Extra informatie

Wat is duurzaamheid?

Wat is duurzaamheid?

Duurzaamheid is een breed begrip, maar het komt er in het kort op neer dat in een duurzame wereld mens (people), milieu (planet) en economie (profit) met elkaar in evenwicht zijn. De aarde kan het totaal van onze consumptie dan dragen, ook op langere termijn. In een niet-duurzame situatie wordt er roofbouw gepleegd op de aarde: we putten de natuurlijke rijkdommen sneller uit dan ze zich kunnen herstellen. Vaak wordt gesproken over de 'ecologische voetafdruk', een maat voor de hoeveelheid ruimte die per persoon nodig is om alles wat die persoon verbruikt te produceren. In de westerse wereld is deze voetafdruk inmiddels een veelvoud van de ruimte die de aarde per persoon te bieden heeft. Met andere woorden: als alle aardbewoners zo zouden consumeren als wij dat gemiddeld doen zijn er meerdere aardbollen nodig.

Bedreigingen voor ecosystemen overal op aarde en voor een prettig leven voor mensen in alle windstreken, zowel nu als voor toekomstige generaties zijn onder andere:

  • klimaatverandering als gevolg van uitstoot van broeikasgassen;
  • verspilling van grondstoffen en zoet water;
  • afval en schadelijke stoffen die in het milieu belanden;
  • overmatig gebruik van bestrijdingsmiddelen;
  • luchtvervuiling;
  • verdroging en verzuring van de bodem;
  • uitbuiting en schendingen van mensenrechten;
  • te grote verschillen in welvaart tussen mensen wereldwijd.

Daarnaast scharen de meeste mensen ook het welzijn van niet in de vrije natuur levende dieren die wij voor ons eigen nut gebruiken, onder duurzaamheid.

Duurzaam consumeren

Duurzaam consumeren is ook financieel aantrekkelijker dan veel mensen denken. Hoewel duurzame producten soms iets duurder zijn in aanschaf, bieden ze op de lange termijn vaak voordelen, bijvoorbeeld omdat er energie mee wordt bespaard of omdat het product langer meegaat. Soms helpen subsidies of belastingkortingen de aanschafprijs te verlagen, zoals bij zonnepanelen

In het dagelijks leven is het echter niet eenvoudig om consequent duurzaam in te kopen, bijvoorbeeld omdat er  te weinig informatie beschikbaar is of omdat de verschillende aspecten van duurzaamheid soms tegenstrijdig zijn of lijken. Zo heeft een biologische vrije uitloopkip een beter leven, maar is de CO2-uitstoot per kilo kip uit de intensieve veehouderij lager. Hetzelfde geldt voor keurmerken die eerlijke handel of eerlijke arbeid als uitgangspunt hebben: dat betekent niet per se dat ze ook goed zijn voor het milieu, hoewel het vaak wel samengaat.

Hoe kan ik duurzaam consumeren?

Duurzaam consumeren betekent dat u producten of diensten koopt waar mens, dier en milieu niet ernstig onder lijden; niet hier, bij het gebruik, maar ook niet elders, zoals in ontwikkelingslanden. Hieronder volgen een aantal tips om duurzaam te consumeren.

  • Kies voor producten met milieukeurmerken:
    Sommige producten hebben een milieukeurmerk. Dit geeft aan dat het product op een milieuvriendelijke manier is geproduceerd. De bekendste zijn het EKO-keurmerk op levensmiddelen en het EU-Ecolabel op andere producten, zoals wasmiddel. Dit zijn goed gecontroleerde keurmerken (zie volgende paragraaf).
  • Klus bewust: kies bij het klussen voor milieuvriendelijke, oplosmiddelarme verf en fsc-hout. Sommige houtsoorten voor vloerdelen en parket zijn vanuit milieuoogpunt onverantwoord. Dit hout is afkomstig van bedreigde boomsoorten, van illegale kap of gebieden waar ontbossing dreigt. Het gaat hierbij vooral om tropisch hout, maar soms ook om hout uit Europa.
  • Doe aan afvalscheiding:
    Door je afval te scheiden, worden afgedankte producten efficiënter hergebruikt en komen schadelijke producten niet in het milieu terecht. Op www.afvalscheidingswijzer.nl leest u hoe u uw afval kunt scheiden.
  • Bespaar energie:
    De verbranding van fossiele brandstoffen (aardolie, aardgas en steenkolen) leidt tot verzuring van water en bodem, luchtverontreiniging en klimaatverandering. Door elektriciteitswinning in kolencentrales komt veel van de giftige stof kwik in het milieu. Betere isolatie en de thermostaat lager zetten, zijn eenvoudige middelen om energie te besparen. Net als stroomvreters vervangen door zuinige apparaten, die je natuurlijk nog steeds niet onnodig aan laat staan.
  • Gebruik groene energie:
    Groene energie is duurzame energie. Dat wil zeggen dat de energie is opgewekt uit schone, onuitputtelijke bronnen. Toch is niet alle groene energie even duurzaam. De Consumentenbond onderzocht in hoeverre energieleveranciers echt bijdragen aan het vergroenen van de energievoorziening. Bijvoorbeeld door niet alleen groene stroom uit Noorse waterkrachtcentrales te verkopen, maar vooral ook geen nieuwe kolencentrales te bouwen. Je kunt overwegen over te stappen naar een leverancier die goed scoort in ons onderzoek
  • Reis milieubewust en zuiniger:
    Pak vaker de fiets in plaats van de auto en leer jezelf een zuinigere rijstijl aan. Je kunt ook kiezen voor een zuinigere auto, deelauto of carpoolen.
  • Bankier en beleg duurzaam:
    Er zijn steeds meer duurzame beleggingen en beleggingsfondsen, sommige met een fiscaal voordeel. Bij de Triodos en ASN-bank is het mogelijk om volledig duurzaam te bankieren.
  • Weet wat je draagt:
    Denk eens na over de kleding die je draagt, hoe deze is geproduceerd en wat de gevolgen daarvan zijn voor mens, dier en milieu. In de kledingchecker van GoedeWaar.nl kun je bekijken hoe duurzaam jouw favoriete merk en ruim 300 andere kledingmerken zijn. Daarnaast geeft GoedeWaar.nl ook duurzaamheidsinformatie over veel gebruikte kledingmaterialen.

