icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Van hypotheek tot verhuisdoos |

Stap voor stap naar je nieuwe huis.

icoon nieuw huis

Schadelijke stoffen in speelgoed? Vraag het de fabrikant

Sinterklaas is weer in het land, dus er moeten cadeautjes worden gekocht. Maar is dat speelgoed wel veilig? Zit het niet vol met schadelijke verf, weekmakers, brandvertragers of wat dan ook nog meer? Je kunt dit deels zelf beoordelen én je hebt het recht dit te vragen aan de winkelier of fabrikant. Hoe werkt dat en heeft het zin?
Bart Lucassen
Bart Lucassen

Expert Woning & Huishouden

Gepubliceerd op:  14 november 2016

kinder speelgoed baby en kind

Veilig speelgoed

De Consumentenbond onderzoekt de veiligheid van speelgoed regelmatig. In 2015 deden we laboratoriumonderzoek (pdf, alleen voor leden) naar producten voor kinderen tot 3 jaar. En in 2014 testen we babyspeeltjes (pdf, alleen voor leden). Ook de NVWA en het RIVM besteden vaak aandacht aan het onderwerp.

De meeste producten voldoen aan de wettelijke normen, maar er worden altijd wel een of meerdere producten aangetroffen waarbij problemen zijn met de veiligheid. Bijvoorbeeld kleine onderdelen waarin een kind zich kan verslikken, of stoffen in die er niet in thuis horen.

Dit soort onderzoeken hebben 2 grote nadelen:

  • Ze zijn zeer duur, vooral het onderzoek naar chemische stoffen.
  • Het is nooit meer dan een kleine steekproef. Er is heel veel speelgoed te koop, en de kans is klein dat we het voorwerp waarover je iets wil weten hebben getest. Bovendien zeggen resultaten alleen iets over het product zelf, en weinig over bijvoorbeeld een merk of een productgroep in het algemeen.

Wat kun je zelf doen?

Hoe kun je zelf beoordelen of speelgoed veilig is? Als het gaat om 'mechanische veiligheid', oftewel het risico op bijvoorbeeld verstikken, kun je ver komen door zelf het product te beoordelen. Op veilignest.nl vind je ook veel informatie over het kiezen van verantwoord speelgoed.

Chemicaliën

Zelf beoordelen is kan niet altijd. Chemicaliën in speelgoed zelf beoordelen is lastig. Je kunt de geur en de kleur beoordelen, maar of een felle kleur ook meteen schadelijke stoffen betekent, blijft giswerk. Je hebt als consument sinds 2007 het recht om zelf informatie bij fabrikanten op te vragen over de gebruikte stoffen in een product. Deze regeling is onderdeel van de REACH-verordening (Registratie, Evaluatie, Autorisatie en restrictie van Chemische stoffen) van de Europese Unie. Het kan nuttig zijn gebruik te maken van je 'recht om te vragen'. Je kunt hiervoor een voorbeeldbrief van de Consumentenbond gebruiken.

Zorgwekkende stoffen

In de verordening (artikel 33) staat dat je als consument het recht hebt om fabrikanten te vragen of er SVHC's (Substances of Very High Concern, oftewel Zeer Zorgwekkende Stoffen) in hun producten zitten. Die SVHC's zijn wettelijk toegestane stoffen, maar ze zijn kandidaat om (eventueel) verboden te worden, omdat de huidige regelgeving nu niet streng genoeg is. Op de lijst met SVHC's staan op dit moment 169 stoffen.

Hoe werkt die regeling in de praktijk? We namen eerder dit jaar de proef op de som. We kochten 10 schoencadeautjes van onder de €7,50 en stuurden zowel de winkelier als de fabrikant vervolgens een brief met de vraag of er 1 of meerdere SVHC's in de cadeautjes zaten. Volgens de wet moeten de fabrikanten het melden als 1 van de stoffen van de SVHC-lijst aanwezig is in meer dan 0,1% van het gewicht van het product. Ook moeten ze reageren binnen 45 dagen.

Heb je er wat aan?

Het goede nieuws: we kregen van alle winkeliers, en van de meeste fabrikanten, antwoord binnen de termijn van 45 dagen. De meeste winkeliers en fabrikanten wisten ook waar we het over hadden.

