icon-menulogo_footerpredssymbol-afradersymbol-bestekoopsymbol-besteuittest
Je thuis toekomstbestendig maken?|

Bestel het boek Prettig blijven wonen.

Prettig blijven wonen 45x45

Hoe zit dat?

In de vragenrubriek 'Hoe zit dat' van de Gezondgids beantwoorden deskundigen vragen van lezers over gezondheid, zorg en voeding. Op deze pagina staan alle vragen die sinds Gezondgids 1 van 2014 zijn gepubliceerd.

Meer over de laatste Gezondgids

gezondgids-3-2017


Heb je ook een vraag? Stuur hem per mail naar de redactie van de Gezondgids: gezondgids@consumentenbond.nl. Als je vraag wordt gebruikt voor de Gezondgids, nemen wij contact met je op en mag je een boek naar keuze uitzoeken van de Consumentenbond.

Een overzicht van alle boeken van de Consumentenbond vind je in onze webshop.

Gezondheid

Tanden poetsen

Mijn schoondochter geeft haar kinderen na het tandenpoetsen een bekertje water. Niet om te spoelen, maar om te drinken. De kinderen slikken hiermee de tandpastaresten door. De tandarts zou dit aangeraden hebben om de tandpasta goed in te laten trekken. Is dit inderdaad goed voor het gebit?

Tandpasta met fluoride biedt de beste preventie van gaatjes. Door hiermee te poetsen wordt het glazuur het best beschermd. Er werd eerst gedacht dat het inslikken van fluoride de inbouw ervan in het glazuur tijdens de aanleg van melk- en volwassen tanden zou bevorderen.

Dit effect blijkt echter klein te zijn en niet zo effectief als de lokale werking van fluoride tijdens het tandenpoetsen. Het gebruik van fluoridetabletjes is dan ook uit het Advies Cariëspreventie van het Ivoren Kruis verdwenen. 

Er is wel enig bewijs dat het naspoelen van de tandpastaresten met een slokje water gedurende 1 minuut kan leiden tot minder gaatjes, áls je het mengsel uitspuugt na die minuut.

Guus van Strijp, tandarts en universitair hoofddocent Acta
Gezondgids 3, juni 2017
 

Gemberthee

Helpt gemberthee bij reumatische handen? Op internet las ik dat je er wel voorzichtig mee moet zijn als je bloedverdunners gebruikt. Hoeveel gemberthee mag je dan per dag drinken?

Het drinken van gemberthee bij reumatische handen kan niet op grond van onderzoek worden aangeraden. Er zijn wel aanwijzingen dat gemberextract bepaalde klachten bij reumatoïde artritis kan verminderen. Omdat niet goed bekend is of deze aanwijzingen daadwerkelijk kloppen, kan ik u helaas niet vertellen of dit ook voor gemberthee geldt en hoeveel u hier dan van zou moeten drinken. 

Het klopt dat gember in verband wordt gebracht met het versterken van de werking van bepaalde bloedverdunners. Op deze manier zou gember het risico op bloedingen kunnen verhogen. Dit risico wordt niet beïnvloed door het al dan niet gelijktijdig innemen van gemberthee en een bloedverdunner. Als u bloedverdunners gebruikt en gemberthee wilt drinken, vraag dan even advies aan uw arts of apotheker.

Hanneke Goossens, apotheker bij apotheek Stevenshof in Leiden
Gezondgids 3, juni 2017
 

Maandverband

Zijn de chemische bestanddelen die worden gebruikt in maandverband, tampons en inlegkruisjes om geurtjes tegen te houden, slecht voor de gezondheid?

Geurstoffen worden in allerlei verzorgingsproducten gebruikt. Dus behalve in maandverband, inlegkruisjes en luiers ook in shampoo, zeep, deodorant, tandpasta, parfum en make-up. De producten komen vaak in direct contact met de huid. Er is al 40 jaar Europese wetgeving op het terrein van deze producten om ervoor te zorgen dat ze veilig zijn. Zo moeten bijvoorbeeld de EU-lidstaten de veiligheid bij gebruik zelf controleren.

Voor Nederland bekijkt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) of de producenten en handelaren zich aan de wet houden. De verantwoordelijke firma die het product op de markt brengt, moet daarom bekend zijn en de gebruikte ingrediënten (International Nomenclature Cosmetic Ingredient geheten) moeten te vinden zijn voor de NVWA. Het gebruik van dergelijke stoffen is dus in Europa aan strenge wetten gebonden, en u kunt al deze producten in principe veilig gebruiken.

Aalt Bast, hoogleraar Humane Toxicologie aan de universiteit van Maastricht
Gezondgids 2, april 2017
 

Cannabidiol

Olie met cannabidiol zou een heilzame werking hebben voor van alles en nog wat. Als dat klopt, wat kan ik dan het best kopen?

Cannabidiol (CBD) is een van de werkzame bestanddelen in cannabis. Je wordt er niet ‘high’ van. Daar zorgen andere bestanddelen, zoals tetrahydrocannabinol (THC) voor. CBD wordt vrij verkocht als hennepolie en in de vorm van pasta en capsules. Hier zit geen of zeer weinig THC in. Aan CBD wordt soms een geneeskrachtige werking toegeschreven, maar dat is (nog) niet bewezen door goed uitgevoerd onderzoek. Wel blijken diverse gebruikers er baat bij te hebben. Zo ervaren sommigen een afname van chronische pijnklachten. In bepaalde gevallen wordt olie met een hoger CBD-gehalte – alleen op recept – gebruikt bij epilepsie. Er is vooralsnog geen grond om het gebruik van CBD te adviseren. Mocht u het willen proberen, dan adviseer ik u het eerst te overleggen met uw huisarts.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 2, april 2017
 

Pur-schuim

In ons huis is polyure­thaanschuim (pur) gebruikt als isolatiemiddel. Sindsdien heb ik keel-, neus- en oogklachten. Wat kan ik hiertegen doen?

Bepaalde bestanddelen van pur-schuim kunnen effecten hebben op de gezondheid, in het bijzonder in de fase van het niet-uitgeharde mengsel waar purschuim mee wordt gevormd. Daarom wordt aangeraden om purschuim door een zogenoemd SKG-Ikob-gecertificeerd bedrijf aan te laten brengen. Ook is het van belang om na isolatie van uw woning continu goed te blijven ventileren. Wanneer dit niet gebeurt, kan dit leiden tot gezondheidsklachten, zoals irritatie van de luchtwegen en ogen. Als u denkt dat het isolatiemateriaal de oorzaak is van uw klachten, kunt u contact opnemen met de GGD.

Werner Hagens, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Gezondgids 1, februari 2017
 

LoSalt

Om de bloeddruk laag te houden, gebruik ik LoSalt. Ook gebruik ik de bloeddrukverlager Coversyl (5 mg perindopril). In de bijsluiter daarvan staat: wees zeer voorzichtig met dit middel als u zoutvervangers inneemt die kalium bevatten. Wat is de invloed van kalium op bloeddrukverlagers?

losaltLoSalt is een zoutvervanger waarin keukenzout (natriumchloride) voor een groot deel is vervangen door ander zout, kaliumchloride. Overmatige natriuminname wordt gezien als belangrijke oorzaak van hoge bloeddruk. Perindopril is een bloeddrukverlager die onder meer werkt door de hoeveelheid natrium die het lichaam uitscheidt, te verhogen. Een gevolg hiervan is ook dat het lichaam minder kalium uitscheidt. Gecombineerd met een zoutvervanger die kalium bevat, kan dat ertoe leiden dat de hoeveelheid kalium in het bloed te hoog wordt. Symptomen hiervan kunnen zijn slapheid, spierkrampen en in ernstige gevallen hartritmestoornissen. Het is daarom belangrijk advies te vragen aan een arts of apotheker als u geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk gebruikt met daarnaast een zoutvervanger. Hetzelfde geldt voor mensen met hartmedicatie of een verminderde nierfunctie.

Hanneke Goossens, apotheker bij apotheek Stevenshof in Leiden
Gezondgids 1, februari 2017
 

Stappenteller onbruikbaar

Drie jaar geleden heb ik een stappenteller gekocht met een online programma van Philips. Nu stopt Philips met het online programma, waardoor ik de stappenteller niet meer kan gebruiken. Hier ben ik het niet mee eens. Wat zijn mijn rechten?

Wat uw rechten zijn, hangt af van welke verwachtingen er zijn gewekt bij de koop van de stappenteller. Als het op het moment van aankoop duidelijk was dat de stappenteller alleen in combinatie met het online programma kan worden gebruikt, en dat Philips het programma tussentijds zou kunnen stoppen, kunt u weinig eisen. Als dit niet duidelijk was, is te verwachten dat de stappenteller ook zonder het online programma is te gebruiken. Dan hoort de verkoper een passende oplossing te bieden als blijkt dat de stappenteller niet meer is te gebruiken.

Charles Onbag, projectmedewerker Recht Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2016
 

Zeil vervangen 

Mijn vader woont in een verpleeghuis en het zeil op zijn kamer is versleten. Nu willen we graag dat dit wordt vervangen. Wie moet dat regelen en betalen? Het verpleeghuis of mijn vader?

Verpleeghuizen horen te zorgen voor een nette kamer. Als het zeil in de kamer van uw vader versleten is, kunt u het verpleeghuis om vervanging vragen. Uw vader hoeft dat niet zelf te betalen. Iets anders is het als uw vader het zeil niet mooi vindt. Dan is vervanging voor eigen rekening en zult u het zelf moeten regelen. Als het verpleeghuis medewerking weigert, kunt u dit melden bij de cliëntenraad van het verpleeghuis en hier melding van maken bij de Zorgautoriteit via nza.nl/organisatie/Contact/Meldpunt/

Liesbeth Barenbrug, redacteur-onderzoeker Zorg Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2016
 

Decafé

Om te voorkomen dat ik ’s nachts ga liggen woelen in bed, drink ik ’s avonds vaak cafeïnevrije koffie. Nu hoorde ik laatst dat decafé giftig zou zijn. Is dat waar?

koffie-drinkenDe term cafeïnevrij is eigenlijk niet helemaal juist. Ook al wordt de meeste cafeïne verwijderd, er blijft altijd nog iets achter; zo’n 2 tot 4 mg per kop. Een verwaarloosbare hoeveelheid vergeleken met de gemiddeld 85 mg cafeïne in een kop gewone filterkoffie.

De cafeïne kan op meerdere manieren aan de koffieboon worden onttrokken. Het gebruik van oplosmiddelen, zoals dichloormethaan, is hierbij de meest gangbare. Dichloormethaan is mogelijk kankerverwekkend, maar gelukkig verdwijnt het merendeel al tijdens het wassen en branden van de koffieboon. Het restgehalte dat koffie maximaal mag bevatten, is bij wet geregeld en zo laag (2 mg per kilo) dat het geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid heeft. U kunt dus gerust van uw decafé genieten.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2016
 

Andere huisarts

Binnenkort ga ik verhuizen naar een andere regio, waardoor ik van huisarts moet veranderen. Kan ik me zomaar bij iedere huisarts laten inschrijven?

huisartsU kunt zelf een huisarts kiezen. Die huisarts mag u alleen in bepaalde situaties weigeren, bijvoorbeeld omdat u te ver weg woont of omdat de praktijk vol is. Of als hij niet kan instemmen met uw zorgwensen, zoals een euthanasieverzoek. Voordat u een definitieve keuze maakt, kunt u een kennismakingsgesprek aanvragen. 

Lukt het niet een nieuwe huisarts te vinden, neem dan contact op met uw zorgverzekeraar. Die kan u helpen er eentje te zoeken.

Vergeet niet uw oude huisarts te vragen uw medisch dossier naar uw nieuwe huisarts te sturen.

Ramona de Jong, expert Zorg Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2016
 

Kaliumchloride

De Consumentenbond voert campagnes tegen verborgen zout in alledaagse levensmiddelen. Nu las ik in een artikel van een voedingskundige over kaliumchloride als alternatief voor gewoon zout (natriumchloride). Waarom adviseert de Consumentenbond dit niet?

Voor veel consumenten is zout met kaliumchloride inderdaad een beter alternatief voor keukenzout (100% natriumchloride). Kaliumchloride kan helpen de bloeddruk laag te houden. Er zijn ook groepen mensen voor wie veel kalium schadelijk is voor de gezondheid. Bij mensen met nierproblemen en mensen die bepaalde plaspillen en/of ACE- remmers gebruiken, kan het kaliumgehalte in het bloed snel te hoog worden. In deze gevallen is overleg met de arts over het gebruik van kaliumzout noodzakelijk. Overigens krijgen we het meeste natrium binnen via producten uit de supermarkt. Daarom maakt de Consumentenbond zich sterk voor zoutverlaging in levensmiddelen.

