icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Ingrediënten in cosmetische producten

Op cosmetische producten en verzorgingsproducten staan hele lijsten met ingewikkelde namen. Sommige ingrediënten klinken eng, maar zijn dat niet. Anderen lijken onschuldig, maar geven vaak huidirritatie of erger: kunnen hormonen verstoren.

Lauri Ten Grotenhuis

Lauri Ten Grotenhuis , Expert Woning & Huishouden Bijgewerkt op:6 mei 2020

cosmetica baby en kind

Regels voor ingrediënten

Voor ingrediënten in verzorgingsproducten gelden Europese regels. Daarin staat in welke producten ze mogen zitten en in welke hoeveelheden.

Ingrediënten van cosmetische producten zijn op verpakkingen altijd op dezelfde manier beschreven. Namelijk volgens de Internationale Naamgeving voor Cosmetische Ingrediënten (INCI). Zo kun je ze goed herkennen. Ze staan in volgorde van concentratie: waar het meeste van in zit, staat dus vooraan. Meestal is dat water.

Hoeveel er van iets in zit, hoeft niet op de verpakking te staan. Maar de fabrikant moet wel altijd meer informatie geven als je daar om vraagt. Er moeten daarom ook contactgegevens op het product staan en een productienummer. Als je voorzorgsmaatregelen moet nemen voordat je een product gebruikt, moet dat ook op de verpakking staan.

Hoe schadelijk is een ingrediënt?

Als er een stof in cosmetica zit die misschien schadelijk is, betekent dat niet dat het ook kwaad kan. Je huid laat niet alles door. Bovendien hangt het ook af van wat voor verzorgingsproduct het is. Shampoo en douchegel spoel je af, zonnebrandcrème of bodylotion blijven langer op je huid zitten. Ook gaat het om de concentratie: hoeveel gebruik je ervan? En welke producten gebruik je nog meer?

Het effect van een ingrediënt kan per persoon verschillen. De een heeft een gevoeliger huid dan de ander. En baby's en kleine kinderen zijn kwetsbaarder dan volwassenen. Baby's en kinderen tot 3 jaar zijn gevoeliger voor alles wat hun hormoonhuishouding kan beïnvloeden, omdat ze nog volop in ontwikkeling zijn.

Niet alle ingrediënten zijn onschuldig

Er zijn duizenden bestanddelen die kunnen voorkomen in cosmetica en verzorgingsproducten. Wij vinden niet alle ingrediënten even onschuldig. Van onderstaande stoffen vinden we dat ze niet thuishoren in cosmetica en zeker niet in persoonlijke verzorgingsproducten voor kinderen.

Het gaat onder meer om stoffen die we in onze onderzoeken naar babydoekjes en zonnebrandmiddelen tegenkwamen. Onze buitenlandse collega's doen ook regelmatig onderzoek naar cosmetica, bijvoorbeeld naar lippenbalsem. Ook deze informatie hebben we hieronder opgenomen. Sommige bestanddelen worden vermeld omdat we er vragen over kregen.

Vermijd deze stoffen

Bronopol

Bronopol (2-bromo-2-nitropropane-1,3-diol) is een conserveringsmiddel en geeft het giftige en kankerverwekkende formaldehyde af. Ook kun je er allergisch voor zijn. Er mag maximaal 0,1% bronopol in een product zitten. Een babydoekje met bronopol raden wij af. In de babydoekjes van Baby Needs van de Action vonden we bronopol.

Butylphenyl methylpropional (BMHCA)

Butylphenyl methylpropional (BMHCA) is een geurstof. De stof is niet verboden, maar producten met deze stof worden afgeraden door de SCCS (Scientific Committee on Consumer Safety). Het gaat dan om cosmetische producten die je afspoelt of op je huid aanbrengt. We vonden dit ingrediënt in sommige zonnebrandmiddelen.

EDC's / hormoonverstoorders

EDC's zijn hormoonverstoorders: stoffen die ons hormonaal systeem nabootsen en veranderen. Ze kunnen kankerverwekkend zijn en gezondheidseffecten hebben op langere termijn. Verschillende EDC's zijn al verboden of mogen maar beperkt worden gebruikt.

Ons advies: vermijd producten met EDC's die je op je huid smeert. Er zijn namelijk veiliger alternatieven. In een douchegel of shampoo spoel je ze weg en is het mogelijke effect vele malen kleiner en de impact dus laag.

Kom je deze ingrediënten tegen op de verpakking van een cosmeticaproduct, dan kun je het product beter vermijden:

  • Propylparaben en butylparaben (en verwante zouten)
  • Methylparaben en ethylparaben, opletten bij baby's en kleine kinderen
  • Ethylhexyl methoxycinnamate (octinoxate), opletten bij baby's, kinderen en zwangeren
  • Butylhydroxyanisole BHA
  • Benzophenon-1
  • Cyclomethicone (D5), alleen vermijden in sprays
  • Cyclotetrasiloxane (D4)
  • Oxybenzone (benzophenone-3)
  • Triclosan

In onze test zonnebrandmiddelen melden we het wanneer we een van deze stoffen hebben aangetroffen. Producten met deze stoffen krijgen puntenaftrek.

