icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Ingrediënten in cosmetische producten

Op cosmetische producten en verzorgingsproducten staat een hele lijst met ingewikkelde namen. Sommige ingrediënten klinken eng, maar zijn dat niet. Anderen lijken onschuldig maar geven vaak huidirritatie of erger: kunnen hormonen verstoren.

Lauri Ten Grotenhuis

Lauri Ten Grotenhuis , Expert Woning & Huishouden Bijgewerkt op:11 maart 2019

cosmetica baby en kind

Regelgeving steeds strenger

Voor ingrediënten in verzorgingsproducten gelden Europese regels: in welk product mag het zitten en in welke hoeveelheid?

Alle ingrediënten op de verpakking van cosmetische producten zijn altijd op dezelfde manier beschreven volgens de Internationale Naamgeving voor Cosmetische Ingrediënten (INCI). Zo kun je ze goed herkennen. Ze staan altijd in volgorde van concentratie: waar het meeste van in zit staat dus vooraan. Meestal is dat water.

Hoeveel er van iets in zit, hoeft niet op de verpakking te staan. Maar de fabrikant moet wel altijd meer informatie geven als je daar om vraagt. Er moeten dus ook contactgegevens op het product staan en een productienummer. Als je voorzorgsmaatregelen moet nemen voordat je een product gebruikt, moet dit ook op de verpakking staan.

Risico verschilt

Als er een stof in cosmetica zit die misschien schadelijk is, betekent dat niet dat het ook kwaad kan. Je huid laat niet alles door. Bovendien hangt het ook af van wat voor verzorgingsproduct het is: shampoo en douchegel spoel je af, zonnebrandcrème of bodylotion blijven langer op je huid zitten. Ook gaat het om de concentratie: hoeveel gebruik je ervan? En welke producten gebruik je nog meer?

Het effect van een ingrediënt is voor iedereen anders. De een heeft een gevoeliger huid dan de ander en baby's en kleine kinderen zijn kwetsbaarder dan volwassenen. Baby's en kinderen tot 3 jaar zijn gevoeliger voor alles wat hun hormoonhuishouding kan beïnvloeden, omdat ze nog volop in ontwikkeling zijn.

Chemische ‘rotzooi’?

Wij vinden niet alle ingrediënten van verzorgingsproducten even onschuldig. Op welke stoffen moet je letten? Van deze stoffen vinden wij dat ze niet thuishoren in cosmetica en zeker niet in persoonlijke verzorgingsproducten voor kinderen.

Er zijn duizenden bestanddelen die kunnen voorkomen in cosmetica. Daarom hebben we een selectie gemaakt van stoffen die we in onze onderzoeken naar babydoekjes en zonnebrandmiddelen zijn tegengekomen. Onze buitenlandse collega's doen ook regelmatig onderzoek naar cosmetica, bijvoorbeeld naar lippenbalsem. Sommige bestanddelen worden vermeld omdat wij er wij vragen over kregen.

Stoffen om te vermijden

Bronopol

Bronopol (2-bromo-2-nitropropane-1,3-diol) is een conserveringsmiddel en geeft het giftige en kankerverwekkende formaldehyde af. Ook kun je er allergisch voor zijn. Er mag maximaal 0,1% bronopol in een product zitten. Een babydoekje met bronopol raden wij af. In de babydoekjes van Baby Needs van de Action vonden we bronopol.

Butylphenyl methylpropional (BMHCA)

BMHCA is een geurstof. De stof is niet verboden, maar producten met deze stof worden afgeraden door de SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety). Het gaat dan om cosmetische producten die je afspoelt of op je huid aanbrengt. We vonden dit ingrediënt in sommige zonnebrandmiddelen.

EDC's / hormoonverstoorders

EDC's zijn hormoonverstoorders: stoffen die ons hormonaal systeem nabootsen en veranderen. Ze kunnen kankerverwekkend zijn en gezondheidseffecten hebben op langere termijn. Verschillende EDC's zijn al verboden of mogen maar beperkt worden gebruikt.

Ons advies: vermijd producten met EDC's die je op je huid smeert. Er zijn namelijk veiliger alternatieven. In een douchegel of shampoo spoel je ze weg en is het mogelijke effect vele malen kleiner en de impact dus laag.

Kom je deze ingredienten tegen op de verpakking van een cosmeticaproduct, dan kun je deze beter vermijden:

  • Propylparaben en butylparaben (en verwante zouten)
  • Methylparaben en ethylparabenen, opletten bij baby's en kleine kinderen
  • Ethylhexyl methoxycinnammate (octinoxate), opletten bij baby's, kinderen en zwangeren
  • Butylhydroxyanisole BHA
  • Benzophenon-1
  • Cyclomethicone (D5), alleen vermijden in sprays
  • Cyclotetrasiloxane (D4)
  • Oxybenzone (benzophenone-3)
  • Triclosan

In onze zonnebrandtest melden we het wanneer we een van deze stoffen hebben aangetroffen en krijgen producten met deze stoffen puntenaftrek.

Hydroxyisohexyl 3-cyclohexene carboxaldehyde (HICC)

HICC is een geurstof. Deze stof is sinds 2019 verboden, omdat hierover veel allergieën worden gemeld. We vonden HICC in zonnebrandmiddelen.

Methylisothiazolinone (MI of MIT)

MI is een conserveringsmiddel. Het mag alleen gebruikt worden in producten die je afspoelt, zoals zeep en shampoo. Ook mag er niet meer dan 0,0015% van deze stof in een product zitten. Er mag geen MI zitten in verzorgingsproducten die je niet af- of uitspoelt, bijvoorbeeld zonnebrandmiddelen en vochtige doekjes.

Parabenen

Parabenen zijn een groep conserveringsmiddelen. Een aantal parabenen worden er van verdacht hormoonverstorend (EDC) te zijn. Bovendien zijn veel mensen er allergisch voor. 

Je kunt vaak, maar niet altijd, aan de naam op de ingrediëntenlijst zien dat het een parabeen is. Paraberen worden steeds minder gebruikt in cosmetica. Je ziet weleens op een verpakking staan 'Vrij van parabenen' of '0% parabenen'. En ook als dat er niet op staat zitten ze er vaak niet meer in.

Sommige parabenen mogen niet gebruik worden in verzorgingsproducten voor billetjes van kinderen onder de 3 jaar. Het gaat dan om producten die je niet afspoelt, zoals crèmes en lotions.

babydoekjes-watziterinSpecifiek voor baby's en kleine kinderen: parfum en allergenen

Als baby's vanaf de geboorte aan allergenen worden blootgesteld, is de kans veel groter dat ze allergieën ontwikkelen. Daarom zijn we extra kritisch op allergenen en parfum in babyproducten: ze horen er niet in.

We maken vervolgens bij onze testen een weloverwogen selectie van de allergenen die we afraden. Een product voor kinderen met sterke allergenen, zoals linalool en benzyl alcohol raden we af om te gebruiken. Minder sterke allergenen zien we ook liever niet terug in een verzorgingsproduct voor kinderen, een product dat deze bevat krijgt van ons geen aanbeveling, maar raden we niet direct af.

Ook natuurlijke ingrediënten kunnen een allergie oproepen. Wij vinden verzorgingsproducten voor baby's met deze extracten daarom geen goede keus, hoe natuurlijk deze ingrediënten ook zijn.

Lees ook ons onderzoek naar babydoekjes.

Liever niet...

Phenoxyethanol

Phenoxyethanol is een conserveringsmiddel met een slechte naam. Bij ons onderzoek naar babydoekjes bevatten 22 van de 51 merken doekjes phenoxyethanol. Deze doekjes raden we niet af, maar kun je beter niet gebruiken. In hoge hoeveelheden kan phenoxyethanol schadelijk en irriterend zijn. In hoeveelheden waarin het in babydoekjes zit, zou het wettelijk gezien veilig moeten zijn. Er mag maximaal 1% van de chemische stof in persoonlijke verzorgingsproducten zitten. Als er meer in zit, moet dat vermeld worden.

De kreet 'vrij van phenoxyethanol' staat eind 2017 op meerdere babydoekjes, maar het wordt in andere doekjes veel gebruikt.

En hoe zit het met....?

Natriumbenzoaat

Natriumbenzoaat (benzoat of sodium benzoate) is een conserveringsmiddel. Het zit bijvoorbeeld in shampoo en crèmes en soms in billendoekjes. Het wordt veel gebruikt en is relatief onschuldig. Er is wettelijk vastgelegd hoeveel natriumbenzoaat een product mag bevatten.