De kwaliteit van de antwoorden verschilde wel. We kregen van HEMA een prima antwoord. Ze verzekerden ons dat er geen SVHC's in hun speelgoed zaten. Ook Big Bazar, Bart Smit en producenten Zapf creation, Mattel, en Out of the Blue lieten ons weten dat er geen SVHC's in hun product zaten. Al met al kregen we bevredigende antwoorden over 8 van de 10 producten. Soms waren dit wel een beetje standaardantwoorden, en we hebben geen laboratoriumonderzoek gedaan om te controleren of het antwoord ook echt klopt.

Lastig

Bij 2 producten ging het wat lastiger. Het Amerikaanse bedrijf Kidsll gaf aan dat ze door de 'proprietary nature' van hun product geen details over de samenstelling konden delen, en met het Chinese Zhong Jie Toys kregen we helemaal geen contact. Bij deze producten komen we dus niet veel verder. Als een reactie uitblijft, kun je dat in Nederland melden bij het RIVM. Maar of je ooit duidelijkheid krijgt over de stoffen in het speelgoed, is de vraag.

Bij het speelgoed van Zeeman en Playmobil kregen we als antwoord een heel technisch testrapport opgestuurd. Dat is voor een leek nauwelijks te lezen. Het antwoord op onze vraag over SVHC's konden we er er niet goed uit opmaken. 

Onderaan dit artikel vind je een tabel met daarin de namen van alle onderzochte producten.

Gemoedsrust

Wat heb je als consument aan artikel 33 van REACH? De meeste winkels en fabrikanten weten van de regelgeving en doen hun best er aan te voldoen. Een positief antwoord op je informatieverzoek kan je gemoedsrust geven. Je weet in ieder geval dat SVHC's er niet of bijna niet in zitten. Daarnaast geven de informatieverzoeken een belangrijk signaal naar fabrikanten: we vinden het belangrijk dat jullie letten op wat jullie in je producten stoppen.

Aan de andere kant: de positieve en goed geformuleerde antwoorden kwamen van partijen waarvan we van tevoren wel verwachtten dat het goed zou zitten. Het zijn toch vaak de zeer goedkoop geproduceerde producten, of geïmporteerde producten uit landen met minder strenge regelgeving, waar twijfels over zijn. En voor die producten kwamen we niet altijd ver met deze procedure.

En dan is er nog het probleem van de SVHC's zelf. Op de lijst staan 169 stoffen, maar volgens sommige experts zouden dat er ook gemakkelijk 1000 kunnen zijn. Een aantal bekende zorgwekkende stoffen, zoals Phtalaten, staan er op, maar andere stoffen weer niet. BPA mist bijvoorbeeld, net als formaldehyde. Over beide stoffen maken expert zich zorgen, maar op de lijst met SVHC's komen ze nog niet voor. Dus als je echt zeker wil weten waar je kind mee speelt, is de artikel 33 procedure nog steeds beperkt.   

Heb jij wel eens gebruik gemaakt van de artikel 33-procedure van REACH? Of is er bepaald speelgoed dat je vermijdt? En waarom? Welk soort speelgoed zou iedereen wat jou betreft links moeten laten liggen? We horen graag je ervaringen. Je kunt reageren via Facebook.

Wil je gebruik maken van de artikel 33-procedure van REACH? Je kunt dan deze voorbeeldbrief gebruiken.

Onderzochte producten

Hieronder een overzicht van de schoencadeautjes die we kochten voor dit onderzoek.

 
Fabrikant Naam product Gekocht bij Reactie winkel Reactie fabrikant
HEMA Qaterparels HEMA Ja Ja
HEMA Vormenstoof HEMA Ja Ja
Mattel Hotwheels auto Big bazar Ja Ja
Zhong Jie Toys Dinosaurus Big bazar Ja Nee
Out of the Blue Growing Flamingo in egg Bart Smit Ja Ja
Zeeman Construction truck Zeeman Ja Ja*
Zapf Creation Mini ChouChou Pop Blokker Ja Ja
Mattel Elsa MagiClip Pop Kruidvat Ja Ja
Playmobil Super 4-piraat Kruidvat Ja Ja*
Kids II Oball Rollie Rattles Kruidvat Ja Ja*
     

* Reactie ontvangen, al was het uit het antwoord niet geheel duidelijk of het product SVHC's bevatte.

Ook getest:

 

Nieuw & interessant