Hydroxyisohexyl 3-cyclohexene carboxaldehyde (HICC)

Hydroxyisohexyl 3-cyclohexene carboxaldehyde (HICC) is een geurstof. Deze stof is sinds 2019 verboden, omdat hierover veel allergieën worden gemeld. We vonden HICC in zonnebrandmiddelen.

Methylisothiazolinone (MI of MIT)

Methylisothiazolinone (MI) is een conserveringsmiddel. Het mag alleen gebruikt worden in producten die je afspoelt, zoals zeep en shampoo. Ook mag er niet meer dan 0,0015% van deze stof in een product zitten. Er mag geen MI zitten in verzorgingsproducten die je niet af- of uitspoelt, bijvoorbeeld zonnebrandmiddelen en vochtige doekjes.

Parabenen

Parabenen zijn een groep conserveringsmiddelen. Een aantal parabenen wordt ervan verdacht hormoonverstorend (EDC) te zijn. Bovendien zijn veel mensen er allergisch voor. Of ergens parabenen in zitten, kun je vaak (maar niet altijd) opmaken uit de benaming op de ingrediëntenlijst.

Parabenen worden steeds minder gebruikt in cosmetica. Je ziet weleens op een verpakking staan 'Vrij van parabenen' of '0% parabenen'. En ook als dat er niet op staat zitten ze er vaak niet meer in.

Propylparabeen en butylparabeen mogen niet meer worden gebruikt in persoonlijke verzorgingsproducten die je niet afpoelt . Bijvoorbeeld crèmes en lotions voor billetjes van kinderen onder de 3 jaar. In andere persoonlijke verzorgingsproducten mogen deze stoffen binnen bepaalde grenzen gebruikt worden.

In Denemarken zijn propylparabeen en butylparabeen verboden in alle persoonlijke verzorgingsproducten die bedoeld zijn voor kinderen jonger dan 3 jaar. Vermijdt dit ingrediënt ook in make-up voor kinderen. Ook al zijn de kinderen die het gebruiken ouder. De huid rondom ogen en lippen is namelijk dunnen en gevoeliger. En make-up voor kinderen is met name voor die gebieden bedoeld. 

Petrolatum

Petrolatum is een minerale olie. Het is verboden,  tenzij de fabrikant de volledige herkomst ervan kan onderbouwen. Hij moet dan aantonen dat de grondstof waarvan het is gemaakt niet kankerverwekkend is. We troffen dit ingrediënt aan op een make-up set voor kinderen

Lees meer over minerale oliën in lippenbalsem.

Triethanolamine

Triethanolamine is een stof die je tegen kunt komen in make-up. Deze stof staat op een lijst met ingrediënten die alleen in cosmetica mogen zitten onder bepaalde voorwaarden. De stof kan in combinatie met sommige andere ingrediënten reageren waardoor het gevaarlijk kan zijn. 

babydoekjes-watziterinSpecifiek voor baby's en kleine kinderen: parfum en allergenen

Als baby's vanaf de geboorte aan allergenen worden blootgesteld, is de kans veel groter dat ze allergieën ontwikkelen. Daarom zijn we extra kritisch op allergenen en parfum in babyproducten: ze horen er niet in.

Verder maken we bij onze tests een weloverwogen selectie van allergenen die we afraden. Voor kinderen raden we producten met sterke allergenen af. Dat geldt bijvoorbeeld voor linalool en benzylalcohol. Ook minder sterke allergenen zien we liever niet in verzorgingsproducten voor kinderen. Producten met deze stoffen krijgen van ons geen aanbeveling, maar we raden ze ook niet direct af.

Ook natuurlijke ingrediënten kunnen een allergie oproepen. We vinden verzorgingsproducten voor baby's met deze extracten daarom geen goede keus.

Lees ook ons onderzoek naar babydoekjes.

Deze stoffen liever niet...

Phenoxyethanol

Phenoxyethanol is een conserveringsmiddel met een slechte naam. Bij ons onderzoek naar babydoekjes bevatten 22 van de 51 merken doekjes phenoxyethanol. Deze doekjes raden we niet af, maar kun je beter niet gebruiken. In hoge hoeveelheden kan phenoxyethanol schadelijk en irriterend zijn.

In hoeveelheden waarin het in babydoekjes zit, zou het wettelijk gezien veilig moeten zijn. Er mag maximaal 1% van de chemische stof in persoonlijke verzorgingsproducten zitten. Als er meer in zit, moet dat vermeld worden.

De kreet 'vrij van phenoxyethanol' staat eind 2017 op meerdere babydoekjes, maar het wordt in andere doekjes veel gebruikt.

