Hoe werkt een afwasmachine?

• Sproeiarmen
• Verdampen
• Cyclus
• Vaatwasmiddelen
• Vaatwasprogramma's
• Aparte programma's op afwasmachines
• Vaat afspoelen voor het de afwasmachine in gaat?
• Hoeveel couverts in de afwasmachine
• Grote afwasmachines
• Kleine afwasmachines
• Compacte afwasmachines
• Drogen
• Afwasmachines met condensdroogtechiek
• Afwasmachines met ventilatiedroogtechniek
• Niet in de afwasmachine

De techniek van een vaatwas- of afwasmachine is eigenlijk betrekkelijk simpel. Hij heeft twee pompen die het meeste werk doen: een circulatiepomp en een afvoerpomp.

Sproeiarmen

De circulatiepomp pompt het afwaswater rond in de afwasmachine. Het water wordt onder hoge druk door de sproeiarmen gepompt die heel hard heen en weer draaien. Er zitten twee sproeiarmen in de vaatwasser, een onder en een boven. Deze zijn voorzien van kleine gaatjes, de sproeikoppen. Via de sproeikoppen komt het water met hoge snelheid op de vaat. De hoge druk waarmee het water door de sproeikoppen spuit, zorgt er tegelijk voor dat deze ronddraaien. Het water komt daarom in de hele afwasmachine. De combinatie van de waterstralen en een vaatwasmiddel reinigt de vaat van de bevuiling.

Verdampen

De afvoerpomp pompt het vuile water aan het eind van het programma uit de afwasmachine. De warmte van de vaat zorgt voor een snelle droging doordat het achtergebleven waterlaagje verdampt. Het proces van verdampen kan eventueel versneld worden door een bijkomend verwarmingselement.

Cyclus

De cyclus van een afwasmachine bestaat uit:

1. voorspoelen (optioneel);
2. reinigen met vaatwasmiddel en heet water;
3. tussenspoelen met koud water;
4. naspoelen met heet water;
5. drogen.

Vaatwasmiddelen

Er zijn verschillende middelen die u aan de machine moet toevoegen om een schone vaat te krijgen:

• Vaatwasmiddel. Dit zorgt voor de reiniging. Het vaatwasmiddel doet u zelf in het doseerbakje. Het doseerbakje wordt automatisch tijdens het wasprogramma geleegd. Het wasmiddel wordt gebruikt tijdens het voorspoelen en de wascyclus.
  Qua dosering wordt er meestal 5 gram voor de voorspoelfase geadviseerd en 20
  gram voor de wascyclus.
• Zout. Zout moet u toevoegen om het water gedurende het gehele proces te
  ontkalken of te verzachten. De kalk die in het water zit, geeft kalkaanslag op het
  serviesgoed, maar slaat ook neer in de afwasmachine zelf. In de handleiding van de
  machine staat welke stand u moet instellen, afhankelijk van de waterhardheid in
  uw regio. De waterhardheid kunt u opvragen bij uw waterleidingbedrijf.
• Glansspoelmiddel. Dit wordt gebruikt tijdens de spoelfase en verlaagt de oppervlaktespanning zodat het water makkelijker van het servies af stroomt.
  Daardoor droogt de vaat zonder of met minder strepen op. Ook de hoeveelheid
  glansspoelmiddel die u moet gebruiken, is afhankelijk van de waterhardheid. Hoe
  harder het water, des te meer glansspoelmiddel nodig is. In de gebruiksaanwijzing geven fabrikanten hier adviezen voor; welke stand nodig is bij welke waterhardheid.
  

Veelal gebruiken mensen tabletten waar deze middelen in zijn gecombineerd. Meer informatie over het verschil tussen het gebruik van gecombineerde vaatwastabletten en losse componenten vindt u op de pagina vaatwastabletten.

Vaatwassers zijn in verschillende uitvoeringen te koop: er is een onderscheid tussen vrijstaande en de inbouwvaatwassers. Bij de inbouwvaatwasser onderscheiden we verder nog geïntegreerde vaatwassers en volledig geïntegreerde inbouwvaatwsssers. Ten slotte is er nog de onderbouwvaatwasser. Lees meer over het verschil tussen inbouw-vaatwassers en vrijstaande vaatwassers.

