Extra informatie

Zonnepanelen: zonne-energie opwekken

Wat zijn zonnepanelen?

Zonnepanelen worden ook wel zonnecellen of PV-cellen (photovoltaic cells) genoemd. Het zijn de blauwe of zwarte panelen die energie uit zonlicht omzetten in elektrische energie. Zonnepanelen leveren de meeste energie als de zon volop schijnt, maar ook op een bewolkte wekken ze energie op.

Voordelen van zonnepanelen

  • Je verdient geld aan het terugleveren van de stroom.
  • Het is goed voor het milieu: je spaart het klimaat en je draagt bij aan minder luchtverontreiniging.
  • Je bent ook nog eens minder afhankelijk van een energieleverancier.
  • Een huis met zonnepanelen is aantrekkelijker voor kopers: de waarde van je huis stijgt, en je krijgt het sneller verkocht. De Technische Universiteit (TU) Eindhoven en Natuur en Milieu deden hier onderzoek naar, en constateerden dat een flink deel van de ondervraagde consumenten meer wil betalen voor een huis met zonnepanelen: tot wel driekwart van de door TU Eindhoven ondervraagde personen. Die wilden gemiddeld €7000 meer betalen. Dat is meer dan de investering in een systeem dat een 2-persoonshuishouden van stroom kan voorzien.

Hoe werken zonnepanelen?

Zonnepanelen bestaan uit silicium halfgeleiders die licht omzetten in een elektrische gelijkspanning van ongeveer 0,5 volt. Door verschillende cellen met elkaar te verbinden, wordt de spanning opgevoerd tot zo'n 24 volt.

Waaruit bestaat een zonne-installatie?

Naast de zonnepanelen op het dak bestaat de installatie verder uit:

  • een omvormer;
  • een elektriciteitsmeter;
  • en liefst ook een monitoringssysteem.

De omvormer vormt deze gelijkspanning om naar 230 volt wisselspanning: de spanning van ons elektriciteitsnet. De elektriciteitsmeter had je al, maar als je zonnepanelen hebt dan lever je soms terug aan het net, en deze meter moet dat kunnen registeren. Heb je nog een oude meter met een draaiende schijf, dan loopt deze ook daadwerkelijk terug.

Ook een monitoringsysteem is zinvol. Dit laat zien hoeveel jouw panelen daadwerkelijk aan opgewekte stroom geleverd hebben. Omdat je die stroom soms rechtstreeks zelf verbruikt, is dit niet hetzelfde als wat je aan het net teruglevert. Moderne omvormers hebben vaak wifi, zodat de informatie op bijvoorbeeld een pc, tablet of smartphone te zien is, compleet met overzichten en grafieken.

(Illustratie: Milieudienst IJmond)

Stroom teruggeven

Alle opgewekte zonnestroom gaat van de omvormer naar het elektriciteitsnet. Hiervoor is een extra groep nodig in de meterkast. De stroom die je niet verbruikt, wordt teruggegeven aan het net. De elektriciteitsmeter loopt dan dus terug. Op deze manier gaat de opgewekte zonnestroom nooit verloren, kun je extra besparen op je stroomrekening en hoef je met zonnepanelen nooit bang te zijn dat je zonder stroom komt te zitten als het bewolkt of donker is.

Energieopbrengst van zonnepanelen

Het vermogen van zonnepanelen (PV) wordt uitgedrukt in watt-piek (Wp). Dat is het piekvermogen dat bij optimale zoninstraling - dus recht onder de zon bij helder weer midden op de dag - zou kunnen worden opgewekt. In Nederland blijkt de jaaropbrengst van een PV-systeem gemiddeld 0,9 kWh per Wp te zijn. De nieuwst zonnepanelen hebben een piekvermogen van zo'n 270 Wp. Per stuk leveren deze zonnepanelen dus zo'n 240 kWh aan energie per jaar.

Grofweg gezegd gebruikt een gezin gemiddeld zo'n 3500 kWh per jaar. Voor zo'n gemiddeld stroomverbruik heb je dus 15 panelen nodig om je volledige stroomverbruik zelf op te wekken. Maar dit is een gemiddelde van grote en kleine huishoudens. Heb je bijvoorbeeld minder of veel zuinige apparaten, of minder kamers, dan zit je onder dit gemiddelde en heb je dus ook minder panelen nodig.

Rekenvoorbeeld: hoe snel verdien ik ze terug?

In zonnepanelen moet je eerst investeren om ze verolgens terug te verdienen en daarna gratis zonnestroom te hebben. Dat laten we zien met een rekenvoorbeeld.

Stel: 

  • Je laat 12 zonnepanelen op je dak installeren.
  • Kosten: ongeveer €5000.
  • Met 270 Wp per paneel is dit in totaal 3.240 Wp.
  • Ieder jaar leveren deze panelen ongeveer 2900 kWh aan stroom.
  • Bij een elektriciteitsprijs van 23 cent per kWh is dat een jaarlijkse besparing van €670.

In ongeveer 8 jaar tijd verdien je de zonnepanelen dus terug. Als je de BTW terugvraagt, krijg je ook een deel van je investering weer terug. Hiedoor komt de terugverdientijd uiteindelijk op 7 jaar uit.

