icon-menulogo_footerpredssymbol-afradersymbol-bestekoopsymbol-besteuittest
Maak gratis kennisInloggen
Maak gratis kennisInloggen

Wat doen E-nummers?

E-nummers zijn hulpstoffen (additieven) die door de Europese Unie zijn goedgekeurd om te gebruiken in voedsel. Ze zorgen dat geur, kleur, smaak en structuur bewaard blijven. Wanneer zo'n hulpstof ongevaarlijk is, krijgt deze een E-nummer en is het dus een toegestane hulpstof. E-nummers zijn in de volgende groepen te verdelen:
Antje Houmes

Expert Voeding & Gezondheid

Artikel wat doen e-nummers videoArtikel wat doen e-nummers video

Kleurstoffen

Kleurstoffen zorgen voor de kleur van levensmiddelen en hebben de E-nummers E100 tot E180. Denk bijvoorbeeld aan felgekleurde snoepjes, maar ook jam, vruchtenyoghurt en margarine worden vaak gekleurd met kleurstoffen.

Er zijn verschillende soorten kleurstoffen:

  • natuurlijke kleurstoffen uit planten, zoals de rode kleur van bieten;
  • natuur-identieke kleurstoffen: kleurstoffen die chemisch worden gemaakt maar gelijk zijn aan de natuurlijke kleurstoffen;
  • synthetische kleurstoffen: kleurstoffen die niet voorkomen in de natuur.

Kleurstoffen worden vooral toegevoegd om levensmiddelen er beter uit te laten zien. Verder hebben ze geen functie.

Azo-kleurstoffen
Volgens een Engelse studie kunnen azo-kleurstoffen in combinatie met natriumbenzoaat (E211), hyperactiviteit bij kinderen veroorzaken. Daarom moet op alle producten met de kleurstoffen E102, E104, E110, E122, E124 en E129 een waarschuwing staan dat deze kleurstoffen concentratiestoornissen en hyperactiviteit bij kinderen kunnen veroorzaken. Volgens de European Food and Safety Authority (EFSA) is de kans dat kinderen er hyperactief van worden uiterst klein.

Praat mee over kleurstoffen in onze Community.

Conserveermiddelen

Conserveermiddelen gaan het bederf tegen die bacteriën, schimmels en gisten veroorzaken en verlengen de houdbaarheid van het product. Sommige conserveermiddelen werken ook als voedingszuur omdat ze het product zuurder maken. In totaal werken bijna 50 verschillende E-nummers als conserveermiddel: de nummers E200 tot E290. Vaak kunnen best wat minder conserveermiddelen in ons eten worden gebruikt. Maar daardoor zijn ze wel korter houdbaar, zien ze er minder mooi uit of zijn duurder.

Veel gebruikte conserveermiddelen zijn benzoëzuur, nitriet en sulfiet.

Benzoëzuur
Benzoëzuur (E210) wordt onder andere aan salades en frisdranken toegevoegd. In de gebruikte hoeveelheden is dat veilig. Alleen in grote hoeveelheden en in combinatie met vitamine C kan benzoëzuur schadelijk zijn. Daarnaast is een klein deel van de mensen overgevoelig voor benzoëzuur. In sommige producten is dit conserveermiddel niet nodig. Zo zijn salades zonder benzoëzuur maar met natuurlijke zuren zoals azijnzuur en melkzuur, nog 3 tot 6 weken houdbaar. Mét benzoëzuur is dit 8 weken. 

Nitriet
Nitriet (E249 of E250) zit vaak in vleeswaren zoals ham, spek en worst. Het voorkomt de groei van gevaarlijke bacteriën zoals clostridium botulinum en zorgt voor een roze vleeskleur. Maar in het lichaam kan het worden omgezet in kankerverwekkende nitrosamines. Nitriet is moeilijk te vervangen en kan daarom niet zomaar uit vleeswaren worden weggelaten. Daarom doet onder andere de Universiteit Maastricht onderzoek naar alternatieven.

Sulfiet
Sulfiet (E220 t/m E228) zit bijvoorbeeld in wijn om de groei van gisten en schimmels tegen te gaan. Wijn maken zonder sulfiet gebeurt weinig omdat het lastig en duurder is. Ook voorkomt sulfiet dat bijvoorbeeld gedroogde abrikozen bruin kleuren. Sulfiet kan problematisch zijn voor mensen met een overgevoeligheid voor deze stof. Ze kunnen last krijgen van hartkloppingen, huiduitslag of maag- en darmklachten.

Lees meer over conserveermiddelen in het artikel uit de Gezondgids (pdf) van april 2013, alleen voor leden.

Antioxidanten 

Antioxidanten (E300 tot E321) beschermen voedingsmiddelen tegen aantasting door zuurstof. Bijna alle levensmiddelen reageren met zuurstof uit de lucht. Denk bijvoorbeeld aan een geschilde appel die bruin kleurt als je hem laat staan. Dit heet oxidatie. Oxidatie kan niet alleen de kleur, maar ook de smaak van producten veranderen. Antioxidanten zorgen dat er geen oxidatie optreedt. Veelgebruikte antioxidanten zijn bijvoorbeeld vitamine C (E300) en vitamine E (E306).

Voedingszuren

Voedingszuren (E260-E300 en E322-E392) verhogen de zuurgraad  (pH) van producten of geven een zure smaak. Ze versterken de werking van antioxidanten en conserveermiddelen en gaan verkleuring tegen. Veel gebruikte voedingszuren zijn bijvoorbeeld melkzuur en citroenzuur. Voedingszuren komen onder andere voor in vruchtensap, vruchten in blik, augurken en jam.

Emulgatoren, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen en geleermiddelen

Emulgatoren
Emulgatoren zorgen dat stoffen die normaal gesproken niet goed met elkaar mengen toch samengevoegd worden, denk bijvoorbeeld aan water en olie. Sommige producten bevatten van nature emulgatoren, zoals melk, boter en sojabonen. Een andere bekende emulgator is eigeel, maar tegenwoordig wordt vooral lecithine veel gebruikt. Wanneer lecithine afkomstig is uit soja, wordt dit in de ingrediëntenlijst aangeduid met soja-lecithine.

Stabilisatoren
Stabilisatoren zorgen dat de eigenschappen van voedingsmiddelen behouden blijven. Zo voorkomen ze onder andere dat vleeswaren uitdrogen, dat slagroom inzakt, of dat er ijskristallen in ijs ontstaan. Emulgatoren worden ook vaak gezien als stabilisatoren.

Verdikkingsmiddelen
Verdikkingsmiddelen zijn een soort bindmiddelen die producten dikker maken. Vaak gebeurt dit door water in het product te binden. Koolhydraten, bijvoorbeeld pectine (E440), worden veel gebruikt als verdikkingsmiddel. Verdikkingsmiddelen kom je onder andere tegen in toetjes, puddinkjes, ijs, advocaat en halva-jam.

Geleermiddelen
Geleermiddelen hebben ongeveer dezelfde werking als verdikkingsmiddelen. Ze vormen een gel die voedingsmiddelen een bepaalde vorm kan geven. Geleermiddelen maken vruchtenproducten zoals jam en toetjes steviger.

Emulgatoren, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen en geleermiddelen hebben de E-nummers E400 tot E495. Bekijk alle toegestane emulgatoren, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen en geleermiddelen.

Zoetstoffen

Zoetstoffen (E420, E421, E950-E968) zorgen voor een zoete smaak en in bepaalde combinaties smaken ze bijna hetzelfde als suiker. Zoetstoffen bevatten bijna geen calorieën en leveren dus minder energie dan gewone suiker. Daarom worden ze veel gebruikt in lightproducten. Ook vind je ze vaak terug in kauwgom omdat zoetstoffen over het algemeen minder schadelijk zijn voor de tanden dan suiker.

Zoetstoffen zijn in te delen in 2 groepen:

  • Intensieve zoetstoffen: deze zijn 1000 keer zoeter dan suiker;
  • Extensieve zoetstoffen: deze zijn minder zoet dan echte suiker, bijvoorbeeld polyolen.

De meest bekende zoetstof is aspartaam, maar ook sorbitol en xylitol in kauwgom zijn bekend. 

Discussieer mee over zoetstoffen in onze Community.

Zuurteregelaars, antiklontermiddelen en rijsmiddelen

Zuurteregelaars
Zuurteregelaars zorgen dat de zuurgraad van een product bij het bewaren gelijk blijft, en dus niet te hoog of te laag wordt. De zuurgraad is van belang voor de smaak van een product en speelt een rol bij het voorkomen van bederf. De werking van zuurteregelaars lijkt erg op die van voedingszuren, maar zuurteregelaars kunnen de zuurgraad ook verlagen. Zuurteregelaars komen vaak voor in vleeswaren, ijs en melkproducten met vruchtensap.