Henry Uitslag, campagneleider Voeding Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2016
 

Zonnedouche

Ik heb een zonnedouche voor bij het buitenzwembad; een staande douche waarbij het water door de zon wordt verwarmd. In hoeverre is zo'n douche legionellavrij? En is de leverancier verantwoordelijk bij besmetting?

De legionellabacterie groeit in stilstaand of langzaam stromend water van tussen de 20 en 60 °C. Wanneer de zonnedouche wordt gevuld met water (dat al besmet kan zijn) kan een legionellabesmetting ontstaan. Het water staat namelijk stil en de temperatuur is in de zomer al snel boven 20 °C. Bovendien kan in de waterzak, leiding of slang een zogenoemde biofilm ontstaan waar de bacterie zich in nestelt. Het RIVM waarschuwt ook voor tuinslangen met stilstaand water. In feite werkt een zonnedouche hetzelfde. De leverancier is verantwoordelijk voor een deugdelijk product, maar niet aansprakelijk voor eventuele gevolgen. Het product wordt niet verkocht als 'legionellaveilig'.

Hugo ter Hoeve, directeur en eigenaar Legionella Research Nederland
Gezondgids 3, juni 2016
 

Geen spierpijn, wel spiergroei

Ik sport veel, en doe onder meer aan krachttraining. Nu vraag ik me af of de uitspraak ‘no pain, no gain’ opgaat: is er zonder spierpijn na het sporten geen vordering of spiergroei?

Geen-spierpijn-wel-spiergroei-HIPPOEr zijn twee vormen van spierpijn. Vroege spierpijn is een brandend gevoel in de spieren tijdens of vlak na inspanning. Door opstapeling van melkzuur – een afvalstof – in de spieren worden de zenuwuiteinden geprikkeld, waardoor pijn ontstaat. Verlate spierpijn, die zo’n 24 tot 48 uur na het sporten ontstaat, wordt veroorzaakt door scheurtjes in spiervezels. De spieren doen dan pijn en zijn minder belastbaar. Deze scheurtjes zijn niet slecht, ze zorgen er juist voor dat je sterker wordt. Het lichaam gaat de scheurtjes repareren, waardoor een supercompensatie ontstaat: het lichaam herstelt zich boven het oorspronkelijke niveau en bereidt zich voor op de volgende zware belasting door extra spiervezels aan te maken. Spierpijn is niet noodzakelijk voor spiergroei. Spieren worden beter door trainen. Trainen met spierpijn mag, mits je een andere spiergroep traint. Dit om echte spierblessures te voorkomen.

Arnold Brons, sportarts bij de Sportartsen groep
Gezondgids 1, februari 2016
 

Plantenbak

Bij een tuincentrum kocht ik een plantenbak om zelf groente en fruit te telen. Eenmaal thuis bleek het hout geïmpregneerd te zijn. Omdat planten contact hebben met het hout, nemen ze het giftige impregneermiddel op. Waar had ik op moeten letten bij de aanschaf van een plantenbak om groente en fruit in te telen?

Vreemd dat een tuincentrum een geïmpregneerde bak verkoopt voor zelf te kweken groente. Er zijn veel duurzamere en gezondere opties. Zo is er hout dat met hoge temperatuur en druk is verduurzaamd. Ook is van nature duurzamer hout als lariks of kastanje te gebruiken, of tweedehands tropisch hardhout. Hout met een FSC-keurmerk komt uit duurzaam beheerde bossen. Let wel op, want ook dit hout kan geïmpregneerd zijn.

Peter van der Wilt, expert Energie, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2015
 

Zacht voetbed

Is osteoporose uit te stellen door stevig op een harde ondergrond te lopen? Het klappen van de hak zou botaanmaak bevorderen. Doe je deze aanmaak teniet met een zacht voorgevormd voetbed, zoals in sandalen van Ecco?

Uit onderzoek blijkt dat belast bewegen een belangrijke invloed heeft op het bot- en spierstelsel. Door activiteiten als (hard) lopen en nordic walking worden botcellen geactiveerd en zullen deze bij structureel herhaalde activiteit sterker worden. Dat wordt niet alleen veroorzaakt door het klappen van de hak, maar door de herhaalde belasting op het gehele bewegingsstelsel: via de botten en spieren van de benen zich uitstrekkend naar de wervelkolom. Ook is sterke samenhang aangetoond tussen het belasten van botten én spieren. Een maximaal effect bereik je met intensieve activiteit: in blokken van ten minste 10 minuten gedurende in totaal 30 minuten per dag. Dempend schoeisel, bijvoorbeeld om blessures te voorkomen, zal dit effect mogelijk iets verkleinen, maar daaromtrent is ons geen onderzoek bekend. Los van het type schoeisel: belastend bewegen staat voorop. 

Peter van den Berg, verpleegkundig specialist fracturen en osteoporose, Reinier de Graaf Gasthuis
Gezondgids 3, juni 2015
 

Gebruikt hoorapparaat

Mijn moeder, die onlangs is overleden, had een duur hoortoestel. Het zou fijn zijn als we hier iemand anders blij mee kunnen maken. Maar omdat het ingesteld moet worden met een computer vraag ik me af of bijvoorbeeld ontwikkelingslanden er iets aan hebben? 

Gebruikt-hoorapparaat-HIPPOHet hoortoestel van uw moeder kunt u zeker een mooie bestemming geven. Als u wilt dat het naar een ontwikkelingsland gaat, kunt u het hoortoestel opsturen naar bijvoorbeeld stichting Eardrop (www.eardrop.nl). Zij zorgt er in Kenia voor dat het toestel wordt aangepast aan de  nieuwe gebruiker. En de Europese Federatie voor Slechthorenden zamelt hoortoestellen in voor hergebruik in Vietnam. U kunt ook een advertentie op Marktplaats zetten. De ontvanger moet het apparaat dan wel – tegen betaling – laten inregelen bij een audicien om gehoorschade te voorkomen. Voor gebruikte hulpmiddelen zijn er websites als www.gebruiktehulpmiddelen.nl en www.tweedehandshulpmiddelen.nl.

Ramona de Jong, expert Gezond, Consumentenbond
Gezondgids 1, februari 2015
 

Hoofdluis

Wat is een goed middel tegen hoofdluis?

hoofdluisHet natte haar twee weken lang elke dag intensief kammen met een speciale netenkam zonder hoofdluismiddel is waarschijnlijk even effectief als dezelfde behandeling mét hoofdluismiddel. Met wat crèmespoeling wordt het doorkammen gemakkelijker. Er zijn ook diverse lotions en shampoos te koop op basis van dimeticon, malathion of permetrine. Middelen met dimeticon hebben de voorkeur omdat daar geen insecticiden in zitten. Dimeticon vormt een afsluitend laagje over de hoofdluis, waardoor de hoofdluis stikt. Bovendien kan er geen resistentie tegen dimeticon ontstaan, terwijl die kans er wel is bij permetrine en in mindere mate bij malathion. Gebruik in elk geval een geregistreerd geneesmiddel met dimeticon; dat is nu alleen XTLuis Lotion. Een andere mogelijkheid is een professionele heteluchtbehandeling met een zogenoemde LouseBuster. Eén behandeling doodt tot 88% van de luizen en 99% van de eitjes en kost circa €90. Uitsluitend kammen is redelijk eenvoudig, goedkoop én zonder middelen. Voor mij een aanrader.

Desirée Beaujean, hoofd Richtlijnontwikkeling landelijke coördinatie infectieziektebestrijding, RIVM
Gezondgids 1, februari 2014
 

Crème in een potje

De gezichtscrème die ik elke dag gebruik, zit in een potje. Nu heb ik gehoord dat de crème snel verontreinigt als ik met mijn vinger in de pot zit. Als dat waar is, waarom worden we daar dan niet voor gewaarschuwd?

creme in een potjeBij de ontwikkeling van een crème houdt de fabrikant rekening met het gebruik en de verpakking van het product, en stopt er conserveringsmiddelen en andere hulpstoffen in. Deze beschermen tegen bederf. Bij normaal gebruik, ook met een vinger of een kwastje of spatel, krijgen bacteriën en schimmels dan ook geen kans. Wel is het verstandig de crème met schone handen te gebruiken. En de pot kun je het best gesloten bewaren om verontreiniging tegen te gaan. Het product is minstens zo lang houdbaar als de verpakking aangeeft. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft in 2009 de houdbaarheid van een aantal producten tijdens gebruik onderzocht en in orde bevonden. De producten bleken ook na de aangegeven houdbaarheidsdatum nog te gebruiken.

Ronald van Welie, directeur Nederlandse Cosmetica Vereniging, Zeist
Gezondgids 5, oktober 2014
 

Kangenwater

Regelmatig hoor ik over alkalisch (basisch) water, een vloeistof met een pH-waarde tussen de 8,5 en 9,5. Elke dag Kangenwater of Alkadruppels, zoals het wordt genoemd, zou helpen tegen bijvoorbeeld hoge bloeddruk, pijnlijke gewrichten en nier- en galstenen. Heeft het echt zo’n positieve werking, of is dat een sprookje?

Was het maar zo eenvoudig dat je met een paar alkalische druppels een reeks gezondheidsproblemen voorkomt of zelfs bestrijdt. Hier is geen bewijs voor. En al zou er een relatie zijn, dan is er ook meer voor nodig dan een paar alkalische druppels om de zuurgraad van het lichaam te veranderen. Deze theorie lijkt daarom vooral vanuit commercieel oogpunt interessant, aangezien het apparaat om zelf basisch water te maken duizenden euro’s kost. Het evenwicht tussen zuur en het tegenovergestelde, dat base (of basisch of alkalisch) heet, is belangrijk in ons lichaam. Daarom heeft het ook een prima mechanisme om dat evenwicht zelf te regelen. Daar is geen alkalisch water voor nodig. 

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2014
 

Zonnebrand

Zijn er eisen waar een zonnebrandmiddel aan moet voldoen om te voorkomen dat mijn huid verbrandt? En helpt aftersun als dit toch gebeurt?

Zonnebrand-HIPPOEr bestaan veel soorten zonnebrandmiddelen, maar de beschermingsfactoren zijn universeel. Alle producten en merken met dezelfde beschermingsfactor (SPF) bieden dezelfde bescherming tegen ultraviolette straling. De sun protection factor (SPF) die je nodig hebt, is afhankelijk van je huidtype. Over het algemeen geldt: smeer in Nederland bij dagelijkse buitenactiviteiten minimaal SPF 15. En gebruik SPF 30 bij uitgebreid zonnen en op buitenlandse zon- en wintersportvakanties. Gebruik een ruime hoeveelheid om de aangegeven beschermingsfactor te halen. Kies altijd een zonnebrandmiddel dat uvb én uva-straling tegenhoudt. Uvb-straling verbrandt de huid, terwijl uva-straling de huid sneller veroudert. Beide dragen bij aan het risico op huidkanker. Aftersun brengt het vochtgehalte van de huid op peil, maar kan huidschade door verbranding niet herstellen. Smeer u daarom altijd preventief in, bedek de huid en zoek op tijd de schaduw op.

Kim Kruijt, beleidsmedewerker Preventie, KWF Kankerbestrijding
Gezondgids 4, augustus 2014
 

Haaruitval

Ik gebruik een shampoo met cafeïne tegen haaruitval en dat werkt hartstikke goed. Maar als die cafeïne de hoofdhuid binnendringt, heeft dat dan geen schadelijke bijwerkingen? 

haaruitvalOnderzoek zou hebben aangetoond dat cafeïne kan helpen in de strijd tegen haaruitval. Cafeïne in shampoo zou de werking van dihydrotestosteron (DHT) blokkeren. En DHT is een van de factoren die verantwoordelijk kunnen zijn voor haaruitval. Maar de benodigde hoeveelheid cafeïne om een effect te geven bij inname, zou gelijkstaan met 60 tot 80 kopjes koffie per dag. Terwijl shampoos hooguit 5 tot 10 minuten in contact komen met de hoofdhuid. In deze periode zou dan een enorme hoeveelheid werkzame stof door de hoofdhuid bij de haarwortelzakjes moeten komen om haaruitval tegen te gaan. Zowel theoretisch als praktisch is het dus onmogelijk dat shampoos met cafeïne werken tegen haaruitval, en dus ook dat cafeïne een schadelijke bijwerking zou kunnen geven. Dit neemt niet weg dat het goede shampoo kan zijn om het volume of de eigenschappen van het haar te verbeteren.

