! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Zout: smaakmaker of ziekmaker?

Zout wordt aan bijna al het eten toegevoegd, door de producent of door onszelf. Maar wat is zout precies? En is te veel zout echt zo slecht voor je? 
Rosa Rolvink

Rosa Rolvink , Expert Voeding & Gezondheid Bijgewerkt op: 11 juni 2021

Zout: een veelgebruikte smaakmaker

Als we het over zout hebben, bedoelen we meestal keukenzout. Chemisch heet dit natriumchloride, een mineraal dat wordt gewonnen uit zeewater of zoutmijnen. Zout is een smaakmaker is belangrijk bij de bereiding en houdbaarheid van veel producten, zoals brood, kaas, sojasaus en ingeblikte producten.

Zout versterkt en beïnvloedt andere smaken. Het onderdrukt bijvoorbeeld de bitterheid in producten. Daarom wordt zout ook veel gebruikt. Hoeveel zout lekker is, is heel persoonlijk. Het heeft vooral met gewenning te maken. Wennen aan een minder zoute smaak duurt gemiddeld 2 tot 4 maanden. 

Hoeveel zout per dag?

Het mineraal natrium in zout is belangrijk voor het regelen van de vochtbalans in het lichaam en de werking van de spieren. We hebben ongeveer 1 tot 3 gram zout per dag nodig. Maar gemiddeld krijgen we zo'n 7,5 gram per dag binnen. 80% komt van gekochte voedingsmiddelen, 20% voegen we zelf aan tafel toe.

Het advies is niet meer dan 6 gram zout per dag. Te veel zout is namelijk niet goed voor je gezondheid. Het verhoogt de bloeddruk en daarmee de kans op hart- en vaatziekten. Ook kan het slecht zijn voor je nieren en verhoogt het de kans op maagkanker en botontkalking.

Tips om minder zout te eten

  • Vergelijk in de supermarkt de etiketten en kies voor varianten die het minste zout bevatten.
  • Gebruik kruiden zonder zout om een gerecht op smaak te brengen. Bijvoorbeeld basilicum, bieslook of knoflook. Meer inspiratie vind je in de kruidenwijzer van het Voedingscentrum.
  • Kook met verse producten. Aan kant-en-klare producten, zoals soepen, sauzen en vleeswaren, wordt vaak flink wat zout toegevoegd.
  • Gebruik verse groente of diepvriesgroente. Check bij blikgroente of er zout aan is toegevoegd.
  • Snack minder sterk bewerkte producten als chips, borrelnootjes en crackers. Kies liever voor bijvoorbeeld ongezouten noten, of maak zelf een gezonde snack.
  • Probeer te wennen aan een minder zoute smaak door je zoutinname geleidelijk terug te schroeven.
  • Gebruik eventueel zoutvervangers als kaliumzout.
  • Kijk uit met gerookte producten, zoals gerookte zalm. Hier zit vaak veel zout in.

In welke producten zit zout?

Van nature zit er niet veel zout in voeding. Het wordt vaak door fabrikanten toegevoegd. Bijvoorbeeld aan kaas, vleeswaren, brood, kant-en-klare producten, gerookte producten en gefermenteerde groente zoals zuurkool. Voorbeelden van zoute kant-en-klare producten zijn kant-en-klare maaltijden, pizza's, soepen, sauzen en hartige snacks.

Zoete producten zoals gebak en koek kunnen meer zout bevatten dan je op basis van de smaak zou verwachten. Zo zit er in een plakje cake al snel 0,3 gram zout.

zoutgehaltes-info

Zout en jodium in brood

Aan brood wordt zout toegevoegd voor een goede structuur en smaak. Aan dat zout is vaak jodium toegevoegd. Jodium zorgt ervoor dat de schildklier goed blijft functioneren. Door de verminderde populariteit van brood, en omdat sommige bakkers geen gejodeerd bakkerszout gebruiken, lopen sommige mensen risico op een tekort. Lees meer over jodium in brood en jodiumsupplementen.

Soorten zout

Er zijn verschillende soorten zout. Deze verschillen ontstaan vooral door de plaats van herkomst, de manier van winning en in hoeverre het gezuiverd (geraffineerd) is. Daarnaast zijn er zouten waar jodium aan wordt toegevoegd.

Keukenzout

Keukenzout of tafelzout is het meest gangbare zout. Nederlands keukenzout wordt gewonnen uit ondergrondse steenlagen in onder andere Groningen en Friesland. Soms wordt er ook jodium aan toegevoegd.

Dieetzout

In sommige zoutvervangers zoals LoSalt en Jozo Bewust/Light is het natrium gedeeltelijk vervangen door kalium. Kalium zit van nature in groente en fruit en werkt bloeddrukverlagend. Aan deze zoutsoorten is vaak ook jodium toegevoegd. 

Kaliumhoudende zoutvervangers zijn gezonder dan keukenzout, maar bevatten alsnog een hoop natrium. Het zout heeft een afwijkende smaak. Soms moeten mensen hier eerst aan wennen. Een nadeel van het vervangen van natriumzout door kaliumzout is dat je niet went aan een minder zoute smaak.

Kaliumzout biedt helaas ook geen uitkomst voor nierpatiënten. Mensen met nierproblemen moeten letten op alle mineralen die ze binnen krijgen. Daarom kan ook te veel kalium schadelijk zijn.

Rookzout

Echt rookzout wordt gerookt boven houtsnippers, bijvoorbeeld beukensnippers. Goedkopere varianten bestaan uit zout met rookaroma.

Himalayazout en Keltisch zeezout 

05-himalayazoutHimalayazout wordt gewonnen uit een zoutmeer bij dit Aziatisch hooggebergte. Het bevat ijzeroxide en heeft daardoor een roze kleur.

Keltisch zeezout of 'sel gris' is zout dat wordt gewonnen uit zoutpannen in Frankrijk. Het heeft een lichtgrijze kleur.07-keltisch-zout

Voor je gezondheid zijn zoutsoorten als Himalayazout of Keltisch zeezout niet beter of slechter dan gewoon keukenzout. Deze zoutsoorten bevatten soms wat mineralen, maar in zulke kleine hoeveelheden dat het weinig met je gezondheid doet. Het is zeker geen reden om meer zout te gaan eten.

Ongeraffineerd ofwel minder gezuiverd

Speciale zoutsoorten als Himalayazout en Keltisch zeezout zijn vaak minder gezuiverd dan keukenzout. Deze soorten worden daarom ook wel ‘ongeraffineerd’ genoemd.

Ongeraffineerde zouten hebben nog een laagje mineralen, algen en een aantal zoutresistente bacteriën. De sporen van diverse mineralen, deeltjes klei en andere afzettingen geven de zoutkristallen hun kleur. Geraffineerd (gezuiverd) keukenzout bevat nauwelijks iets anders dan natriumchloride. Het is daarom wit van kleur.

Ongeraffineerde zoutsoorten kunnen iets anders smaken dan geraffineerd zout. Ook is de structuur vaak wat grover. Maar verwerkt in een gerecht merk je hier niet veel meer van.

Campagne tegen verborgen zout 

Ondanks beloftes van de levensmiddelenindustrie bevatten alledaagse levensmiddelen nog steeds onnodig veel verborgen zout. Dat kan anders! We zetten ons daarom actief in voor een betere productsamenstelling. Lees er meer over op de actiepagina tegen verborgen zout

Lees ook:

Nieuw & interessant

  • Openingsbeeld plantaardige kaas nieuws
    Nieuws | 14 okt.

    Grote verschillen in gezondheid bij plantaardige ‘kazen’

    Plantaardige alternatieven voor kaas verschillen onderling enorm in gezondheid, blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. De varianten op basis van noten zijn een stuk gezonder dan de producten met kokosvet.
  • Reclame voor ongezond eten
    Nieuws | 27 sep.

    Wetgeving tegen ongezonde kinderreclames nodig

    De Europese Commissie moet met wetgeving komen om kinderen te beschermen tegen reclame voor ongezonde voeding. Daarvoor pleiten Europese consumentenorganisaties, waaronder de Consumentenbond.
  • rood-vlees
    19 aug.

    Stop subsidie ongezonde voeding

    De Europese Unie subsidieert campagnes waarmee producenten voedingsmiddelen promoten. Ook vlees en alcoholhoudende drank komen ervoor in aanmerking. Wij vinden dat de EU campagnes voor ongezonde of niet duurzame voeding niet langer moet subsidiëren.
  • mafnum-ijs
    11 jun.

    Feiten en fabels over ijs

    Een ijsje is altijd lekker, maar er zit wel veel suiker en vet in. Of valt dat wel mee? Wij zetten feiten en fabels op een rij.