Antiklontermiddelen
Antiklontermiddelen absorberen water of werken waterafstotend. Daarom worden ze vaak gebruikt om klontvorming te voorkomen in producten die water op kunnen nemen, zoals poeders voor sauzen of soepen, zout en poedersuiker.

Rijsmiddelen
Rijsmiddelen laten deeg of beslag rijzen waardoor het de juiste vorm en structuur krijgt. Het heeft dezelfde functie als gist en wordt dan ook vaak als alternatief hiervoor gebruikt. Rijsmiddelen komen onder andere voor in zelfrijzend bakmeel, bakpoeder en cakemeel.

Bekijk de lijst met alle toegestane zuurteregelaars, antiklontermiddelen en rijsmiddelen.

Smaakversterkers

Een smaakversterker (E620-650) versterkt de smaak van andere stoffen. De meest bekende en meest gebruikte smaakversterker is zout. Een andere smaakversterker is mononatriumglutamaat (E621), ook wel bekend als ve-tsin of MSG. Dit is een stof die van nature voorkomt in onder andere tomaten en oude kaas. Smaakversterkers worden vaak gebruikt in sojasaus en soep uit blik of pak.

Glansmiddelen en antischuimmiddelen

Glansmiddelen
Glansmiddelen bestaan meestal uit een dun laagje was en worden op producten als kauwgom, snoepjes en rozijnen aangebracht om glans te geven.

Antischuimmiddelen
Antischuimmiddelen zorgen dat het product niet gaat schuimen tijdens bereiding of gebruik. Antischuimmiddelen komen voor in vruchtensappen en soepen.

Bekijk de toegestane glans- en antischuimmiddelen.

Verpakkingsgassen

Verpakkingsgassen (E938-E949) worden gebruikt bij het verpakken van voedingsmiddelen om te zorgen dat ze langer goed blijven. De zuurstof in de lucht wordt vervangen door andere gassen die minder reageren met het product. Verpakkingsgassen werken dus als een soort antioxidant. Wanneer verpakkingsgassen zijn gebruikt bij het inpakken van een product staat op het etiket 'verpakt onder beschermde atmosfeer'.

Overige E-nummers

Naast de beschreven groepen E-nummers zijn er ook nog andere E-nummers zoals gemodificeerd zetmeel en gemodificeerde enzymen.

Gemodificeerd zetmeel heeft verschillende functies. Het wordt gebruikt als verdikkingsmiddel, stabilisator, emulgator of bindmiddel. Zetmeel is een koolhydraat dat voorkomt in onder andere aardappelen, rijst, maïs, tarwe en peulvruchten. Door deze producten te bewerken ontstaat gemodificeerd zetmeel. Gemodificeerd zetmeel komt in veel producten voor, onder andere in sauzen, soepen en margarine.

Meepraten over E-nummers? Dat kan in onze Community.

 

Nieuw & interessant

  • kindermarketing
    Nieuws  |  4 aug.

    Alliantie: overtredingen onacceptabel

    Er zijn nog steeds voedingsmiddelenbedrijven die de regels voor kindermarketing overtreden, blijkt uit de jaarlijkse monitoring van de Stichting Reclame Code in opdracht van de FNLI. De Alliantie Stop kindermarketing ongezonde voeding vindt dit zeer verontrustend.

  • kindermarketing
    Nieuws  |  20 jul.

    Einde aan kindermarketing met blauwe Vinkje

    Stichting Ik Kies Bewust (IKB) heeft besloten kindermarketing niet langer toe te laten op de verpakking van eten en drinken met het blauwe Vinkje.

  • voedselfraude nieuws
    Nieuws  |  20 jul.

    Boetes voor overtredingen Warenwet fors omhoog

    Bij overtredingen van de Warenwet waarbij sprake is van opzet of grove schuld kan vanaf juli 2016 een omzetgerelateerde boete worden opgelegd tot een bedrag van maximaal €820.000.

  • AH diverse groente spread
    Eerste indruk  |  8 jul.

    AH Groentespreads

    'We moeten meer groenten eten, 250 gram per dag', volgens de nieuwe Schijf van Vijf. Albert Heijn helpt ons een handje met verse groentespreads. Maar zijn wij eigenlijk wel klaar voor een boterham vol groente?