Coen Gho, arts/onderzoeker Hair Science Institute, Maastricht
Gezondgids 3, juni 2014
 

Ragers

Mijn tandarts wil dat ik ga stoken met ragers van Gum, in drie verschillende dikten. Dat is niet alleen duur, van de ragers laten bij twee keer gebruik stukjes plastic los. Doen ze hun werk wel goed en zijn ze veilig?

Met reinigingshulpmiddelen voor tussen de tanden is vaak tandplaque te verwijderen. Dit is een secuur klusje. Vaak is de zijkant van een kies, onder het contactpunt met de kies ernaast, enigszins hol. Vormvaste middelen zoals een houten stoker en een gespannen flossdraad slaan deze holle vorm over en laten tandplaque achter. Ragers, kleine borsteltjes gemaakt van een ijzerdraadje met nylon haren, hebben het voordeel dat ze in smalle ruimten ingedrukt worden en in bredere gedeelten uitveren. Ragers met de goede maat reinigen hierdoor effectief. Bij een te grote rager kan de metaaldraad de tand of kies beschadigen. Het is aangetoond dat de Soft-Picks van Gum (in de goede maat) ook effectief zijn. Ze hebben kleine rubberen haartjes, maar geen harde kern, waardoor geen beschadiging kan optreden. De afbrekende stukjes plastic vormen geen gevaar. U spuugt ze immers uit met het naspoelen van de mond.

Cor van Loveren, hoogleraar Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam
Gezondgids 3, juni 2014
 

Tandarts

Is een tandarts verplicht toestemming te vragen voor preventieve voorlichting en het verwijderen van tandsteen?

tandarts-HIPPOEen zorgverlener moet de patiënt altijd goed en duidelijk informeren over de zorg die hij nodig heeft, en over de te verwachten kosten. Zonder toestemming van een patiënt mag geen behandeling plaatsvinden. Dit betekent niet dat bij elke handeling expliciete toestemming nodig is. Bij niet-ingrijpende verrichtingen mag de zorgverlener ervan uitgaan dat de patiënt ermee instemt. Als u van mening bent dat uw tandarts of mondhygiënist u niet goed heeft geïnformeerd, adviseren we u dit met uw zorgverlener te bespreken. Komt u er samen niet uit, dan kunt u overwegen naar de klachtencommissie te stappen waarbij uw tandarts is aangesloten. Ook kunt u de klacht melden bij de Nederlandse Zorgautoriteit. Die pakt dan wel geen individuele klachten op, maar gebruikt ze wel als signaal.

Isabel van Leeuwen, campagneleider Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2014
 

Botox

Botulinetoxine is een neurotoxisch gif, geproduceerd door een bacterie. Voedsel besmet met deze bacterie kan de voedselvergiftiging botulisme veroorzaken. En door te zwemmen in water waar dode dieren in liggen, kun je besmet raken als sporen van de bacterie via een wondje het lichaam in komen. Kan het dan geen kwaad als je botox om cosmetische redenen gebruikt?

botoxNee. Bij een voedselbesmetting krijg je met de bacterie Clostridium botulinum grote hoeveel heden botuline binnen. Bij een botoxinjectie worden minimale hoeveelheden botulinetoxine ingespoten, een eiwit afkomstig uit de bacterie. Deze kleine hoeveelheden werken bovendien alleen op de plaatselijke zenuw uiteinden. Door dit specifieke gebruik en de kleine hoeveelheid is het onmogelijk klachten te krijgen zoals die bij botulisme kunnen optreden.

Michel Cromheecke, plastisch chirurg Bergman Clinics
Gezondgids 2, april 2014
 

Röntgen

Klopt het dat de dosis straling van een röntgenfoto overeenkomt met de dosis die je oploopt tijdens een verre vliegreis?

rontgenIedereen staat dagelijks bloot aan zeer geringe hoeveelheden achtergrondstraling, uitgedrukt in millisievert (mSv). In Nederland ontvangen we ongeveer 2 mSv per jaar, onder meer door straling uit de aarde, het heelal en uit bouwmaterialen als gips en beton. Röntgenstralen gaan in wisselende mate door het menselijk lichaam heen, zoals het zonlicht wel door het vensterglas kan dringen, maar niet door de spijlen in het raam. Er ontstaat een schaduw met de vorm van het raam. Op gelijke wijze toont een röntgenfoto een schaduwbeeld van het onderzochte lichaamsdeel. De röntgenstralen gaan vrijwel ongestoord door lucht in de longen, wat moeilijker door spieren en lever, en het moeilijkst door bot, waar de meeste absorptie optreedt (zonder dat de patiënt radioactief wordt). De dosis van een gewone röntgenfoto van hart en longen is inderdaad vergelijkbaar met de dosis tijdens een vliegreis naar bijvoorbeeld Indonesië : ongeveer 0,09 mSv.

Herma Holscher, voorzitter Nederlandse vereniging voor Radiologie
Gezondgids 2, april 2014
 

Medicijnen

Calcium

Ik las dat calciumtabletten de werking van bisfosfonaten (alendroninezuur) en antibiotica zouden verminderen. Klopt dit wel? Bij osteoporose worden bisfosfonaten én een middel met de stof calciumcarbonaat voorgeschreven.

Bij osteoporose worden calciumtabletten inderdaad samen met een bisfosfonaat zoals alendroninezuur voorgeschreven. Toch bestaat er wel degelijk een wisselwerking. Bij gelijktijdige inname kan calcium de opname van bisfosfonaat in de darm verminderen. Dezelfde wisselwerking is er tussen calciumtabletten en bepaalde antibiotica. Om dit te omzeilen, geeft de apotheker advies over de tijd die tussen de inname van de tabletten moet zitten. Bij een antibioticumkuur kan de apotheker adviseren het gebruik van calciumtabletten tijdelijk te stoppen.

Hanneke Goossens, apotheker bij apotheek Stevenshof in Leiden
Gezondgids 4, augustus 2016
 

Medicijnverspilling

Mijn 90 maagzuurremmers (Pantoprazol) in een potje zijn na eerste opening 28 dagen houdbaar. Bij dagelijks gebruik gooi ik straks dus 62 pillen weg. Dat is ernstige medicatieverspilling. Wie bepaalt de verpakkingswijze van medicatie? En wat wordt er gedaan om medicijnverspilling terug te dringen?

De fabrikant bepaalt de verpakkingsgrootte. Daarbij zijn diverse zaken zoals gangbare hoeveelheden in andere landen van invloed. Om verspilling tegen te gaan, heeft minister Edith Schippers in 2013 het meldpunt Verspilling in de zorg opgericht. Consumenten kunnen hier verspilling melden en suggesties doen om dat aan te pakken. Ruim 40 partijen gaan samen op basis van deze meldingen verspilling tegen. In uw geval (Pantoprazol 20 en 40 mg) geldt overigens wel een houdbaarheid van 90 dagen na opening. Navraag bij Menzis leert ons dat de betreffende levering in (verkeerd) verpakkingsmateriaal zat dat een houdbaarheid aangaf van 28 dagen. Op de nieuwe verpakkingen zal de correcte houdbaarheidstermijn vermeld staan.

Carl Jakobs, campagneleider Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2016
 

Groene thee en bètablokkers

Toen ik groene thee ging drinken, ontdekte ik dat mijn bètablokkers niet goed meer werkten; dat wil zeggen dat ik vaker pijn had. Op internet las ik dat groene thee de werking van bètablokkers zou verminderen. Is dat waar?

Groene-thee-en-bètablokkers-HIPPOHet drinken van groene thee zou inderdaad de werking van sommige bètablokkers kunnen verminderen. Uit onderzoek is gebleken dat na het drinken van 700 ml Japanse groene thee (ongeveer 5 kopjes) per dag gedurende 2 weken, er veel minder van de bètablokker nadolol in het bloed kwam. Volgens de onderzoekers remmen stoffen in groene thee de opname van nadolol vanuit de darm. Nadolol wordt in Nederland niet veel gebruikt. Bètablokkers die vaker in Nederland worden voorgeschreven en volgens hetzelfde principe werken als nadolol, zijn bijvoorbeeld atenolol en celiprolol. Daarbij is theoretisch gezien hetzelfde effect van groene thee te verwachten. Dit is echter nog niet onderzocht.

Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie Wageningen Universiteit
Gezondgids 2, april 2016
 

Weggooien

Mijn man brengt weleens medicijnen ongebruikt terug naar de apotheek, omdat hij ze niet meer nodig heeft of er niet tegen blijkt te kunnen. De apotheker gooit deze steeds weg, wat wij zonde vinden. Kan dit anders? 

medicijnen weggooienElk jaar wordt voor tientallen miljoenen euro’s aan ongebruikte medicijnen weggegooid. Dit is niet alleen u, maar ook veel apothekers en artsen een doorn in het oog. Proeven met apotheken die ongebruikte medicijnen innamen om ze opnieuw te verstrekken, zijn nog weinig succesvol gebleken. Een van de problemen is dat medicijnen buiten de apotheek niet altijd onder goede condities worden bewaard. Het heruitgeven van medicijnen is tot op heden dan ook niet toegestaan. De experimenten hebben daar nog niets aan veranderd. Verspilling is wel aan te pakken. Wie een medicijn voor het eerst gebruikt, kan een kleine(re) hoeveelheid vragen om te proberen. Mochten er toch ongebruikte medicijnen overblijven, gooi ze dan niet zomaar weg, maar lever ze in bij de apotheek, bij de chemokar of het depot voor klein chemisch afval.

Frouke Tamsma, redacteur-onderzoeker Gezond, Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2015
 

Aspirine

Ik lees geregeld dat uit onderzoek blijkt dat aspirine heilzame bijwerkingen kan hebben, zoals het verkleinen van de kans op darmkanker. Aspirine kost circa tien keer zo veel als paracetamol. Hoe komt het dat drogisterijketens wel een eigen, goedkoper merk paracetamol hebben, maar geen eigen merk aspirine?

aprineTegenwoordig wordt acetylsalicylzuur, de werkzame stof van aspirine, vooral in een lage dosering gebruikt als ‘bloedverdunner’ na een hartaanval of beroerte. Er zijn ook aanwijzingen dat patiënten met dikkedarmkanker iets langer leven met een dagelijkse lage dosering acetylsalicylzuur. En het zou de kans op darmkanker bij gezonde mensen iets verkleinen. Toch adviseren we gezonde mensen niet om acetylsalicylzuur preventief te gaan slikken. Het tast het maagslijmvlies aan, waardoor maagzweren en maagbloedingen kunnen optreden, en het kan de werking van andere medicijnen versterken of tenietdoen. Het gebruik van aspirine als pijnstiller is niet meer van deze tijd. Paracetamol is tegenwoordig een veiliger alternatief. Omdat er daarom nog maar weinig aspirine als pijnstiller wordt gebruikt, is het voor fabrikanten niet interessant een goedkope versie op de markt te brengen.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 6, december 2014
 

Niet-opgehaalde medicijnen

Is het mogelijk geld terug te krijgen voor niet-opgehaalde medicijnen? En zo ja, hoe kan ik dat doen en bij wie moet ik hiervoor zijn; bij de apotheek of bij de zorgverzekeraar?

Niet-opgehaalde-medicijnen-HIPPOHet is een apotheker niet toegestaan om medicijnen die niet zijn opgehaald te declareren bij de zorgverzekeraar. Volgens de Nederlandse Zorgautoriteit geven apothekers aan dat ze eens per maand automatisch declareren en daarna de nota crediteren als blijkt dat het medicijn niet is opgehaald. Ook al is dit tegen de regels. Als dit bij u is gebeurd en de apotheek heeft het nog niet teruggedraaid, dan kunt u die erop aanspreken. De apotheek moet dan een creditnota naar de zorgverzekeraar sturen en als het bedrag al is verrekend met het eigen risico, moet de verzekeraar dit rechtzetten.

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2014
 

Medicijnprijs

Regelmatig haal ik het geneesmiddel Levomenthol 2% in lanettecrème bij mijn apotheek. Hoe kan het dat dit middel eerst €8,22 kost en nog geen twee maanden later ineens €12,23?

Het zelfzorggeneesmiddel Levomenthol 2% in lanettecrème, een verkoelende en jeukstillende crème, is een zogenoemde doorgeleverde bereiding. Dit zijn producten die een apotheek zelf bereidt en doorlevert aan andere apotheken. Het zijn vaak op maat gemaakte middelen. Er zijn nog maar een paar apotheken in Nederland die de titel Eigenbereidende Apotheek mogen dragen. Ze staan onder toezicht van de Inspectie voor de Gezondheidszorg en moeten aan strenge voorwaarden voldoen.