De panelen gaan een jaar of 25 mee, dus als er geen andere kosten waren dan heb je na het terugverdienen nog 18 jaar gratis stroom. Er zijn inderdaad geen verdere variabele kosten, schoonmaak is bijvoorbeeld nauwelijks nodig (kan met een emmer water).

Nieuwe omvormer nodig
Wel is het mogelijk dat de omvormer tussentijds sneuvelt. De gemiddelde leeftijd van een omvormer ligt rond de 10 à 15 jaar. Mocht deze na bijvoorbeeld 10 jaar sneuvelen, dan heb je de installatie al terugverdiend. Je moet dan een investering doen in een nieuwe omvormer, en dat kost tegenwoordig minder dan €1000. Deze nieuwe investering verdien je weer binnen 1 à 2 jaar terug, waarna de stroom weer gratis is. 
In geval van pech is binnen de periode van 25 jaar een tweede nieuwe omvormer nodig, dan herhaalt zich dit. Per saldo geldt: in 7 jaar terugverdiend en daarna minimaal 18 jaren gratis stroom minus de jaren waarin een nieuwe omvormer moet worden terugverdiend.

Op eigen dak of niet?

Wie een eigen dak heeft, kan hier zonnepanelen op plaatsen. Voordat je dit kunt doen bekijk je of je dak daarvoor geschikt is

Wie zijn dak deelt, bijvoorbeeld omdat hij in een appartementencomplex woont, kan met de Vereniging van Eigenaren (VVE) zonnepanelen laten plaatsen. Met een stroomverdeler kan een VVE de maximale (financiële) opbrengst uit de zonnepanelen halen.  

Een andere mogelijkheid is deelnemen in een coöperatie die gezamenlijk zonnepanelen heeft op het dak van bijvoorbeeld een school of sporthal, via de Postcoderoos-regeling. Dit levert een belastingvoordeel op.

Vergunningen voor zonnepanelen nodig?

Met de huidige Woningwet is het vaak niet nodig om voor zonnepanelen of zonnecollectoren een omgevingsvergunning - de vroegere bouwvergunning - aan te vragen, zolang de installatie aan een paar voorwaarden voldoet. Op een rijksmonument of in een beschermd dorps- of stadsgezicht mogen meestal geen zonnepanelen worden geplaatst, in ieder geval niet als ze zichtbaar zijn. Overleg met de gemeente of er voor jouw woning bijzondere voorwaarden gelden.

Zonnepanelen installeren

Bij het installeren van zonnepanelen komt heel wat kijken. Er moeten beslissingen worden genomen over de ligging van de panelen, hoeveel zonnepanelen er passen op de beschikbare ruimte en hoe de installatie eruit gaat zien van het dak tot aan binnenshuis. Door het huis moeten kabels komen van de omvormer (die zo dicht mogelijk bij de panelen zit) naar de meterkast. Een elektricien moet hiervoor een aparte groep installeren.  .

De meeste consumenten laten zonnepanelen door een vakman installeren. Vraag door naar de expertise en ervaring van de installateur die bij je aan huis komt. Het keurmerk Zonnekeur geeft enig houvast bij het kiezen van een installatiebedrijf, maar biedt helaas onvoldoende garantie dat elke installateur van dat bedrijf een deskundig en ervaren zonne-energie-installateur is.

Geschikte elektriciteitsmeter nodig

De meter in je meterkast moet kunnen 'salderen'. Als dat niet het geval is, heb je alleen profijt van je zonnepanelen voor de stroom die je direct gebruikt. Alle teruggeleverde stroom doe je dan cadeau aan de energieleverancier. Het is dus belangrijk om na te gaan of je een goede energiemeter hebt. Geschikt zijn:

  • een analoge meter met een draaiende schijf (Ferrarismeter) die ook terug kan lopen (deze mag dan geen teruglooprem hebben);
  • een digitale meter met gescheiden telwerken voor afgenomen en teruggeleverde stroom. Dit kan een 'slimme' meter zijn, maar dat hoeft niet.

De meters kunnen er als volgt uitzien (maar let op: er zijn per type verschillende modellen in omloop):

Ferrarismeter

Ferrarismeter

Digitale meter die 'terugleveren' en 'afnemen' apart registreert

digitale meter die apart registreert

Slimme meter:

slimme meter


Als je twijfelt over het type meter, kun je het best contact opnemen met de netbeheerder. Maar wees alert: de netbeheerder zegt misschien dat je een slimme meter nodig hebt, terwijl dit niet het geval is. Als je 'ouderwetse' Ferrarismeter terugloopt en je per saldo niet meer gaat opwekken dan je verbruikt, dan is deze prima. Je mag een slimme meter weigeren.

Het is altijd verstandig - om problemen te voorkomen - om zowel je energieleverancier als je netbeheerder te informeren dat je stroom gaat terugleveren op het moment dat je zonnepanelen installeert.

Op de website van Milieu Centraal staat meer informatie over het kiezen en plaatsen van zonnepanelen.

Zonnecollectief 

De Consumentenbond startte in 2015 in samenwerking met Vereniging Eigen Huis een collectieve inkoopactie voor compleet geïnstalleerde zonnestroomsystemen: het Zonnecollectief. Door mee te doen verzekerde je je van een kwalitatief goed, scherp geprijsd aanbod en langdurige nazorg. Deze inkoopactie is nu gesloten. In het voorjaar van 2016 start het volgende collectief.

Lees ook:

Deel bericht via: