icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Bespaar met het Energiecollectief |

Schrijf je nu in

Energiecollectief icon

Kredietchecks: bedrijven screenen klanten

Als je een energie- of telefooncontract wilt afsluiten of iets bij een webwinkel bestelt, wordt er vaak ongemerkt een check gedaan op je kredietwaardigheid. Je kunt hierdoor geweigerd worden als klant.

Datahandelaren en kredietchecks

De Consumentenbond krijgt regelmatig meldingen van klanten die geweigerd worden of vooraf moeten betalen voor een dienst vanwege een zogenoemde kredietcheck. Zo'n weigering kan het gevolg zijn van het analyseren van gegevens die bedrijven over je hebben. Dat kunnen gegevens zijn van het bedrijf zelf maar ook gegevens die ze hebben gekregen of gekocht van andere bedrijven. Bij elkaar wordt dat wel een analyse van 'big data' genoemd.

Big data

Big-data-analyse houdt in: de ananlyse van grote gegevensbestanden via allerlei technieken en softwaretools. Het gaat dan om eigen data van bedrijven en andere databronnen, zoals social media. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) blijkt dat 1 op de 5 bedrijven analyses uitvoert op big data. Bovendien laat de helft van deze bedrijven ten minste een deel van de analyse uitvoeren door een weer een ander bedrijf.

Kredietcheck

Veel energieleveranciers, telefoonproviders en webwinkels baseren hun beslissingen (mede) op kredietscores van kredietinformatiebureaus, ook wel datahandelaren of handelsinformatiebureas genoemd. Deze bedrijven verzamelen zoveel mogelijk gegevens over mensen, via onder meer openbare bronnen, zoals internet, en voorzien andere bedrijven van kredietchecks. Bekende datahandelaren zijn Focum , EDR en Experian.

Bekijk het overzicht van energieleveranciers die een kredietcheck doen en waarborgsom kunnen vragen.

Onduidelijke communicatie

Als je je aanmeldt voor een energie- of telefooncontract, wordt een eventuele kredietcheck niet vooraf gemeld. In de algemene voorwaarden of het privacyreglement staat het soms wel ergens genoemd, maar vaak met een vage omschrijving. Ook is het vaak onduidelijk wat de achtergrond van een negatieve kredietscore is. Bedrijven die je als klant afwijzen, verwijzen voor de reden van afwijzing al snel door naar het handelsinformatiebureau waarmee zij samenwerken. Het kan zijn dat je daar helemaal niet geregistreerd staat.

Geweigerd voor een verzekering

Staan je gegevens eenmaal ‘ergens’ geregistreerd, dan worden ze gedeeld met allerlei bedrijven en gecombineerd met andere databases, zoals het Centraal Informatie Systeem (CIS). Dit is het ‘collectieve geheugen’ van verzekeraars met ondermeer schadeclaims en opzeggingen en fraudemeldingen. Een verzekeraar verifieert bij een polisaanvraag via CIS de klantgegevens en kan je op verschillende gronden weigeren als klant of zelfs royeren (de polis opzeggen). Ook verzekeraars maken hierbij gebruik van databases en datahandelaren. Lees meer over weigeringen of opzeggingen door verzekeraars.

Standpunt Consumentenbond

De Consumentenbond krijgt jaarlijks tientallen meldingen van mensen die geweigerd worden als klant of vooraf moeten betalen. Vaak is een zogenoemde negatieve kredietscore de boosdoener, die nogal eens gebaseerd blijkt te zijn op oude of onjuiste gegevens. Bureaus en bedrijven die de gegevens gebruiken voor het screenen en weigeren van potentiële klanten, moeten hierover vooraf duidelijk zijn. Consumenten hebben het recht om te weten welke gegevens over hen gebruikt worden en door wie. Een datahandelaar moet kunnen uitleggen hoe een kredietscore tot stand komt en het een bedrijf moet helder kunnen maken waarop zijn beslissing om je als klant te weren is gebaseerd. Nu worden consumenten van het kastje naar de muur gestuurd als ze om duidelijkheid vragen.

Meldpunt: Dupe van je Data

De Consumentenbond onderzoekt hoe groot het probleem van datadiscriminatie in de praktijk is. Weigerde een bedrijf jou ooit voor een bepaalde dienst omdat je in een bepaald 'risicoprofiel' viel, zonder dat verder duidelijk toe te lichten? Of heb je weleens vooruit moeten betalen, omdat je adres een 'verkeerde' postcode heeft? Mail dan je ervaring naar ons meldpunt: dupevanjedata@consumentenbond.nl.

Wat kun je zelf doen?

Het bedrijf waar je een product of dienst wilt afnemen, maakt de uiteindelijke beslissing om je als klant te weigeren - op basis van meerdere factoren - en moet een afwijzing kunnen motiveren. De scores zijn soms gebaseerd op onjuiste of verouderde gegevens. Dit kan veroorzaakt worden door je postcode of door een wanbetaler als oud-bewoner van je huis. Je moet als ‘risicovolle’ klant zelf maar achterhalen welke data er over je rondzwerven via een inzageverzoek. Een een onterechte registratie rechtbreien kan via een correctieverzoek.

Tips

  • Vraag inzage in je gegevens, zonder opgaaf van reden. Gebruik daarbij het stappenplan van de Consumentenbond. Een inzageverzoek kost meestal maximaal €5 en moet binnen 4 weken een volledig gegevensoverzicht opleveren.
  • Komen er oude of onjuiste registraties naar boven? Dien dan een correctieverzoek in bij het betreffende bedrijf of handelsinformatiebureau om deze te verwijderen. 
  • Blijft (duidelijke) informatie uit, vraag het dan nogmaals. Geeft het bedrijf dan nog geen sjoege, geef dan een signaal door aan de Autoriteit Persoonsgegevens.
  • Stap eventueel naar de Geschillencommissie of het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening of schakel juridische hulp in.

Bekijk ook de praktijkvoorbeelden van consumenten die te maken kregen met de gevolgen van een kredietcheck. In december 2016 besteden we aandacht aan dit onderwerp in KoopKracht, een programma van de Consumentenbond.