‘Doorgeleverde eigen bereidingen’ stonden tot voor kort niet op de officiële prijslijst van apotheken. Hierdoor konden de extra kosten voor bijvoorbeeld bereiding en doorlevering niet worden gerekend en leden de apotheken er behoorlijk verlies op. Sinds 1 februari 2014 is dit door zorgverzekeraars en overheid rechtgezet, waardoor apothekers de juiste, hogere, prijs kunnen rekenen. 

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2014

 

Supplementen

Vitaminecomplex

Voorheen gebruikte ik een vitamine B-complex met 100% van de algemene dagelijkse hoeveelheid (adh). Nu is het vaak alleen nog te koop met 50 of 100 mg per B-vitamine, dus tot wel 4100% van de adh. Dat is toch niet goed?

Dit is inderdaad geen goede ontwikkeling. Dergelijke hoge doseringen B-vitaminen kunnen gevaarlijk zijn. Vooral vitamine B6 staat hierom bekend: dagelijks 25 mg vitamine B6 uit supplementen kan klachten als gevoelloosheid en ernstige zenuwpijn veroorzaken. Omdat wij het onaanvaardbaar vinden dat er supplementen met gevaarlijk hoge hoeveelheden vitamine B6 te koop zijn, hebben we gepleit voor een verbod. En met resultaat: in de toekomst worden supplementen met hoge dosis vitamine B6 wettelijk verboden.

Antje Houmes, redacteur-onderzoeker Voeding Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2017
 

Botontkalking

Wegens botontkalking slik ik dagelijks 20 microgram vitamine D3. Meestal kies ik goedkope pillen, maar een kennis van mij slikt op advies van haar dochter, die internist is, dure vitamine D3 van het merk Solgar. Die zou het best worden opgenomen door het lichaam. Klopt dat?

Wat goed dat u vanwege botontkalking vitamine D slikt. Dat zorgt ervoor dat het lichaam calcium uit voeding opneemt en gebruikt om botweefsel aan te maken. De vitamine D3-vorm heet cholecalciferol. Deze vetoplosbare vitamine wordt opgelost in voedingsvetten opgenomen in het bloed. Daarom is het goed droge tabletten bij de maaltijd in te nemen of met iets vets.

Het is mij niet bekend dat het lichaam vitamine D3 van Solgar beter opneemt dan van andere merken. Het advies luidt vooral vitamine D3 in plaats van D2 te gebruiken en dat zit in vrijwel alle vitamine D-supplementen. Kortom, ik zie geen reden over te stappen naar duurdere pillen.

Hanneke Goossens, apotheker bij apotheek Stevenshof in Leiden
Gezondgids 2, april 2017
 

Kalk en hartziekte

Zoals zo veel vrouwen ouder dan 60 jaar kreeg ik kalktabletten voorgeschreven. In enkele rapporten lees ik dat deze tabletten hartinfarcten kunnen stimuleren. Hoe zit dat?

hartfalenVrouwen die op doktersadvies kalktabletten innemen en daarnaast veel kalk via voeding binnenkrijgen, hebben een hogere kans op hart- en vaatziekten. Dit verband is aangetoond in een langlopend onderzoek met veel vrouwelijke deelnemers. Bij tabletten van 500 mg kunnen vrouwen per dag nog 2 tot 3 zuivelconsumpties, zoals melk, yoghurt en kaas, nemen. In een glas melk van 200 ml zit bijvoorbeeld zo’n 240 mg calcium. Wie gevarieerd eet en drinkt, met dagelijks 3 tot 4 porties zuivel, krijgt al voldoende calcium binnen en hoeft geen kalktabletten te slikken. Calcium zit ook in groente, noten en peulvruchten.

Mark Brueren, huisarts
Gezondgids 2, april 2016
 

Groenlipmossel

Mijn echtgenote gebruikt sinds geruime tijd Synofit vloeibare groenlipmossel met curcumine en zwartebesblad in verband met pijnlijke knieën. Röntgenfoto’s hebben aangetoond dat het kraakbeen is beschadigd. Ikzelf heb zo mijn bedenkingen bij dit soort prijzige producten, ondanks de mooie verhalen in de bijsluiter. Is er bewijs dat groenlipmossel werkt voor het gezond houden van het kraakbeen?

Er is geen overtuigende wetenschappelijke onderbouwing voor de effectiviteit van groenlipmossel. Het enige effect dat tot nu toe is beschreven, is pijnvermindering. Bij een onderzoek onder 80 patiënten met knieartritis kreeg de ene helft 6 maanden lang paracetamol en groenlipmosselextract (lyprinol); de andere helft kreeg paracetamol en een placebomiddel. De eerste groep rapporteerde wat minder pijnklachten dan de tweede groep; weliswaar niet de hele dag, maar wel gedurende delen van de dag. Voor afname van artrose of het gezond houden van kraakbeen bestaat geen bewijs. 

Henk Bultman, arts en voorzitter Nederlandse Vereniging van Artsen voor Orthomanuele Geneeskunde
Gezondgids 1, februari 2016
 

Vitamine D

Ik gebruik al jaren dagelijks de aanbevolen 10 microgram vitamine D die hoort bij een vrouw van rond de 60 jaar. Per abuis kocht ik onlangs in de aanbieding bij het Kruidvat tabletten met 25 microgram. Kan ik deze toch gebruiken, bijvoorbeeld door één tablet per twee of drie dagen te gebruiken?

Vitamine-D-HIPPOAls u niet te maken heeft met botontkalking of een hoog risico op botbreuken, is op uw leeftijd per dag 10 microgram vitamine D voldoende. U kunt ervoor kiezen tijdelijk om de dag 25 microgram in te nemen, maar dat kan lastig zijn om te onthouden. Tijdelijk een hogere dagelijkse dosering van 25 microgram kan geen kwaad, zeker niet in de winterperiode als de hoeveelheid vitamine D die we in de huid aanmaken onder invloed van zonlicht heel beperkt is. Een inname tot 100 microgram vitamine D per dag wordt nog als veilig beschouwd.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 1, februari 2016

 

Athrine bij gewrichtsklachten

De Harvard medical school heeft aangetoond dat type II collageen voor mij (77 jaar – kraakbeen weg uit onderrug) veel goeds kan doen. Tenminste, volgens een advertentie voor Athrine van DA drogisterij Beuken in Gulpen. Klopt dit?

athrineType II collageen is rijk aan aminozuren die een rol spelen bij de vorming van kraakbeen. Type II collageen zou door contact met het immuunsysteem in de darmwand processen remmen die collageen vaak geven in het gewrichtskraakbeen. Maar het gebruik van voedingssupplementen met type II collageen voor artrose is niet aan te raden. In een kleinschalig onderzoek bij een groepje mensen met knieartrose leken de gebruikers van type II collageen iets minder pijn te hebben dan diegenen die de artrosemiddelen glucosamine en chondroïtine hadden gebruikt. Een hard bewijs voor echte verbetering van gewrichtsklachten door type II collageen ontbreekt, laat staan voor rugklachten. Het best is om altijd met een arts of apotheker te bespreken hoe de pijn is tegen te gaan.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 4, augustus 2015
 

Vitamine D

Mij is geadviseerd dagelijks 20 microgram extra vitamine D te gebruiken. Nu las ik in de Gezondgids dat de etikettering op vitaminepillen niet deugt. Hoe kom ik erachter of ik voldoende binnenkrijg?

vitamine DHelaas is het – anders dan ze in het laboratorium te laten testen – niet mogelijk om erachter te komen of de vitamine D-supplementen meer of minder vitamine D bevatten dan op het etiket staat. Wettelijk mag er tot 20% minder en tot 50% meer aan vitaminen inzitten dan het etiket vermeldt. Tabletten voor 20 microgram vitamine D kunnen zo minimaal 16 microgram en maximaal 30 microgram vitamine D bevatten. Dit zijn veilige marges. Vooral als het potje pillen (ver) over de datum is, bestaat de kans dat er minder vitaminen inzitten dan het etiket vermeldt.

Antje Houmes, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2015
 

Calcium

In Gezondgids #3 van 2015 staat in ‘Leefstijl en kanker’ dat te veel calcium bijna even schadelijk is als te veel rood vlees (1,3% versus 1,2%). Wat is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid calcium?

In het artikel had eigenlijk moeten staan dat te wéinig calcium het risico op kanker verhoogt. Specifiek het risico op darmkanker, omdat calcium een beschermend effect op darmcellen lijkt te hebben. Onze fout was snel gemaakt, omdat er ook aanwijzingen zijn dat een echt hoge calciuminname (meer dan 2000 mg per dag) het risico op prostaatkanker doet toenemen. Een dosis die bijna onmogelijk uit voeding is te halen. Voor 50-plussers is de aanbevolen hoeveelheid extra calcium per dag afhankelijk van de voedingsgewoonten: voor wie geen zuivelproducten gebruikt, is een tablet van 1000 mg nodig. Bij een gemiddeld gebruik van 1 tot 3 porties zuivelproducten is 500 mg extra calcium in tabletvorm aangewezen. En bij een inname van vier porties zuivelproducten is geen extra calcium nodig. Let op: het gebruik van calciumsupplementen zonder vitamine D verhoogt mogelijk het risico op een hartinfarct.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2015
 

Slechte slaper

Omdat ik een erg slechte slaper ben, wil ik rond 2.00 uur ’s nachts nog weleens een lepeltje Sleep-Juice innemen. Dit bevat zeven kruiden en doxylamine en is via internet te koop. Kan ik dit veilig gebruiken?

Slechte-slaper-HIPPOSleep-Juice bevat een antihistaminicum, doxylamine: oorspronkelijk ontwikkeld als middel bij allergie. Omdat het ook sufheid als bijwerking heeft, wordt het hier al geruime tijd niet meer voor gebruikt. Maar fabrikanten van zelfzorgproducten gebruiken deze bijwerking juist om het als slaapmiddel te verkopen. Maar of het de slaap daadwerkelijk verbetert, is nooit wetenschappelijk onderzocht. Het versuffende effect van doxylamine neemt af naarmate je het langer dan een aantal dagen gebruikt. Het kan bijwerkingen geven als duizeligheid, hoofdpijn, verwardheid en moeilijk kunnen uitplassen. In Sleep-Juice zit een relatief lage dosering doxylamine, de kans op bijwerkingen zal daardoor niet groot zijn. Maar als u midden in de nacht een dosis inneemt, loopt u kans dat u vanwege de lange werkingsduur de volgende ochtend nog steeds versuft bent, met een verhoogd risico op vallen. Ik raad het gebruik van Sleep-Juice niet aan. Betrouwbare informatie over slaapproblemen vindt u op: www.thuisarts.nl/slaapproblemen

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 2, april 2015
 

Duivelsklauw

In Namibië hoorde ik over de werking van het plantje duivelsklauw. In Duitse reumaklinieken zou het succesvol worden toegepast. Voor €6 per ons kocht ik een kuur van drie weken voor mijn man, die artroseklachten heeft. De pijn bleef ongeveer een half jaar weg. Toeval, dachten we. Maar het werkte elke keer bij klachten. Wat vindt u hiervan?

Duivelsklauw (Harpagophytum procumbens) komt voor in zuidelijk Afrika. Er zijn aanwijzingen dat het wortelextract van deze plant pijnklachten bij artrose kan verminderen. Bij kortdurend gebruik geeft duivelsklauw weinig bijwerkingen. Soms komen klachten als hoofdpijn of diarree voor. Mogelijk beïnvloedt het kruid daarnaast de hartslag, het bloedsuikergehalte en de werking van een aantal medicijnen, zoals bloedverdunners en maagzuurremmers. De onderzoeken waar dit uit blijkt, zijn klein en niet goed opgezet, waardoor meer onderzoek nodig is. Het is ook niet bekend of duivelsklauw werkzaam en veilig is bij gebruik langer dan vier maanden. Overleg eerst met uw arts of apotheker, zeker als u andere aandoeningen heeft of medicijnen gebruikt.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 1, februari 2015
 

Omega vetzuren

Er zijn drie omega 3-vetzuren:ALA en de vetzuren EPA en DHA. Waarom worden vooral de laatste twee in capsules of andere supplementen gestopt? 

omegaEr zijn sterke aanwijzingen dat het innemen van de omega 3-vetzuren EPA (eicosapentaeenzuur) en DHA (docosahexaeenzuur) enige bescherming geeft tegen hart- en vaatziekten. EPA en DHA zitten niet ruim in onze voeding. Een derde omega 3-vetzuur ALA (alfa-linoleenzuur) komt iets ruimer in onze voeding voor, en ons lichaam kan daaruit zelf EPA en DHA maken. Maar het is niet zeker of die ombouw in voldoende mate gebeurt. Daarom kunt u het best  roberen voldoende EPA en DHA binnen te krijgen via vis of via een supplement.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 1, februari 2015
 

Afslankpillen

Ik las dat Nuvoryn-afslankpillen uit natuurlijke ingrediënten bestaan. Kan ik ze dan gewoon bij mijn medicijnen innemen?

De website van de fabrikant van Nuvoryn geeft aan dat het een afslankmiddel is met negen plantaardige ingrediënten: groene thee, Guaraná, acaibessen, resveratrol, Hoodia, Siberische ginseng, damiana, granaatappel en extracten van de matéplant. Weet dat ook middelen op plantaardige basis bijwerkingen kunnen hebben én invloed kunnen hebben op de werking van geneesmiddelen. Daarnaast ontbreekt onderzoek naar de werkzaamheid van de combinatie van deze negen ingrediënten, en is het onduidelijk in welke hoeveelheden ze aanwezig zijn per capsule. Terwijl u wel flink moet betalen voor Nuvoryn. Ik raad u om al deze redenen het gebruik van Nuvoryn af. Tot nu toe is er geen medicijn dat helpt om blijvend af te vallen. Afvallen vraagt om een aanpassing van uw leefstijl, bestaande uit een combinatie van gezonde voeding, bewegen en eventueel gedragstherapie.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 4, augustus 2014
 

Muggen

Er zijn deze zomer veel muggen. Nu hoor ik van een vriendin dat het slikken van vitamine B muggen beten voorkomt. Is dat zo

Muggen-HIPPOEen veelgenoemd huismiddel tegen muggenbeten is inderdaad het slikken van een vitamine B-supplement. De logica hiervan is dat een hoge dosering vitamine B van invloed is op de geur die ons lichaam verspreidt. En van muggen is bekend dat ze zich laten leiden door geuren. De veronderstelling is dat muggen hun neus ophalen voor het vitamine B-geurtje. Wetenschappelijk onderzoek heeft dit verband niet aangetoond. Toch het proberen waard, want baat het niet dan schaadt het niet? Dat gaat niet helemaal op, aangezien een structureel hoge dosering van bijvoorbeeld vitamine B6 neurologische klachten kan veroorzaken. De beste bescherming tegen muggen blijft het bedekken van het lichaam, slapen onder een klamboe en het smeren van een antimuggenmiddel met minimaal 20% DEET.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2014
 

Overgang

Klopt het dat na een paar maanden gebruik van Ymea Dag & Nacht tegen overgangsklachten gewenning optreedt? En wat zit er eigenlijk in dit product?

overgangVan geen enkel vrij verkrijgbaar middel tegen overgangsklachten is aangetoond dat het minder klachten geeft dan een neppil (placebo). Ze bestaan vaak uit fyto-oestrogenen, vitaminen en/of zilverkaarsextracten. Fyto-oestrogenen zijn plantaardige stoffen met een oestrogeenachtige (hormonale) werking. Zilverkaars (Cimicifuga racemosa, black cohosh) zit als meestgebruikte product ook in Ymeatabletten. Daarnaast zitten in deze producten verscheidene plantenextracten en vitaminen. Zo bevatten de Ymea dag- en nachtcapsules extracten van de planten yam, melisse, hop en monnikspeper. In de nachtcapsule zit ook 0,1 mg van het lichaamseigen ‘slaaphormoon’ melatonine. Deze dosering is echter zo laag dat er waarschijnlijk geen effect van te verwachten is. De meeste stoffen in de vrij verkrijgbare middelen hebben geen of milde bijwerkingen zoals maagklachten. Wel zijn er enkele meldingen van leverschade na het gebruik van zilverkaars. Bovendien zijn de langetermijneffecten van dit soort middelen onbekend. Om die reden raad ik het gebruik ervan niet aan.

Adrianne Faber, apotheker-onderzoeker bij SIR Institute for Pharmacy Practice and Policy
Gezondgids 1, februari 2014
 

IJzerpillen

Als je bijvoorbeeld vanwege bloedarmoede ijzerpillen moet slikken, mag dat niet tegelijk met melk, yoghurt en andere calciumrijke producten. IJzer en calcium reageren op elkaar. Maar als je multivitaminetabletten slikt, krijg je wel tegelijk calcium en ijzer binnen. Hoe zit dat dan?

Calcium kan de opname van ijzer remmen, maar in de dagelijkse praktijk gebeurt dit niet of nauwelijks. Onze gevarieerde voeding bevat zowel voedingsstoffen die de opname van ijzer stimuleren als stoffen die de ijzeropname kunnen remmen. Ook als ijzer in een multivitaminetablet zit waarin ook calcium zit, kan je lichaam het ijzer gewoon opnemen. Om er helemaal zeker van te zijn dat het ijzer uit de pil door het lichaam wordt opgenomen, is de pil het best in te nemen met water. Een gevarieerde voeding volgens de richtlijnen voor goede voeding levert voldoende vitaminen en mineralen. Slechts een paar risicogroepen is aan te bevelen vitaminesupplementen te gebruiken. Mocht u supplementen innemen, let er dan op niet meer dan één keer de dagelijks aanbevolen hoeveelheid te gebruiken.

Roy van der Ploeg, woordvoerder Voedingscentrum
Gezondgids 1, februari 2014

Verzekeringen

Kosten bij niet-automatische incasso

niet-automatische-incassoMijn vriendin is twee dagen in een zorghotel geweest. Omdat ze de rekening niet via een automatische incasso wil betalen, is ze €17,50 extra kwijt. Mag het hotel dit zomaar extra rekenen?

Een bedrijf mag inderdaad extra kosten rekenen voor betaling via een andere mogelijkheid dan automatische incasso. Vaak gaat het om een extra bedrag bij de betaling via een acceptgiro. Dit bedrag mag niet hoger zijn dan de kosten die het bedrijf zelf maakt. Het zorghotel mag dus alleen in rekening brengen wat het zelf betaalt aan bijvoorbeeld de bank. Onder het extra bedrag mogen dus geen algemene bedrijfskosten of administratiekosten vallen. Wat het zorghotel zelf precies betaalt voor een betaling met acceptgiro is niet te achterhalen, maar €17,50 is wel erg veel. U kunt een klacht indienen bij het zorghotel over de hoogte van de extra kosten.

Ingrid Zuurmond, redacteur-onderzoeker Geld Consumentenbond
Gezondgids 1, februari 2017
 

Collectieve verzekering

Ik maak via mijn werkgever gebruik van een collectieve zorgverzekering. Kan ik die verzekering behouden als ik van werkgever wissel? Zo nee, kan ik dan halverwege het jaar overstappen?

Als je weggaat bij je werkgever, vervalt meestal de collectiviteitskorting. In een enkel geval, bijvoorbeeld bij pensioen, kan de collectieve zorgverzekering worden behouden. Wie naar een werkgever met een eigen collectieve verzekering gaat, kan tussentijds overstappen. Let wel op: dit moet je regelen binnen 30 dagen na de eerste werkdag bij de nieuwe werkgever.

In andere gevallen, bijvoorbeeld bij het beginnen van een eigen bedrijf of het nog niet hebben van nieuw werk, kun je niet overstappen. De collectieve polis wordt dan omgezet naar een individuele polis en de korting vervalt. Mogelijk heeft de verzekeraar nog wel afspraken met een vereniging of organisatie waarbij je bent aangesloten. Dan is op die manier gebruik te maken van korting op de zorgverzekering.

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg Consumentenbond
Gezondgids 1, februari 2017
 

Overstappen zorgverzekeraar 

Wordt bij het overstappen naar een andere zorgverzekeraar de lijst met wat er het afgelopen jaar is vergoed overgedragen? Of kan ik bij de nieuwe verzekeraar onmiddellijk in aanmerking komen voor weer een vergoeding van een nieuwe bril of hoorapparaat?

Bij het overstappen naar een nieuwe verzekeraar wordt het dossier waarin staat wat er is vergoed, niet overgedragen. Bij bepaalde dekkingen uit de aanvullende verzekering is hier gebruik van te maken. Zo geldt een vergoeding voor een bril vaak voor meerdere jaren, bijvoorbeeld €150 per 3 jaar. Maak je deze €150 in het eerste jaar op, dan zou je de volgende 2 jaar geen bril meer mogen declareren. Stap je over en heeft de nieuwe verzekeraar ook een brilvergoeding in de polis, dan kun je die direct gebruiken. Wie kiest voor een andere verzekering, bijvoorbeeld een uitgebreider pakket bij dezelfde verzekeraar, kan dit niet. Verzekeringen zijn eenvoudig met elkaar te vergelijken via onze Zorgvergelijker.

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2016
 

Internetapotheek

Als ik medicijnen bij de apotheek haal, moet ik hier circa €6 terhandstellingskosten voor betalen en bij een nieuw medicijn nog eens €6 voor een begeleidingsgesprek. Rekent een internetapotheek dat ook?

medicijn-bestelling-onlineOok een internetapotheek rekent – naast de kosten van het geneesmiddel – voor ieder medicijn circa €6. Deze terhandstellingskosten vormen de vergoeding voor zijn dienstverlening. Bij een herhaalrecept blijft het hierbij. Gaat het om medicijnen die voor het eerst worden gebruikt of die langer dan een jaar niet zijn meegegeven, dan kan ook de internetapotheek hiervoor €6 rekenen. Daarvoor moet de (internet)apotheker wel een gesprek met u voeren. Bij een internetapotheek zou dat telefonisch kunnen gaan.

Zonder gesprek mag een apotheker alleen de terhandstellingskosten in rekening brengen. Rekent hij onterecht ook een begeleidingsgesprek? Kijk dan op consumentenbond.nl/zorgklachten hoe u hierover kunt klagen.

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2016
 

Medische noodzaak

In de Gezondgids stond dat zorgverzekeraar CZ in het ongelijk is gesteld, omdat hij medicijnen met medische noodzaak ten onrechte niet vergoedde. CZ moest alsnog betalen. Is het mogelijk om de kosten die CZ afgelopen jaren ten onrechte niet vergoedde, terug te vorderen?

Dit is niet per se mogelijk. Het betrof een individuele zaak, waarbij geen algemene uitspraak is gedaan voor dergelijke gevallen. Wie in een soortgelijke situatie zit, moet zelf bij de zorgverzekeraar een herbeoordeling aanvragen. De verzekeraar wint dan advies in over de medische noodzaak bij een arts of ander medisch adviseur. Oordeelt de verzekeraar alsnog dat er geen sprake is van medische noodzaak, terwijl uw arts dit wel vindt, dan kunt u naar de Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen stappen.

Ramona de Jong, expert Zorg Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2016
 

Vergoeding fysiotherapie

Ik ben aanvullend verzekerd voor negen fysiotherapiebehandelingen per jaar. Volgens mijn fysiotherapeut staat mijn aandoening op de chronische lijst, waardoor ik fysiotherapie pas vergoed krijg vanaf de 21e behandeling. De eerste 20 behandelingen zou ik zelf moeten betalen. Klopt dat?

Vergoeding-fysiotherapie-HIPPONee, dat klopt niet, omdat u een aanvullende verzekering heeft voor fysiotherapie. De basisverzekering geeft inderdaad pas recht op vergoeding van fysiotherapie voor een aandoening op de chronische lijst vanaf de 21e behandeling. U kunt echter uw aanvullende verzekering inzetten voor de eerste 9 behandelingen. Daarna zult u de kosten tot eventueel de 21e behandeling zelf moeten betalen. Voorwaarde voor de volledige vergoeding van de eerste 9 behandelingen is wel dat de fysiotherapeut een contract heeft met de zorgverzekeraar. Als dat niet zo is, kan de vergoeding lager uitvallen.

Ramona de Jong, expert Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2016
 

Omzetplafond

Ik heb een restitutiepolis bij CZ, die contracten sluit met ggz-instellingen en daarbij een maximum jaarbudget afspreekt. Hierdoor kan de ggz-zorgverlener op een gegeven moment CZ-verzekerden weigeren, omdat hij voor hen dat jaar geen vergoeding meer ontvangt. Is dit niet in strijd met het recht op de vrije keuze met een restitutiepolis?

Wat CZ afgelopen jaar deed, lijkt hier inderdaad mee in strijd, maar is wel toegestaan. De zorgverzekeraar hanteerde een omzetplafond: een maximumaantal behandelingen dat hij per jaar inkoopt bij zorgaanbieders. Wanneer dit maximum is bereikt, stopt de vergoeding van de behandelingen. Deze afspraken tussen zorgverzekeraar en zorgaanbieder hebben onduidelijke gevolgen voor de verzekerde en beperken zijn recht op zorg, wat de Consumentenbond niet acceptabel vindt. Voor komend jaar heeft CZ zijn polisvoorwaarden gelukkig aangepast ten gunste van de consument.

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2015
 

Eigen risico

Voor een behandeling in het ziekenhuis in 2012 kreeg ik in 2014 de rekening. Omdat daar als behandeldatum februari 2013 op staat, raakte ik mijn hele eigen risico voor 2013 kwijt. Hoe is dat mogelijk?

eigen risicoIn uw geval blijkt het ziekenhuis een fout gemaakt te hebben. U hoeft dat deel van het eigen risico van 2013 niet te betalen. Over het algemeen is het zo dat een ziekenhuisrekening – een zogenoemd DBC – bij een eerste afspraak wordt geopend. Deze datum staat op de ziekenhuisrekening die uiteindelijk naar de verzekeraar gaat. Die verrekent het bedrag met het eigen risico van het vermelde jaar. Omdat DBC’s soms wel een jaar openstaan, kan het lang duren voordat de rekening voor het te betalen eigen risico volgt. Zo kan het gebeuren dat in 2015 een rekening volgt voor het eigen risico over 2013. 

Sandra Mul, redacteur-onderzoeker Zorg, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2015

 

Voeding 

Acrylamide

Ik las dat de stof acrylamide, die ontstaat bij frituren of bakken, gevaarlijk kan zijn voor de gezondheid. Is er verschil tussen bereiding met een airfryer, friteuse en koekenpan? En wat is beter: diepvriesfriet of friet van verse aardappelen?

Acrylamide ontstaat bij de bruinkleuring van zetmeelrijke producten, dus aardappel- en graanproducten als friet, chips en in mindere mate brood, en snacks ‘in een jasje’ zoals kroketten en loempia’s. Het ontstaat dus ook bij frituren, of dat nu met een airfryer of een friteuse gebeurt. In zeer grote hoeveelheden blijkt acrylamide bij dieren kankerverwekkend te zijn. Hetzelfde effect is te verwachten bij mensen. Het algemene advies is daarom niet meer dan twee keer per week acrylamiderijke producten te eten. 

Hoe hoog het acrylamidegehalte in friet is, hangt af van diverse factoren. De belangrijkste is: hoe bruiner, hoe meer. Ook aardappelras, oogsttijd en leeftijd van de aardappel spelen een rol. Diepvriesfriet is gemaakt van aardappelen met de gunstigste eigenschappen. Diepvriesfriet is dus beter dan verse aardappelen.

Noëlle van der Weel, redacteur-onderzoeker Wonen & Leven Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2017
 

Paranoten

Ik las dat het eten van meer dan vier paranoten per dag kan leiden tot een seleenvergiftiging. Toch wordt er niet voor gewaarschuwd op de verpakking. Hoe zit dat?

De aanvaardbare veilige bovengrens, waarbij geen risico is te verwachten, is 300 microgram seleen per dag. Bij 5 paranoten (15 gram) per dag blijf je onder deze veilige grens, ook al zijn er geen aanwijzingen voor een seleenvergiftiging bij een handje paranoten (25 gram) per dag.
Bij de gevallen van vergiftiging die bekend zijn, was er gedurende langere tijd veel meer dan een handje paranoten per dag gegeten. Waarschijnlijk wordt er niet gewaarschuwd voor een seleenvergiftiging, omdat mineraalvergiftigingen zo goed als nooit voorkomen bij een gevarieerd en redelijk volwaardig voedingspatroon.

Astrid Postma-Smeets, expert Voeding en Gezondheid, Voedingscentrum
Gezondgids 2, april 2017
 

Calorieën

Ik wil op een gezonde manier afvallen. Laatst hoorde ik dat ik als 26-jarige vrouw met een kantoorbaan dan niet meer dan 1500 kcal per dag moet eten. Een avocado bevat circa 250 kcal. Kan ik die avocado dan beter laten staan?

avocadoHet Voedingscentrum geeft aan dat vrouwen van 19 tot 30 jaar met een weinig actieve leefstijl zo’n 2100 kcal per dag binnen mogen krijgen. Voor een energiebeperkt dieet geldt een inname van minimaal 1500 kcal. De avocado bevat veel calorieën in vergelijking met andere vruchten, maar heeft ook veel gezonde voedingsstoffen zoals vezels, vitamine A en E, kalium en magnesium. Bovendien vult het de maag goed en lang, waardoor je minder snel trek krijgt. Het eten van een avocado op brood in plaats van zoet beleg is een goed voorbeeld van een gezondere keuze in je eetpatroon. Eet dus lekker die avocado, maar wees je ervan bewust dat je er redelijk wat kcal mee binnenkrijgt.

Linda de Gouw, projectmedewerker Voeding Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2016
 

Olieresten in voedsel

Ik eet een paar keer in de week een bord lekkere Brinta. Nu hoorde ik laatst dat daar aromatische koolwaterstoffen uit minerale olie – ook wel MOAH genoemd – in zitten. Kan ik hier last van krijgen en moet ik mijn bord Brinta voortaan laten staan?

In Brinta kunnen inderdaad mineral oil aromatic hydrocarbons (MOAH) zitten. De organisatie Foodwatch rapporteerde in oktober 2015 dat die waarschijnlijk uit de verpakking in de Brinta terechtkomen.

Welk risico u loopt als u Brinta eet, is moeilijk te zeggen, omdat MOAH een grote groep van verschillende stoffen vormen. Sommige MOAH kunnen kankerverwekkend zijn. Welke er in Brinta zitten, is niet precies bekend. Omdat de overdracht van verpakking naar voedsel via de lucht plaatsvindt, gaat het om vluchtige MOAH. Deze zijn niet of maar heel weinig kankerverwekkend.

De producent van Brinta heeft ons laten weten dat de verpakking een coating gaat krijgen die de overgang van MOAH vanuit het karton naar de Brintavlokken tegenhoudt.

Wim Mennes, toxicoloog bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, RIVM
Gezondgids 5, oktober 2016
 

Magnesium

Op internet las ik dat een supplement waarin magnesium en calcium in de juiste verhouding voorkomen, krampen in de kuit en voet tegen kan gaan. Klopt dit? En is die juiste verhouding ook binnen te krijgen met normale voeding?

Een tekort aan magnesium is inderdaad een mogelijke oorzaak van spierkrampen. Magnesium is, net als calcium, nodig voor een goede werking van de spieren. Tekorten zijn zeldzaam, omdat magnesium in veel voedingsmiddelen zoals melk, vlees, graan en groente zit. Helaas is er geen effectieve behandeling van spierkramp, en is het effect van magnesium- en/of calciumsupplementen, in welke verhouding ook, niet bewezen. Het kan helpen om dagelijks (meer dan 1,5 liter) water te drinken, matig te zijn met alcohol, goede schoenen te dragen en de kuit te masseren. Ook hiervan zijn de effecten niet bewezen, maar sommigen hebben er baat bij. Mochten de krampen aanhouden, dan kunt u advies vragen aan de huisarts. Die kan medicijnen voorschrijven.

Antje Houmes, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2016
 

'Pitloze' olijven

Bij Albert Heijn kocht ik olijven die volgens de verpakking pitloos zouden zijn. Toch stuitte ik op een pit, waardoor een tand doormidden brak. Ik heb Albert Heijn aansprakelijk gesteld, maar de zaak is afgewezen. Ik heb geen rechtsbijstandsverzekering. Wat kan ik doen? 

olijvenWij adviseren u voet bij stuk te houden. Als verkoper moet Albert Heijn ervoor instaan dat zijn product voldoet aan de verwachtingen. Ook de fabrikant van de olijven is verantwoordelijk al s het gaat om een product dat letsel veroorzaakt: die kunt u ook aansprakelijk stellen. Stel Albert Heijn schriftelijk aansprakelijk en voeg bewijs (kassabon, foto's van de pit en olijven,  olijven zonder pit Gezondgidsonderzoek en kosten tandarts) toe. Komt u er met Albert Heijn en/of de fabrikant niet uit, dan kunt u overwegen een procedure te starten via een deurwaarder of advocaat. Het is dan wel belangrijk de kosten en baten goed af te wegen. Misschien vergoedt ook uw zorgverzekering bepaalde kosten al.

Charles Onbag, projectmedewerker Recht Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2016
 

Vruchtensap

In de laatste Gezondgids staat dat vruchtensappen zijn verdwenen uit de Schijf van Vijf, omdat daar veel calorieën en weinig voedingsstoffen in zouden zitten. Geldt dat ook voor zelfgeperst vruchtensap? Dat zit toch boordevol gezonde stoffen? 

Het drinken van suikerhoudende dranken verhoogt het risico op diabetes type 2. Sinaasappelsap is zo'n suikerhoudende drank: per glas zitten er zo'n 7 suikerklontjes in, wat neerkomt op ongeveer 110 kcal. Bij het bereiden van vruchtensap gaan belangrijke voedingsstoffen uit fruit, zoals vezels, verloren. Daarbij verzadigt het eten van fruit meer, niet alleen door de vezels,  maar ook door het kauwen. Wie sap drinkt, krijgt ongemerkt aardig wat calorieën binnen, waardoor het risico op overgewicht toeneemt. Voor je gezondheid is er  weinig verschil tussen  fruit sap Gezondsgidsversgeperst sinaasappelsap en sap uit een pak. Vers sap bevat van nature misschien iets meer vitamine C, maar ook uit een pak levert een glas sinaasappelsap nog tweederde van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine C.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2016
 

Koolhydraatarm brood

Onze bakker beveelt zogenaamd koolhydraatarm brood aan. Op de onderkant ervan zitten wel tarwekorrels, maar in de rest van het brood zouden geen koolhydraten zitten. Bestaat er zoiets als koolhydraatarm brood en wat zit daar dan precies in?

Koolhydraatarm-brood-HIPPOKoolhydraatarm brood bestaat sinds de populariteit van koolhydraatarme diëten als Atkins. In dit brood zit minder tarwemeel dan in regulier brood en in plaats daarvan sojameel. Dat is koolhydraatarmer en eiwitrijker dan tarwemeel. Om de structuur van het brood luchtig te houden, bevat het meer vette ingrediënten als olie, margarine, zaden en pitten. Hierdoor zitten er vaak méér calorieën in dan in regulier brood. Een voordeel van koolhydraatarm brood is dat het meer en langer verzadigt door het hogere eiwit- en vetgehalte. Ook kan het door de toevoeging van onder meer lijnzaad en zonnebloempitten meer voedingsvezels bevatten. Een nadeel van koolhydraatarm brood is dat het dus, afhankelijk van de variant, meer calorieën en vetten bevat dan regulier brood.

Linda de Gouw, projectmedewerker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2016
 

Andijvie

Mijn vrouw koopt regelmatig vers verpakte gesneden andijvie bij Albert Heijn. Omdat ze bewust bezig is met de versheid, pakt ze altijd de zakken met de meest recente datum. Maar soms komt er een zurige geur uit de zak. Wat veroorzaakt die geur, en kan het kwaad?

andijvieAndijvie is van zichzelf al een klein beetje zuur. Na het snijden zijn celsappen, met daarin onder meer suikers, gemakkelijk toegankelijk voor de (volop) aanwezige bacteriën. Deze zullen zich dan te goed doen aan de suikers en daaruit onder meer melkzuur produceren. Daardoor kan het wat zurig ruiken. Dat is volstrekt ongevaarlijk, net als de bacteriën en het melkzuur in yoghurt. De kans dat er schadelijke bacteriën in andijvie voorkomen is heel klein, zeker als de groente volgens de voorschriften wordt bewaard.

Rijkelt Beumer, microbioloog Wageningen Universiteit
Gezondgids 1, februari 2016
 

Roomboter

Ik koop altijd halvarine in de veronderstelling dat dat gezond is, ook omdat er vitamine D aan is toegevoegd. Toch hoor ik steeds vaker dat aan halvarine en margarine zo wordt gesleuteld dat ze veel slechte stoffen bevatten. Wat is hiervan waar?

roomboterOm halvarine smeerbaar te maken, werden de vetten vroeger gedeeltelijk gehard, waarbij het ongezonde transvet ontstaat. Tegenwoordig is dit niet meer het geval. Halvarine wordt gemaakt in een fabriek, wat ‘sleutelen’ genoemd zou kunnen worden. Het hoofdbestanddeel is olie. Margarine en halvarine bevatten veilige toevoegingen, waaronder conserveermiddel, verdikkingsmiddel, kleurstof en aroma. Het grote voordeel van margarine en halvarine is dat ze overwegend onverzadigde vetten bevatten. Roomboter daarentegen is van dierlijke oorsprong en bevat overwegend verzadigde vetten. Onverzadigd vet wordt als gezond gezien en verzadigd vet als ongezond, al is hier tegenwoordig wat meer discussie over. Allemaal bevatten ze vitamine D, A en E; in margarine en halvarine een stuk meer dan in roomboter, waar het van nature in zit. 

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2015
 

Groene thee

Dagelijks drink ik nogal wat koppen thee en het liefst groene. Niet alleen omdat ik dat lekker vind, maar ook omdat ik denk dat thee gezond is. Klopt die gedachte?

Thee is zeker een slimme keus om op een smakelijke en calorieloze manier voldoende vocht binnen te krijgen. In de recentelijk gepubliceerde Richtlijnen Goede Voeding beveelt de Gezondheidsraad aan dagelijks drie koppen thee te drinken. De positieve gezondheidseffecten hebben waarschijnlijk te maken met antioxidanten die in thee zitten. Het drinken van thee kan de bloeddruk verlagen. Thee zorgt zo voor een lager risico op een beroerte. Je moet dan wel dagelijks drie koppen groene thee of vijf koppen zwarte thee drinken. Bovendien is het volgens de Gezondheidsraad aannemelijk dat thee drinken het risico op het ontstaan van diabetes verlaagt. Anders dan veel mensen denken bevat ook groene thee cafeïne. Wel wat minder dan zwarte thee.

Nelleke Polderman, expert Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2015
 

Kaaskorst

Nadat ik het plastic van een stuk kaas heb verwijderd, snijd ik ook altijd de wat hardere korst weg die dan tevoorschijn komt. Ik heb eens gelezen dat je die beter niet kunt eten omdat er een schimmelwerend middel in zit. Mijn man eet altijd alle korstjes op. Is dat ongezond?

Om harde kazen zoals Goudse zit een plastic laagje waar vaak een schimmelwerend middel, meestal natamycine (E235) in zit. Dit plastic kunt u beter niet opeten, de korst eronder kan wel zonder problemen worden gegeten. Ook als u daarmee een beetje natamycine binnenkrijgt, is dat geen probleem voor de gezondheid. Dergelijke kleine hoeveelheden natamycine worden namelijk in de darm afgebroken.

Nelleke Polderman, expert Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2015
 

Ontzuren

Ik las over Alka, een lijn met allemaal producten waar je gezonder van wordt doordat ze in het lichaam achtergebleven zuurresten zouden opruimen. Wat is er waar van dit verhaal? En is ontzuren eigenlijk wel nodig?

Ontzuren van het lichaam vindt continu plaats zonder dat we er erg in hebben. De zuurgraad wordt vooral gereguleerd doordat de nieren bicarbonaat vasthouden en zuur uitscheiden. Nierziekten kunnen ertoe leiden dat zuur niet meer wordt ‘geneutraliseerd’. Mensen met een normale nierfunctie zijn goed in staat om zelf hun zuurgraad te regelen. Van bicarbonaatproducten, zoals die van Alka, is nooit bewezen dat ze effect hebben. Een dieet rijk aan groente, fruit en water en met beperkt dierlijk eiwit is dan ook te verkiezen boven dergelijke producten. Sowieso gunstig voor de gezondheid, én voor de portemonnee!

Maarten Soeters, internist-endocrinologist Academisch Medisch Centrum Amsterdam
Gezondgids 5, oktober 2015
 

Fytinezuur

Diverse media, waaronder de Consumentengids, geven hoog op over de positieve aspecten van vezels. Andere media zeggen dat fytinezuur – dat zit in graanproducten uit de gehele korrel– zich bindt aan mineralen en spoorelementen als calcium en ijzer. Door die verbinding zouden de stoffen minder goed kunnen worden opgenomen. Hoe gezond zijn volkorenproducten eigenlijk?

fytinezuurHet is bekend dat fytinezuur – dat ook in peulvruchten, groente, noten en zaden zit – de opname van mineralen en spoorelementen negatief beïnvloedt. Gelukkig is onze voeding complex en bevat hij allerlei stoffen die de opname van voedingsstoffen juist bevorderen. Zo helpt vitamine C de opname van ijzer een handje. En fytinezuur heeft als antioxidant ook een gunstige eigenschap: het beschermt cellen tegen schadelijke vrije radicalen die onder meer worden gevormd tijdens normale lichamelijke processen. Volkorenproducten omwille van fytinezuur links laten liggen, is niet nodig. Je loopt dan gezonde vezels en B-vitaminen mis.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2015
 

Jodium in biologisch brood

Brood van de reguliere bakker bevat zout waaraan jodium is toegevoegd, een van de belangrijkste bronnen van onze dagelijkse behoefte aan jodium. Een biologische bakker gebruikt vaak zeezout. Krijg ik een jodiumtekort als ik uitsluitend biologisch brood eet en hoe is dat tekort aan te vullen? 

Veel biologische bakkers gebruiken geen gejodeerd zout. Toch zijn er ook zeker biologische bakkers die het wél gebruiken. Als er geen gejodeerd zout wordt gebruikt, kunt u inderdaad het risico lopen op een jodiumtekort, al hangt dat ook weer af van de rest van uw voedingspatroon. Er zit ook jodium in bijvoorbeeld melk en andere zuivelproducten. En in kabeljauw, schelvis, koolvis, eieren en zeewier zit het ook. Een jodiumtekort komt vaak pas na jaren aan het licht en is te herkennen aan een opgezwollen schildklier, vermoeidheidsklachten en soms gewichtstoename.

Antje Houmes, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 4, augustus 2015
 

Tomaten in blik

Amerikaans onderzoek zou hebben uitgewezen dat tomaten in blik niet gezond zijn. Wat is hiervan waar?

tomaten in blikIn de coating (binnenzijde) van (groente)blikken zit de stof bisphenol A (BPA). Dit is een ongezond op een hormoon lijkend stofje, dat zich kan verplaatsen naar de inhoud van het blik. Omdat vooral zuigelingen gevoelig zijn voor hormoonverstoring heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) het gebruik van BPA in flesjes voor babyvoeding verboden. Verder stelt deze instantie dat onze BPA-blootstelling nog zo laag is dat er geen gezondheidsrisico is. In de jongste studie van de EFSA naar deze kwestie komt ingeblikt voedsel wel uit de bus als belangrijke leverancier van BPA. Wil je het zekere voor het onzekere nemen, gebruik dan liever eten uit een pot, diepvries of verse producten. 

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2015
 

Linksdraaiende yoghurt

Ik ben parkinsonpatiënt en heb begrepen dat het vanwege aminozuren goed is om linksdraaiende (Bulgaarse) yoghurt te eten. Klopt dit? 

Linksdraaiende-yoghurt-HIPPOEr is een bepaald gen dat is gelinkt aan de ziekte van Parkinson. Door een fout in dit gen worden bepaalde stoffen, waaronder linksdraaiend melkzuur, niet meer aangemaakt. De gedachte is dat het ontbreken hiervan mogelijk een van de oorzaken is van een ontregeling in de zenuwen, met parkinson als gevolg. Duitse onderzoekers hebben in cellen van microscopisch kleine wormen aangetoond dat het toedienen van linksdraaiend melkzuur ervoor kan zorgen dat zenuwcellen weer normaal functioneren. Linksdraaiend melkzuur zit in alle yoghurt, vooral in Bulgaarse, waardoor het logisch is te denken dat het goed is bij parkinson. Maar mensen zijn geen wormen; het is alleen nog op celniveau onderzocht en de interessante ontdekking vraagt om nader onderzoek.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2015
 

Smoothie

smoothieIk krijg mijn puberzoon maar lastig aan de groente, dus maak ik groene smoothies. Die klokt hij wel zonder morren weg. Ik stop er van alles in: spinazie, broccoli, appel et cetera. Is dit net zo gezond als groente eten?

Groente eten is voor velen een uitdaging. In de vorm van sap of een smoothie wordt het al een stuk gemakkelijker. Toch blijft het eten (kauwen) van groente het gezondst. Met name omdat dat meer verzadigt: het vult de maag vooral, zonder veel calorieën te bevatten. Als je van groente sap maakt in een sapcentrifuge blijven de vezels achter in de pulp. In een smoothie gemaakt met een blender blijven de vezels behouden. Voor de vitaminen en mineralen maakt het niet zoveel uit hoe je groente eet of drinkt. Bedenk wel dat je meer suikers en calorieën binnenkrijgt als je behalve groente fruit als ingrediënt gebruikt. Bovendien helpt het niet om aan de smaak van groente te wennen.

Antje Houmes, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2015
 

Pindakaas

Wat is er waar van berichten in de media dat het nuttigen van noten en pindakaas ongezond is vanwege het kankerverwekkende aflatoxine?

pindakaasAflatoxine is een stof die door een schimmel in ons eten kan komen. Hij is schadelijk zodra het meer is dan een spoortje. Helaas zit de aflatoxine nog in het product als de schimmel al weg is. Niet alleen pinda’s, ook noten, peulvruchten, granen en koffiebonen kunnen tussen de oogst en het eindproduct beschimmelen, waardoor aflatoxine achter kan blijven. Bedrijven doen er alles aan om de grondstoffen droog en vrij van schimmels te houden, opgedragen door strenge wetgeving. Onderzoeken geven aan dat het aflatoxinerisico voldoende onder controle is. Ook ons onderzoek van 15 merken pindakaas bracht geen aflatoxine aan het licht (Consumentengids, oktober 2013). Ons advies is de strategie te volgen die het best werkt tegen de vele potentiële bedreigingen in ons eten: gevarieerd eten. 

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2015
 

Sap van peren

Hoe kan het dat peren die je in de winkel koopt hard zijn, en al snel sappig worden als je ze thuis in de fruitschaal legt? Waar komt dat sap dan vandaan? 

sap van perenPeren worden meteen na de oogst opgeslagen in speciale koelcellen met nauwelijks zuurstof. Daardoor komt de ademhaling van de peer zo goed als stil te liggen en wordt hij, als het moet, maanden in een soort winterslaap gehouden. Maar het rijpingsproces van de peer gaat, ondanks de speciale koelcel, toch langzaam gewoon door in het donker. Onder invloed van het rijpingsgas ethyleen worden enzymen geproduceerd die moleculen in de peer afbreken tot kleinere moleculen. Zo zetten ze bijvoorbeeld zetmeel om in suikers. Ook wordt pectine (de kitstof tussen cellen die stevigheid geeft) omgezet, waardoor het fruit zachter en sappiger wordt. Dat sap zat in het onrijpe fruit zo stevig in de cellen opgesloten dat je er weinig van merkte. 

Nelleke Polderman, expert Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2015
 

Kaas

Zowel bij vegetarisch eten als voor op brood komt geregeld kaas voor als ‘gezonde’ keus. Maar is kaas niet juist erg ongezond? De bestanddelen zijn immers dierlijk vet en zout. 

kaasKaas is inderdaad niet zonder meer een gezonde keus. Het Voedingscentrum heeft het niet voor niets verwijderd uit de schijf van vijf. Wel is het al te simpel levensmiddelen te scheiden in gezond en ongezond. Wie kaas met mate eet, kan toch gezond eten. Zoals u al aangeeft, is verzadigd vet een onhandige eigenschap van kaas omdat wij daar vaak al veel van binnenkrijgen. Kaas bevat daarnaast relatief veel zout. Gelukkig hebben kaasmerken als Leerdammer en Maaslander het zoutgehalte weten te verlagen. Verder bevat kaas aardig wat eiwit en zit er vitamine B12 in, wat van belang kan zijn voor mensen die geen vlees eten. Ook is hij rijk aan vitamine A en B2, selenium en mineralen als calcium en fosfor.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 1, februari 2015
 

Verstopping

Na het lezen van uw artikel over lijnzaad ben ik na langdurig gebruik gestopt met het eten ervan. Ik gebruik nu vooral zemelen tegen constipatie. Heeft dat nadelen? Ik heb begrepen dat ik ook laxeerdrank met lactulose kan gebruiken. Waar doe ik goed aan?

Niet anders dan bij andere kwalen is bij constipatie – obstipatie, hardlijvigheid – het motto: voorkomen is beter dan genezen. Het is in veel gevallen te voorkomen door dagelijks goed te bewegen, voldoende te drinken en vezelrijk te eten. Elke dag zemelen gebruiken kan geen kwaad en zal bij voldoende beweging en vochtinname doorgaans voldoende zijn. Dit valt onder zelfzorg; er is geen dokter of apotheek bij nodig. Mocht dit niet of onvoldoende werken, dan komen middelen met lactulose, macrogol, electrolyten of bisacodyl in aanmerking. Raadpleeg wel eerst uw huisarts voor gebruik. Die zal eerst onderzoeken wat de oorzaak van de klacht is. Constipatie kan bijvoorbeeld een bijwerking zijn van een medicijn. Morfine is daarvan het bekendste voorbeeld. Als dat zo is, kan een andere behandeling van obstipatie effectiever zijn. Raad pleeg dus altijd een arts als de klachten aanhouden of als u ongerust bent.

