! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Alle artikelen

Artikelen binnen Gezond gewicht

Hoe gezond is glutenvrij eten?

Wat zijn gluten en wanneer is het eigenlijk slim om gluten te vermijden? Zomaar gluten schrappen kan leiden tot tekorten. Als je coeliakie hebt, dan heb je geen keus. Maar hoe zit dat met glutengevoeligheid? 

Brigitte van der Bent

Brigitte van der Bent , Expert Voeding & Gezondheid Bijgewerkt op:7 juli 2021

Brood2

Wat is gluten?

Gluten is een eiwitmengsel dat van nature in bepaalde granen voorkomt in tarwe, rogge, gerst en spelt. Gluten kan door zijn structuur lucht vasthouden, zorgt dat deeg elastisch wordt en goed rijst. Daardoor wordt bijvoorbeeld brood luchtig tijdens het bakken.

Waar zit gluten in?

Gluten komen van nature voor in granen, zoals:

  • tarwe
  • rogge
  • gerst
  • spelt
  • kamut

Het zit dus ook in alle producten waar deze granen in verwerkt zijn, zoals brood, crackers, beschuit, muesli, pizza, pasta, paneermeel, koek, cake en taart. Daarnaast zit gluten soms in producten waarin je het niet verwacht, zoals sauzen, snoepjes, soep, vleeswaren, ijs en bier.

Is gluten ongezond?

Nee, maar gluten wordt de laatste jaren wel afgespiegeld als ongezond. Foodies en (dieet)goeroes adviseren een glutenvrij dieet bij allerlei klachten, zonder dat dit wetenschappelijk onderbouwd is. De Nederlandse Coeliakie vereniging waarschuwt daarom voor onzin over glutenvrij eten. Glutenvrij eten is niet per definitie gezond(er). Je moet zelfs opletten dat je geen tekorten krijgt als je voedingsmiddelen met gluten uit je dieet schrapt.

Waarom glutenvrij eten?

BuikpijnWie last heeft van glutenintolerantie (coeliakie) wordt letterlijk ziek van gluten. Coeliakie (spreek uit als seu-lia-kíé), is een auto-immuunziekte waarbij de darmvlokken aan de binnenzijde van de darm beschadigd raken – of zelfs verdwijnen – door gluten. Eenmaal beschadigd of verdwenen kan de darm minder goed voedingsstoffen opnemen. Daardoor gaat je gezondheid achteruit.

Coeliakie kan gepaard gaan met een opgezette buik, chronische diarree, buikpijn, overgeven, botontkalking, aften (blaasjes of zweertjes in de mond), ondergewicht, lusteloosheid en bloedarmoede. Een glutenvrij dieet is het enige advies als de diagnose coeliakie is gesteld.

Glutenintolerant of -gevoelig?

Van glutengevoeligheid of glutensensitiviteit is sprake als iemand geen coeliakie heeft, maar wel overgevoelig reageert op gluten. De darm raakt niet beschadigd door gluten. En vaak kun je een kleine hoeveelheid gluten wel verdragen. De klachten ontstaan vooral bij grotere hoeveelheden. Denk aan winderigheid, buikpijn, diarree of obstipatie en chronische vermoeidheid. Glutengevoeligheid is nog niet zo lang erkend als ziekte.

Coeliakie

Laat je testen als je denkt dat je coeliakie hebt. Misschien komen de klachten ergens anders door en is een (streng) glutenvrij dieet helemaal niet nodig. Meestal wordt eerst een bloedonderzoek gedaan. Een darmonderzoek is nodig om de diagnose te bevestigen. Heb je coeliakie, dan krijg je een verwijzing naar een diëtist.

Glutengevoelig

Vermoed je dat je glutengevoelig bent? Dat is lastig aan te tonen. Er zijn geen laboratoriumtests zoals bij coeliakie waarmee de diagnose gesteld kan worden. Laat daarom eerst je huisarts of specialist coeliakie en andere aandoeningen uitsluiten. Als de klachten een andere oorzaak hebben, moeten die natuurlijk ook anders worden behandeld.

Risico op tekorten

Laat nooit op eigen houtje alle graanproducten weg uit je voeding. Want granen leveren belangrijke voedingsstoffen. Wie zomaar brood schrapt uit zijn voeding, mist bijvoorbeeld een belangrijke bron van jodium. Ook het vitamine B12-gehalte van je voeding kan laag worden. Ook kun je te weinig vezels binnenkrijgen. Deze zijn goed voor de stoelgang. Vezels zitten naast granen ook in groente, fruit en peulvruchten. Start daarom alleen onder begeleiding van een gespecialiseerde diëtist met een glutenvrij dieet.

    Glutenvrije producten

    Wie glutenvrij gaat eten, kan kiezen voor vervangers van brood of pasta. Bijna elke supermarkt verkoopt glutenvrij brood, crackers, koek en pasta. Maar let op, want glutenvrije producten zijn niet gezonder. Zo bleek bijvoorbeeld uit onze test van glutenvrij brood dat er bijna altijd meer zout in zit dan in gewoon brood.