Hoe zit het met deze stoffen?

Natriumbenzoaat

Natriumbenzoaat (benzoat of sodium benzoate) is een conserveringsmiddel. Het zit bijvoorbeeld in shampoo en crèmes en soms in billendoekjes. Het wordt veel gebruikt en is relatief onschuldig. Er is wettelijk vastgelegd hoeveel natriumbenzoaat een product mag bevatten.

Alcoholen

Er zijn verschillende soorten alcohol. Het is vaak een oplosmiddel voor andere ingrediënten en zorgt ervoor dat het product sneller opdroogt. Bijvoorbeeld in zonnebrandspray's die niet vettig zijn en geen waas achter laten.

Sommige soorten alcohol zijn onschuldig, zoals panthenol (provitamine B5) en tocopherol (vitamine E). Benzyl-alcoholen zijn weer allergenen. 

MOSH en MOAH in lippenbalsem

Er is twijfel over de veiligheid van MOSH (Mineral Oil Saturated Hydrocarbons / verzadigde koolwaterstoffen) en MOAH (Mineral Oil Aromatic Hydrocarbons / aromatische koolwaterstoffen), maar de precieze gezondheidsrisico's zijn nog onduidelijk.

In voedingsmiddelen worden ze gezien als verdachte stof, maar op de huid kan het volgens huidige inzichten geen kwaad. Deze stoffen zijn vaak ook in lippenbalsem te vinden zijn. Je eet lippenbalsem weliswaar niet op, maar je krijgte het wel makkelijk binnen. Daarom is voorzichtigheid geboden. We adviseren lippenbalsems met minerale oliën te mijden, zeker voor kinderen.

Helaas kun je op de verpakking en aan de ingrediëntenlijst niet zien of er MOSH en MOAH in een product zitten. Wel kun je bepaalde ingrediënten mijden omdat ze een risico vormen op MOSH en MOAH.

Lippenbalsem voor kinderen uit de test van de Belgische Consumentenbond die goed uit de test kwamen, zijn:

  • Hema care (niet speciaal voor kinderen)
  • Kruidvat aardbeiengeur
  • Kruidvat Fruitig kers-aroma

Natuurlijke ingrediënten

Zijn natuurlijke ingrediënten beter? Niet per definitie, je kunt immers bijna overal allergisch voor zijn. En de ingrediënten die op de verpakking worden aangeprezen zijn soms juist allergenen. Dat geldt bijvoorbeeld voor veel plantenextracten: citrusextracten, olijfolie, rozen, koriander, avocado, kamille. Zelfs voor aloë vera kun je allergisch zijn.

Oxybenzone (benzophenone-3) en octinoxate (ethylhexyl methoxycinnamate)

Deze stoffen komen soms voor in zonnebrandmiddelen. Ze zijn in opspraak omdat ze (mogelijk) hormoonverstorend zijn en omdat deze stoffen koraal aantasten.

In sommige tropische gebieden is gebruik van zonnebrandmiddel met deze stoffen verboden. Een 'reef safe'-zonnebrandmiddel bevat deze ingrediënten niet. Het mag ook geen nanodeeltjes bevatten van bijvoorbeeld zinkoxide en titaniumdioxide.

Lees meer over de impact van zonnebrandmiddelen op het milieu

Talc

Veel gebruikt maar niet zonder risico is talk. Talk is risicovol omdat er gevallen bekend zijn waarbij dit middel in cosmetica verontreinigd was met asbest.  

Kleurstoffen

Op make-up en cosmetica staan in de ingredientenlijst ook aanduidingen die beginnen met CI gevolgd door een aantal cijfers. Dit zijn kleurstoffen.

Aan het gebruik van kleurstoffen zijn regels gebonden. CI 17200 is een kleurstof met strenge restricties.

Bekijk ook:

Nieuw & interessant

  • Diapy luierabonnement
    Eerste indruk  |  29 okt.

    Diapy luierabonnement

    Heb je net een kleine gekregen en wil je geen gedoe met luiers kopen? Diapy biedt een luierabonnement aan. Hoe werkt het en is het voordelig?
  • lippenbalsem
    3 okt.

    Lippenbalsem: 11 vragen over gevaarlijke stoffen

    Sommige merken lippenbalsem kunnen gevaarlijke stoffen bevatten. Is lippenbalsem echt schadelijk voor de gezondheid? En wat zijn de risico’s?
  • zonnebrand-meisje-strand
    6 mei.

    Test zonnebrandmiddelen

    Voor de zomer van 2019 testten wij 14 zonnebrandmiddelen voor kinderen met beschermingsfactor SPF 50 en 50+. Eén daarvan biedt onvoldoende bescherming.
  • school bso opvang oppas spelen blokken speelgoed meisjes

    Je kind en veiligheid

    Kinderen moeten op jou kunnen vertrouwen voor een veilige omgeving om op te groeien. Waar moet je aan denken?