwbare uitspraken op baseren. Bovendien spreekt de fabrikant van wondherstel en dat is niet hetzelfde als wondgenezing. Al zou de wond 50% sneller genezen, dan heb je het hooguit over 1 à 2 dagen. Een kleine wond geneest immers vanzelf al snel.'

Oordeel: Geen meerwaarde

Nexcare blood-stop (14 stuks) €6,54

Wat is het?
Een pleister die bloedingen stelpt bij kleine verwondingen zoals krassen, schaafwonden en oppervlakkige snijwondjes. Het bevat een natuurlijke substantie van geoxideerd cellulose, die volgens de fabrikant bloedstolling bevordert en het risico van opnieuw bloeden vermindert.

Claim:
'Bloedstelpende pleisters. Werken snel bij kleine snij-en schaafwondjes. Actieve stof in de pleister zorgt dat de bloeding snel stopt. Pleister vormt mee en laat de huid ademen.'

Hester Vermeulen: 'De toegevoegde stof werkt inderdaad bloedstollend. Maar bij kleine wonden is dat niet nodig en voor grote wonden is de pleister te klein. Gewoon aandrukken is vaak al voldoende om het bloed te stelpen.' Hans van der Pols: 'Alle pleisters stelpen kleine bloedingen, dat is - naast bescherming van de wond - hun functie.'

Oordeel: Geen meerwaarde

Drs. Hans van der Pols is wetenschappelijk medewerker bij eerste hulporganisatie het Oranje Kruis (www.ehbo.nl). Hij ontwikkelt lesmateriaal voor eerstehulpverlening en werkt mee aan de ontwikkeling van richtlijnen voor eerste hulp.

Dr. Hester Vermeulen is senior onderzoeker in het Amsterdam Medisch Centrum (AMC). Ze coördineert onderzoek naar wondheling van acute wonden die ontstaan na een operatie of een ongeluk. Ze is gepromoveerd op het onderbouwen van zorg aan geopereerde patiënten.

De beste manier om een wond te verzorgen

Bij een kleine wond kun je volstaan met een eenvoudige pleister. Een open wond kun je het beste met gewoon gaas verbinden. Hester Vermeulen: 'De wond geneest dan het snelst en met even weinig pijn als met moderne materialen, zoals schuim of hydrofiberverbanden. In het AMC hebben we daar uitgebreid onderzoek naar gedaan, bij patiënten met een operatiewond. Bovendien is gewoon gaas nog goedkoper ook.' Je moet wonden niet hermetisch afsluiten, waarschuwt Vermeulen. 'Wel is het belangrijk om de wond niet te ernstig te laten afkoelen. Reinig hem dus bij voorkeur met vloeistof op lichaamstemperatuur. En open het verband niet te vaak voor inspecties.'
Aan droge wonden blijft verband eerder kleven en dat is pijnlijk. 'Het beste is om dan niet-verklevend wondgaas te gebruiken, bijvoorbeeld met paraffine.' Half natte wonden kun je met bevochtigde gazen verbinden en zeer natte wonden met droog gaas. De wond maakt die vanzelf wel vochtig. Als een pleister of verband toch aan de wond vastplakt, kun je deze het beste losweken met lauw kraanwater.

Wat moet er in ieder geval in een verbanddoos zitten? Kijk op www.ehbo.nl/verbandsetpart.htm