Mark Brueren, huisarts
Gezondgids 1, februari 2014
 

Liebfraumilch

Bij het leegschenken van een pak Liebfraumilch, gekocht bij Aldi, lag in het wijnglas een grote hoeveelheid kristallen. Ook in het pak bleken er nog veel te zitten. Wat zijn deze kristallen en kunnen ze kwaad?

Wij hebben geen chemisch onderzoek gedaan op het door u toegezonden lege pak Liebfraumilch, maar zien duidelijk dat het wijnsteenzuurkristallen zijn. Dat is een normale en onschadelijke neerslag in wijn, waar de Grieken en Romeinen al bekend mee waren. Het zegt niets over de kwaliteit. Een bekende oorzaak is een temperatuurwisseling tijdens vervoer of opslag. Wijnsteenzuur komt in veel vruchten voor. Ook de industrie past het vaak toe om bijvoorbeeld de kleur in vruchtenproducten te stabiliseren. Het draagt dan nummer E334. Eigenlijk is wijnsteenzuur net zoiets als citroenzuur. De meeste zuren zijn vloeibaar, maar wijnsteenzuur kan onder bepaalde omstandigheden, zoals temperatuurwisselingen, kristallen vormen. Ondanks de wat scherpe aanblik is het onschuldig.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2014
 

Appelazijn

Van een aantal kennissen hoorde ik dat zij ‘s morgens een glas lauwwarm water drinken met 1 à 2 eetlepels biologische appelazijn en 1 eetlepel honing. Dit zou onder meer de spijsvertering versterken, de bloedsuikerspiegel in balans houden en helpen tegen allergieën en (voet)schimmelinfecties. Bovendien val je ervan af en word je er oud mee. Wat is hiervan waar? 

appel azijnWas gezondheid maar zo simpel te verwerven. Al in de oudheid werden levensmiddelen verkocht met oncontroleerbare beloften over gezondheid. Tegenwoordig is er wetgeving om het kaf van het koren te scheiden. Helaas, de wet erkent deze werking van appelazijn niet en het sprookje mag dan ook niet als verkoopargument voor het product gebruikt worden. Die wetgeving is nog niet uitontwikkeld, en de wetenschap is weliswaar nooit klaar, maar het is niet aannemelijk dat er in de toekomst steun voor al deze effecten komt. Je hele leefwijze en je genen zijn van groter belang voor een gezonde oude dag dan dat lepeltje appelazijn.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 6, december 2014
 

Ontbijt

Ik dacht altijd dat het ontbijt de belangrijkste maaltijd van de dag is, maar laatst vertelde iemand me dat dit niet klopt. Hoe zit het?

Ontbijt-HIPPODat het ontbijt overslaan geen goed idee is, lijkt een waarheid als een koe. Ook al is het nog helemaal niet duidelijk dat dit ongezond is. Veel onderzoek is er niet naar gedaan en de onderzoeken die er zijn, spreken elkaar tegen. Dat bijvoorbeeld de kilo’s eraan vliegen als je niet ontbijt, staat dus niet vast. Wel zijn er aanwijzingen dat de concentratie iets beter is na het eten van een ontbijt. Maar een kop koffie op de lege maag werkt ook concentratieverhogend. De valkuil van niet-ontbijten is later op de ochtend gaan snacken. Wie hier gevoelig voor is, kan beter zorgen voor een gezond ontbijt. Denk aan veel vezels en niet veel suiker en verzadigd vet. Producten als muesli en havermout, maar ook een volkorenboterham met mager vleesbeleg, zoals kip, zijn een goede keus.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2014
 

Artrose

‘Minder artrose door melk’, luidt de kop van een nieuwsbericht in de Gezondgids van juni. Geldt dat ook voor artrose in de vingers en voor sojamelk?

artroseHet onderzoek waar het nieuwsbericht aan refereert, is slechts een eerste aanwijzing dat melk mogelijk een positief effect heeft op artrose in de knie. Baat het niet, het schaadt ook niet. Het effect is het grootst bij één glas melk per dag. Meer onderzoek moet uitwijzen of het positieve effect van melk op knieartrose standhoudt, welke stof in melk hiervoor verantwoordelijk is en of het effect ook bestaat voor artrose in bijvoorbeeld vingers. 
Aangezien sojamelk dusdanig anders van samenstelling is dan koemelk, is het onwaarschijnlijk dat sojadrink (zoals sojamelk officieel heet) ook een mogelijk gunstig effect heeft op artrose. 

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 5, oktober 2014
 

Brood bakken

Ik bak mijn brood graag zelf. Maar is brood bakken met bakpoeder wel gezond? Hoe zorg ik ervoor dat er niet te veel zout in mijn brood komt?

Brood-bakken-HIPPOBakpoeder en baksoda zijn rijsmiddelen die als alternatief voor gist gebruikt worden. Beide bevatten de stof natriumbicarbonaat, die door een chemische reactie tijdens het bakken zorgt voor het vrijkomen van CO2, een gas dat het baksel luchtig maakt. Baksoda is puur natriumbicarbonaat, bakpoeder is natriumbicarbonaat met een voedingszuur en zetmeel. Net als zout (natriumchloride) bestaan bakpoeder en baksoda voor een (substantieel) deel uit natrium. Een zakje bakpoeder van 15 gram, een normale hoeveelheid voor in een brood, bevat bijna 7 gram zout. Het zoutgehalte van een brood gebakken met bakpoeder is daardoor vergelijkbaar met dat van een brood uit de winkel. Omdat te veel zout slecht is voor hart en bloedvaten, is het dus goed u te realiseren dat bij het gebruik van baksoda en bakpoeder het zoutvaatje in de kast kan blijven. Wilt u zelf bepalen hoeveel zout u gebruikt, kies dan voor gist.

Nelleke Polderman, expert Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2014
 

Soja

Eens in de week eten wij tofu. Nu heb ik gelezen dat je bij een trage werking van de schildklier beter geen sojaproducten kunt gebruiken. Klopt dat? Wat kun je eigenlijk het best eten om de werking van de schildklier te bevorderen?

soyaDe schildklier maakt hormonen aan die de stofwisseling stimuleren. Als dit orgaan te weinig hormonen aanmaakt, vertraagt dat de stofwisseling, met gewichtstoename en moeheid tot gevolg. Vroeger was jodiumtekort hier vaak de oorzaak van. Dat is tegenwoordig bijna niet meer mogelijk, tenzij je weinig brood of zout eet waar jodium in zit. De boosdoener is nu meestal een zeldzame auto-immuunziekte, de ziekte van Hashimoto. In totaal heeft slechts 1,5% van de bevolking last van een traag werkende schildklier. Medicinaal is dit aardig aan te pakken, maar met voeding is het niet te verhelpen. Wel is het goed rekening te houden met soja, want dat bevat een hormonale stof die de werking van de schildklier mogelijk kan vertragen. Hoewel niet bewezen, is het voor mensen met een vertraagde schildklierwerking verstandig terughoudend te zijn met het gebruiken van soja. Zo adviseert ook het RIVM. Voor anderen is soja een prima eiwitbron.

Thomas Cammelbeeck, redacteur-onderzoeker Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2014
 

Pure chocola

Ik lees en hoor vaak dat pure chocolade met een zo hoog mogelijk cacaogehalte gezonde bestanddelen bevat. Nadeel zijn wel de ongezonde vetten die dik maken en slecht zijn voor het cholesterol. Als cacao zulke gezonde bestanddelen bevat, is het dan niet beter om zelf thuis met magere melk chocolademelk te maken met heel veel cacao?

Pure-chocolade-HIPPOEr valt wat voor te zeggen om zelf chocolademelk te maken, zonder suiker, om zo van de voordelen van cacao te profiteren. Maar denk niet dat je daardoor geen vet binnenkrijgt. Cacaopoeder bevat 22% vet. Bovendien zal niet iedereen de smaak acceptabel vinden. Daarbij wijs ik erop dat de gezondheidsvoordelen van cacao niet discussievrij zijn. Daar zijn nog geen onomstotelijke bewijzen voor geleverd. De boodschap van de voedingswetenschap is vooralsnog dat het veel beter is om je aan een gezond voedingspatroon te houden, dan welke toevoeging aan de voeding dan. En dan denk ik aan: niet te veel eten, niet te veel verzadigd vet, zout of suiker, voldoende voedingsvezel, niet te veel alcohol en voldoende groente en fruit.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 3, juni 2014
 

Kokosvet

Ik houd van Indonesisch eten waar vaak kokos in is verwerkt, en bak ook graag in kokosvet. Nu hoor ik verschillende verhalen over kokosvet en vraag ik me af of het wel zo gezond is.

kokosvetOver kokosvet doen inderdaad wonderlijke verhalen de ronde. Het witte vet uit het vruchtvlees van kokosnoten zou een stimulans zijn voor het geheugen en de stofwisseling. Ook zou kokosvet het risico op verschillende chronische ziekten verminderen. Dergelijke effecten zijn niet bewezen, dus daarvoor hoef je het niet te gaan gebruiken. Wel bewezen is dat kokosvet, dat wordt gebruikt voor het bakken en frituren van gerechten, een klein gunstig effect heeft op het cholesterol in ons bloed. Dat is bijzonder, want kokosvet bestaat vrijwel helemaal uit verzadigd vet, de soort die bekendstaat om zijn negatieve effect op het cholesterol. Verzadigd vet is er in soorten en maten, en kokosvet is bij uitzondering een cholesterolgunstige soort. Overigens hebben plantaardige oliën als sojaolie, zonnebloemolie en olijfolie, een veel sterker gunstig effect op het cholesterol, omdat die voornamelijk uit onverzadigd vet bestaan. Sommige soorten kokosvet hebben de typische kokossmaak, andere zijn neutraler van smaak.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2014
 

Melk

Er is een Europese discussie gaande over het verstrekken van schoolmelk. Daardoor vraag ik me af of het voor kinderen wel zo gezond is om melk te drinken?

melkIn 1935 werd voor het eerst gratis schoolmelk uitgedeeld: zo konden alle kinderen, ook de armere, profiteren van het goede van melk. Ook nu nog kunnen kinderen een (betaald) abonnement krijgen op schoolmelk: pakjes van 200 milliliter halfvolle melk of drinkyoghurt met vruchtensmaak. Halfvolle melk is een prima drank voor opgroeiende kinderen, er zitten eiwitten en vetten in, maar ook veel calcium, vitamine B2 en vitamine B12. Die B-vitaminen en calcium zitten ook in groenten, fruit en vlees, maar melk blijft de grootste en makkelijkste bron voor deze stoffen. Het Voedingscentrum adviseert kinderen dagelijks 400 – 600 milliliter (ml) halfvolle of magere melk te drinken. Na de kinderjaren is dit 450 ml (circa 2 glazen) aan melkproducten voor 19- tot 50- jarigen, oplopend naar 650 ml voor 70-plussers. Melkvet is niet goed voor het cholesterol en daarom wordt volle melk niet geadviseerd.

Antje Houmes, redacteur-onderzoeker Voeding Consumentenbond
Gezondgids 2, april 2014
 

Laurier

Gedroogde laurierblaadjes zijn relatief duur. Nu heb ik in mijn tuin onbespoten laurierstruiken staan. Kan ik de blaadjes drogen en in mijn eten verwerken? Of is dat niet aan te bevelen omdat de blaadjes in de fabriek bepaalde bewerkingen ondergaan?

laurierEr is niets mis mee om de blaadjes van een laurier (Laurus nobilis) uit eigen tuin in het eten te verwerken. Verwar de laurier niet met planten die er alleen maar op lijken of iets van laurier in hun naam hebben. Aan de onmiskenbare geur van een gekneusd blad herken je de echte. Even afspoelen na het plukken is aan te raden om stof en uitwerpselen van vogels te verwijderen. De blaadjes worden gewoonlijk gedroogd, maar zijn ook vers te gebruiken, al smaakt dat iets anders. Het drogen moet zodanig verlopen dat de groene kleur behouden blijft. Dit lukt door ze bijvoorbeeld op de verwarming te leggen. Als de blaadjes bruin worden, verliezen ze hun smaak. Overigens eet je de blaadjes niet op, maar trek je alleen de smaak eruit door ze mee te koken.

Louis van Nieuwland, adviseur Voeding, Consumentenbond
Gezondgids 1, februari 2014

 

Meer over de laatste Gezondgids:

gezondgids-3-2017