    Wil je gluten vermijden, dan kun je beter je eetgewoontes veranderen. Neem bijvoorbeeld yoghurt met fruit en noten als ontbijt eten en salade of soep als lunch. Of bak je eigen brood van rijst- of maïsmeel of andere meelsoorten.

    Van nature glutenvrij

    Gelukkig zijn er veel voedingsmiddelen die van nature glutenvrij zijn. Je kunt met deze voedingsmiddelen prima een gezonde voedzame glutenvrije maaltijd samenstellen. Zo zijn er granen- en pseudogranen die géén gluten bevatten, bijvoorbeeld: 

    • gierst
    • amaranth
    • boekweit
    • haver
    • mais
    • teff
    • quinoa

    Haver is van nature glutenvrij, maar vaak ‘besmet’ met gluten. De verwerking van haver, bijvoorbeeld tot meel of havermout, gebeurt vaak in ruimtes waar ook andere granen verwerkt worden. En dan bevat de haver toch gluten. 

    Ook deze (gezonde) producten zijn van nature glutenvrij: 

    • Verse (zoete) aardappelen
    • Eieren
    • Vers fruit 
    • Verse groente
    • Nederlandse kaas van koe, geit en schaap
    • Kruiden (vers en gedroogd, geen kruidenmixen) 
    • Melk, yoghurt en kwark (zonder toevoegingen)
    • Noten, pinda’s, pitten en zaden (zonder toevoegingen)
    • Onbewerkt vlees, gevogelte en wild
    • Onbewerkte vis en schaal- en schelpdieren
    • Onbewerkte tofu, tempeh en sojabrokken
    • Peulvruchten 
    • Rijst
    • Roomboter en olie
    • Thee en koffie

    Let wel op, want sommige producten bevatten toch gluten door toevoegingen of bewerking. Wil je zeker weten dat een product geen gluten bevat, check dan het etiket. Fabrikanten zijn verplicht om te melden of een product gluten bevat. Je kunt ook letten op het glutenvrij-logo.

    Binnen 10 weken weer 'Lekker in je Lijf'

    Wij helpen je om binnen 10 weken lekkerder in je vel te zitten. Je krijgt van ons tips en tricks voor een gezonde body. Zo word jij wijzer over voeding, afvallen, bewegen en gezondheid. En kun je gezonde keuzes maken.

    Ja, ik schrijf me in

    Gezond gewicht

      Glutenvrij op het etiket

      Glutenvrij logoOp het etiket kan ‘glutenvrij’ staan, of het zogeheten Crossed Grain-keurmerk. Als dit logo of de vermelding ‘glutenvrij’ niet op de verpakking staat, kijk dan in de ingrediëntenlijst. De glutenbevattende granen moeten daar dikgedrukt staan, of geschreven in hoofdletters. Op het etiket kan staan dat het product sporen van gluten kan bevatten of verwerkt is in een omgeving waar gluten aanwezig is. Deze waarschuwing laat zien dat er kans is op kruisbesmetting bij de productie.

      Tarwevrij?

      Glutenvrij is niet hetzelfde als tarwevrij. Een product dat glutenvrij is, kan nog wel glutenvrij tarwe(zet)meel bevatten. En een product zonder tarwe kan nog wel gluten bevatten. Speltbrood en roggebrood bijvoorbeeld bevatten ook gluten.

      Heb je geen last van een tarweallergie of glutenintolerantie, dan is er zeker geen noodzaak om tarwe uit je voeding te halen. Zeker als je kiest voor de volkorenvariant waar veel vezels inzitten.

      Lees verder

      Artikelen binnen Gezond gewicht

      Alle artikelen

      Artikelen binnen Gezond gewicht

      Nieuw & interessant

      • Sport senior kind
        20 jul.

        5 fabels over sport

        Als het om sporten gaat, gaan er nogal wat fabels in de rondte. Kinderen mogen niet aan krachttraining doen. Sporten tijdens je zwangerschap kan niet. En als senior bouw je geen spiermassa meer op. Wij ontkrachten 5 fabels over sport. 
      • Onderuit aan de chips
        8 jul.

        Aankomen door emotie-eten 

        Als je een hele zak chips eet wanneer je je rot voelt, dan ben je misschien een emotie-eter. Wil je afvallen, dan is het belangrijk dat je niet meer naar ‘troosteten’ grijpt. Overheerst eten je leven? Dan is er misschien sprake van een eetstoornis.
      • Nieuwe trends in voeding
        11 feb.

        Trends in voeding

        Dit zijn de belangrijkste voedingstrends voor de komende tijd. Zijn er voedingstrends die je beter kunt negeren? Wij zochten het uit.
      • vlees-en-vis
        19 jan.

        Afvallen met het ketogeen dieet

        Bij het keto-dieet eet je bijna geen koolhydraten. Wel eet je veel vetten. Het idee is dat je lichaam vet als energiebron gaat gebruiken zodat je afvalt.