Alcoholen

Er zijn verschillende soorten alcoholen. Het is vaak een oplosmiddel voor andere ingrediënten en zorgt ervoor dat het product sneller opdroogt. Bijvoorbeeld zonnebrandspray's die niet vettig zijn en geen waas achter laten. Sommige alcoholen zijn onschuldig zoals panthenol (provitamine B5) en tocopherol (vitamine E). Benzylalcoholen zijn weer allergenen. Bekijk dus liever de ingrediënten individueel.

MOSH en MOAH in lippenbalsem

Op dit moment is er twijfel over de veiligheid van MOSH (Mineral Oil Saturated Hydrocarbons / verzadigde koolwaterstoffen) en MOAH (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons / aromatische koolwaterstoffen), maar de precieze gezondheidsrisico's zijn nog onduidelijk.

In voedingsmiddelen worden ze gezien als verdachte stof, maar op de huid kan het volgens huidige inzichten geen kwaad. Omdat deze stoffen vaak ook in lippenbalsem te vinden zijn en je lippenbalsem weliswaar niet eet, maar wel makkelijk binnenkrijgt, is voorzichtigheid geboden. We adviseren lippenbalsems met minerale olien te mijden, zeker voor kinderen.

Helaas kun je op de verpakking en aan de ingrediëntenlijst niet zien of er MOSH en MOAH in een product zitten. Wat je wel kunt doen is bepaalde ingrediënten mijden omdat ze een risico vormen op MOSH en MOAH.

Lippenbalsem voor kinderen uit de test van de Belgische Consumentenbond die goed uit de test kwamen, zijn: Hema care (niet speciaal voor kinderen), Kruidvat aardbeiengeur en Kruidvat Fruitig kers-aroma.  

Natuurlijke ingrediënten

Zijn natuurlijke ingrediënten beter? Niet per definitie, je kunt immers bijna overal allergisch voor zijn. En de ingrediënten die op de verpakking worden aangeprezen zijn soms juist allergenen. Dat geldt bijvoorbeeld voor heel veel plantenextracten: citrusextracten, olijfolie, rozen, koriander, avocado, kamille. Zelfs aloë vera: je kunt er allemaal allergisch voor zijn.

Oxybenzone (benzophenone-3) en octinoxate (ethylhexyl methoxycinnamate)

Deze stoffen komen soms voor in zonnebrand maar zijn in opspraak omdat ze (mogelijk) hormoonverstorend zijn en deze stoffen koraal aantasten. In sommige tropische gebieden is gebruik van zonnebrand met deze stoffen verboden. Een 'reef safe' zonnebrandmiddel bevat deze ingrediënten niet, en mag ook geen nanodeeltjes bevatten van bijvoorbeeld zinkoxide en titaniumdioxide.

In onze zonnebrandtest in 2018 troffen we benzophenone-3 aan bij Australian Gold SPF 30 spray. Ethylhexyl methoxycinnamate stond vermeld bij Ladival spray 30 en Lucovitaal spray 30.

Bekijk ook:

Nieuw & interessant

  • zonnebrand-meisje-strand
    Test  |  6 mei.

    Test Zonnebrandmiddelen

    Wij testen 14 zonnebrandmiddelen voor kinderen met beschermingsfactor SPF 50 en 50+ voor de zomer van 2019. Van de 14 biedt er één niet genoeg bescherming.
  • babydoekjes-billen
    19 apr.

    Wat zit er in babydoekjes?

    Babydoekjes: onmisbaar als je een kleintje hebt. Maar wat zit er eigenlijk allemaal in die doekjes? En is dat wel gezond? Wij bekeken 60 babydoekjes.
  • lippenbalsem-kind-nieuws
    Nieuws  |  30 jan.

    Gevaarlijke stoffen in lippenbalsem voor kinderen

    De Belgische consumentenorganisatie Test Aankoop waarschuwt voor onveilige lippenbalsems voor kinderen. Uit onderzoek blijkt dat er schadelijke stoffen in zitten.
  • school bso opvang oppas spelen blokken speelgoed meisjes

    Je kind en veiligheid

    Kinderen moeten op jou kunnen vertrouwen voor een veilige omgeving om op te groeien. Waar moet je aan denken?