icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Ontdek de Gezondgids |

Word abonnee en kies je korting / cadeau.

Gezondgids 45x45

Verzekeraars hengelen naar privégegevens (13 mei 2016)

Rien Meijer, redacteur-onderzoeker Geld Zorg & Recht @rien_meijer

'Maar als je nou eens iets had vástgelegd. Als je een instrument had gebruikt om alle vogels die je ziet te determineren, dan heeft iedereen er wat aan. (…) Het is gekmakend, de gedachte aan alle kennis die elke dag verloren gaat door zulke kortzichtigheid. Ik wil het niet egoïstisch noemen, maar…'


De passage is afkomstig uit Dave Eggers' bestseller The Circle (2013), een verontrustende roman over een Facebook-achtig bedrijf dat bijna het monopolie heeft op alle internetactiviteiten wereldwijd, inclusief het betalingsverkeer.

Maar even afgezien van de vogels had hij ook kunnen komen uit Grip op data, een discussiestuk van het Verbond van Verzekeraars over 'Big Data': de enorm toegenomen hoeveelheid informatie en de mogelijkheden om verbanden tussen al die data te vinden. De boodschap van dit 23 pagina's tellende pamflet: als jullie ons, verzekeraars, met die informatie aan de slag laten gaan, wordt bijna iedereen daar beter van, behalve fraudeurs.

En voor belangrijke zaken als privacy en solidariteit liever geen nieuwe regels ('de kans is groot dat die niet effectief zullen zijn') maar zelfregulatie. Terwijl bijvoorbeeld de razendsnelle terugkeer van de miljoenenbonussen aantonen dat de financiële sector hier niet goed mee om weet te gaan.

Het verraderlijke van het stuk is dat het, net als The Circle, aanvankelijk met aspecten van Big Data komt waar eigenlijk niemand bezwaar tegen kan hebben. 'Stormen en overstromingen kunnen beter voorspeld worden. De politie kan zien waar de kans op criminaliteit of ordeverstoring groot is, zodat politieagenten daar kunnen worden ingezet. Consumenten krijgen producten die beter aan hun wensen voldoen. Pieken in de vraag naar producten en diensten kunnen beter worden ingeschat, waardoor klanten beter bediend kunnen worden. Allemaal goed nieuws', aldus het Verbond.

Het sprongetje naar verzekeren is zo gemaakt: 'Stel dat een klant een reisverzekering heeft met werelddekking, maar uit data blijkt dat hij nooit buiten Europa op vakantie gaat, dan kan de verzekeraar de klant adviseren een beperktere dekking te overwegen.' Of het meten en belonen van goed rijgedrag door middel van een lagere premie voor de autoverzekering. 'Het doel hiervan is dat alle verzekerden gestimuleerd worden om nog veiliger te rijden, zodat de premies omlaag kunnen.' Tja, hoe kun je daar problemen mee hebben? Toen de Consumentenbond onlangs op Twitter vroeg 'zou jij privé-informatie (bv rijgedrag) delen met je verzekeraar in ruil voor premiekorting?' gaf 30% van de 525 respondenten aan hier geen probleem mee te hebben. Nog eens 17% wist het niet.

Maar dan wordt het terrein al snel glibberiger: 'Veel klanten die veilig rijden, willen liever niet betalen voor medeverzekerden die onveilig rijden', schrijft het Verbond. Nog even los van de voornaamste reden om veilig te rijden - hopelijk nog altijd anderen en jezelf niet in gevaar willen brengen - wordt hier gezaagd aan de solidariteitsgedachte waarop feitelijk elke verzekering is gebaseerd.

Dat is op zich niet nieuw. Een rokerstarief bij een levensverzekering was 40 jaar terug ondenkbaar, maar inmiddels volkomen acceptabel. 'Onveilige' automobilisten zijn nu dus aan de beurt. Maar misschien toont Big Data wel aan dat iemand met reuma meer kans heeft om spullen - van zichzelf maar ook van anderen - te laten vallen. Is een hogere premie voor de inboedel- en aansprakelijkheidsverzekering dan acceptabel. Nu waarschijnlijk niet, maar over pakweg tien jaar?

Echt dubieus wordt het als het Verbond deze 'zorgen' rond Big Data probeert weg te masseren. 'Als een verzekeraar met Big Data beter weet welke verzekerden een even groot risico vormen, dan kan hij die samenbrengen in een groep en een op maat gesneden product aanbieden. De kans is dan aanwezig dat er juist meer solidariteit ontstaat. Als je weet dat dat je tot een selecte groep veilige bestuurders behoort, dan wil je dat behouden.'

Maar trek die redenatie eens door - zoals Eggers in zijn boek consequent voortborduurt op ontwikkelingen die nu al gaande zijn, om er uiteindelijk op uit te komen dat The Circle toegang wil tot de gedachten van hun miljoenen klanten. Waar leidt dit dan allemaal toe? Verzekeraars die ranglijsten van hun klanten gaan rondsturen? 'Veilige' klanten die minder veilige groepsgenoten via social media gaan aanspreken op hun premie-opdrijvende gedrag?

En kunnen 'risicogevallen', waar niemand mee in een groep wil zitten, zich straks überhaupt nog wel verzekeren? Voor deze groep zal zich volgens het Verbond vast wel weer een partij melden, zoals elders onverzekerbare mensen nu al terechtkunnen bij Rialto*. Tegen doorgaans torenhoge premies, dat wel. En bovendien: 'Ook zonder Big Data zijn er al mensen die niet verzekerd zijn. Er is nu eenmaal armoede in Nederland. Sommige mensen kunnen daardoor ook hun basale verzekeringen niet meer betalen.'

Voor mensen die eenvoudigweg niet willen meewerken aan Big Data hebben de verzekeraars ook een boodschap: 'Mensen die geen kastje in de auto willen zijn waarschijnlijk ook slechte rijders. Die betalen dan ook meer premie', zo luidde de cirkelredenering van Verbondsdirecteur Leo de Boer in het Financieele Dagblad. Uw en mijn gegevens in hun handen; ik vind het eerlijk gezegd een nogal verontrustende gedachte.

Praat mee over dit onderwerp op onze community.

*Per 26 september 2016 is Rialto van naam veranderd in de Vereende

Rien Meijer