Vaatwasprogramma's

De meeste afwasmachines hebben vier tot zes programma's:

• Normaal/ dagelijks programma: 55°-65°.
• Autoprogramma: 50°-70°, past temperatuur, watergebruik en programmaduur aan de bevuiling van de vaat aan.
• Ecoprogramma: ongeveer 50°, duurt langer dan het gewone programma, maar gebruikt minder energie door de lagere temperatuur.
• Intensief programma: 70°-75°, voor zwaar bevuilde vaat met potten en pannen.
• Kort programma: 40°-45°, ongeveer dertig minuten voor licht bevuilde vaat.
• Voorspoelprogramma

Aparte programma's op afwasmachines

Naast de hiervoor besproken programma's kunt u verscheidene andere instellingen tegenkomen op de afwasmachine:

• Turbo. Zorgt ervoor dat de vaat sneller klaar is, maar dit kost wel meer energie.
• Antibacterieel of hygiëneprogramma. Hierbij wordt op een extra hoge temperatuur gedroogd en/of een extra spoelbeurt gedaan.
• Extra droogprogramma/opties. Deze helpen om de vaat extra droog uit de vaatwasser te krijgen.
• Nachtprogramma. Extra stil programma dat wel langer kan duren.
• Babyprogramma. Voor flesjes en speentjes. De vaatwasser wordt geleverd met extra korfjes voor de flessen en spenen.
• Functies om de belangrijkste afwasprogramma's tot soms wel 50% te bekorten. Dit kost wel meer water en energie.
• Bierglazen koud/warmprogramma. Zonder gebruik van glansspoelmiddel om de kans op doodgeslagen bier te voorkomen. NB: Dit werkt dus niet met gecombineerde vaatwastabletten waar al glansspoelmiddel in zit.
• Pasta/paella/racletteprogramma. Speciaal om aangekoekte etensresten beter te verwijderen.
• Kunststofprogramma. Speciaal programma voor voorraaddozen, Tupperware en andere kunststofproducten die bestand zijn tegen hoge temperaturen.
• Aangepaste programma's die speciale 'aandacht' geven aan het boven- of onderrek.
• Extra opties voor de zeer sterk bevuilde vaat, waarbij in een specifiek deel van de machine stralen onder extra hoge druk vrijkomen, zodat dat deel van de vaat extra goed wordt gereinigd.

Vaat afspoelen voor het de afwasmachine in gaat?

De vaat van te voren afspoelen is niet nodig en zonde van het (warme) water. Verwijder wel zo veel mogelijk etensresten door de vaat goed (droog) af te schrapen en stop het dan in de afwasmachine. Wilt u het toch afspoelen, doe het dan met koud water. Zetmeelresten (zoals aardappel) zijn zo gemakkelijker te verwijderen, en het kost geen energie om het water te verwarmen.
Welke afwasmachine krijgt de vaat het beste schoon? Bekijk de testresultaten van de test afwasmachines: Vergelijk vaatwassers of kijk direct wat de beste vaatwasser uit de test is.

Hoeveel couverts in de afwasmachine

Als u een afwasmachine koopt, wordt er bij de afwasmachine aangegeven voor hoeveel couverts de afwasmachine geschikt is. Een couvert is een set eetgerei voor een persoon: bijvoorbeeld bestek, glas, bord, beker en kommetje.

Grote afwasmachines

De afwasmachines waar 12 couverts in passen zijn het meest populair, maar er zijn ook afwasmachines verkrijgbaar waar 14 of 15 couverts in kunnen. In het laatste geval is de afwasmachine niet groter, maar worden de borden en dergelijke dichter op elkaar geplaatst. Dat kan wel als gevolg hebben dat de vaat minder goed schoon wordt. Deze afwasmachines zijn 60 centimeter breed.

Kleine afwasmachines

Er zijn ook smalle afwasmachines te koop van 45 centimeter breed. Hierin passen 8, 9 of 10 couverts. Deze afwasmachines zijn handig als u een kleine keuken heeft, maar pannen zijn er lastig in te plaatsen. De prestaties van deze afwasmachines zijn doorgaans te vergelijken met die van gewone afwasmachines.

Compacte afwasmachines

De laatste paar jaar zijn er ook compacte afwasmachines te koop. Deze zijn ongeveer 45 centimeter hoog en er kunnen 4 tot 6 couverts in. Pannen passen echter niet of nauwelijks in deze modellen. Uit tests is bovendien gebleken dat ze doorgaans slecht presteren.

Drogen

Afwasmachines met condensdroogtechiek

Er zijn afwasmachines met twee verschillende droogtechnieken: condens en ventilatie. Een afwasmachine met condens droogtechniek condenseert de stoom in een apart opvangbakje door het met koud water af te koelen. Het water blijft in het bakje tot het bij een volgende wasbeurt wordt afgevoerd.

Afwasmachines met ventilatiedroogtechniek

Wanneer een afwasmachine gebruik maakt van ventilatietechniek komt er meer stoom uit de vaatwasser als u die na de wasbeurt openmaakt. Bij een afwasmachine met condensatie droogtechniek komt er ook stoom uit, maar minder. Voor beide gevallen geldt: laat na het wasprogramma de afwasmachine even openstaan, dan droogt de vaat beter. De resultaten van beide droogtechnieken kunnen prima zijn. Er zijn nu ook afwasmachines met een nieuw droogsysteem. In deze afwasmachines zitten korrels van zeoliet. De korrels van dit mineraal hebben een hoge vochtabsorptie. Tijdens het absorberen van het vocht komt warmte vrij, waardoor er extra warmte beschikbaar is om de vaat te drogen. De vaat kan zo op lagere temperaturen worden gedroogd. Dat bespaart tijd en energie. Het zeoliet wordt na elke spoelgang opnieuw 'opgeladen'.

Niet in de afwasmachine

Spullen die u beter niet in de afwasmachine kunt doen:

• Antiek, in het algemeen alles van vóór de uitvinding van de afwasmachine, met name servies en vaatwerk met decoraties
• Vaatwerk, servies en bestek met houten onderdelen. Het hout kan vlekken geven op ander vaatwerk en gaat werken door vocht en temperatuurverschillen waardoor het kan gaan splijten.
• Kunststof dat slecht bestand is tegen heet water: dit kan vervormen.
• Koper, tin en aluminium. Dat kan aangetast worden.
• Vaat vervuild met as, kaarsvet, smeerolie en verf

Bij twijfel: kijk achter op het product, daar staat vaak aangegeven of het in de afwasmachine kan.

Vrijwel alle vaatwasmiddelen tasten op den duur glas aan. Zo kan een opdruk vervagen of er vormt zich een melkachtige witte laag. Er kunnen ook strepen verschijnen en verflagen kunnen barsten. Glascorrosie is vaak goed te voelen als u glazen die in de afwasmachine hebben gezeten, beetpakt. Om dit proces te vertragen zijn er speciale middelen te koop (zoals Calgonit Protector) en het is tegenwoordig ook geïntegreerd in sommige vaatwastabletten. Zie ook de pagina over vaatwastabletten.

Op melanine (camping)borden met opdruk barsten de verflagen soms. Zilver verkleurt eigenlijk altijd, maar dit is met zilverpoets weer op te lossen. Aluminium bijt uit in de afwasmachine, maar anti-aanbaklagen blijven over het algemeen goed behouden.

Welke afwasmachine past het beste bij u? Bekijk de testresultaten en vergelijk vaatwassers.

Lees meer bij:
Vaatwasser kopen: tips
Hoe de Consumentenbond vaatwassers test

Benieuwd naar welke vaatwasser het beste is? Bekijk de testresultaten! Log in of word lid en vergelijk 162 vaatwassers. Of kijk direct wat de beste vaatwasser uit de vaatwasser-test is.