Keurmerken

Allerlei keurmerken proberen de consument zekerheid te geven over de oorsprong van producten en de manier waarop ze gemaakt of geteeld zijn. Keurmerken op het gebied van duurzaamheid concentreren zich vooral op milieu, eerlijke handel en mens- en dierenwelzijn. Goede keurmerken worden regelmatig gecontroleerd door onafhankelijke organisaties, die op hun beurt zijn goedgekeurd door de Raad van Accreditatie (RvA). Buitenlandse keurmerken kunnen door vergelijkbare buitenlandse instanties gecontroleerd worden. Milieu Centraal heeft in opdracht van de overheid een uitgebreid overzicht gemaakt van duurzaamheidskeurmerken die in Nederland op producten voorkomen, met informatie over de betekenis, de eigenaar en de betrouwbaarheid van het keurmerk.

  • Keurmerkenoverzicht van Milieu Centraal. Nu ook met app voor als je in de winkel staat!
  • Een algemeen overzicht van keurmerken, ook keurmerken die niet op duurzaamheid gericht zijn, staat op de website van Consuwijzer.
  • Informatie over keurmerken op het gebied van gezond eten vind je op de website van het Voedingscentrum.
  • Informatie over keurmerken en duurzaamheidsinitiatieven specifiek op het gebied van kleding zijn te vinden in de Kledingkeurmerkenchecker van GoedeWaar.nl.
  • Ook de Consumentenbond buigt zich regelmatig over keurmerken, zoals in dit artikel: Fairtrade (pdf, Consumentengids 2011)

Fabrikanten mogen geen misbruik maken van bekende keurmerken. Klachten over misleidende symbolen op verpakkingen kun je indienen bij de Reclame Code Commissie.

Consuminderen

Anders consumeren en een eerlijkere verdeling van natuurlijke bronnen en welvaart is een stap in de goede richting, maar waarschijnlijk niet genoeg om de klimaatverandering en de uitputting van de aarde te stoppen. Als elke wereldburger voldoende te besteden heeft om elk jaar een nieuwe gsm te kopen - en dat ook doet - zullen diverse grondstoffen binnen enkele decennia op zijn.

Ook de intensieve veehouderij verruilen voor een biologische veestapel is ontoereikend. We zullen minder vlees, vis en zuivel moeten eten en een deel van onze eiwitten direct uit plantaardige bron halen. Minder vliegen, minder autorijden, minder uitstoten, minder consumeren en meer hergebruiken zal de leefbaarheid van de aarde voor ons en onze nabestaanden sterk verbeteren.

Duurzaam ondernemen (mvo)

Duurzaam ondernemen is maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Duurzame ondernemers kijken niet alleen naar hun winst- en verliescijfers, maar ook naar de gevolgen van hun bedrijfsactiviteiten voor mens en milieu. En niet alleen naar de huidige, maar ook naar de toekomstige gevolgen van deze activiteiten.

Steeds meer bedrijven claimen duurzaam te opereren, maar het is voor buitenstaanders (consumenten) vaak moeilijk te beoordelen of dat werkelijk met het hart gebeurt of slechts 'windowdressing' is. Ook voor bedrijven met oprechte bedoelingen is  het niet altijd eenvoudig om een goed overzicht te hebben op de lange ketens van toeleveranciers. Dat is ook de reden dat de Consumentenbond alleen duurzaamheid meet en beoordeelt als de informatie daarover controleerbaar juist is.

Ongelijkheid

Een van de uitgangspunten voor duurzame ontwikkeling is een gelijkwaardige beschikking over eerste levensbehoefte en toegang tot kennis en ontplooiing. Dat ideaal is nog lang niet in zicht. Enkele cijfers over de mondiale verdeling van consumptiemogelijkheden en bestedingen. (bronnen: Human Development Report van de VN en de FAO):

  • 854 miljoen mensen zijn chronisch ondervoed. 1,2 miljard mensen hebben last van overgewicht en 400 miljoen mensen lijden aan obesitas;
  • 70% van het zoete water in de wereld wordt gebruikt voor landbouw; 22% voor de   industrie en 8% voor huishoudelijk gebruik;
  • De minimale waterbehoefte per persoon per dag is 20 liter. Europeanen gebruiken gemiddeld 250 liter. Amerikanen 575 liter. 1,1 miljard mensen moeten het doen met 5 liter per dag;
  • Meer dan 1,1 miljard mensen hebben geen toegang tot voldoende veilig drinkwater;
  • 2,6 miljard mensen hebben geen goede sanitaire voorzieningen;
  • 65% van alle energie wordt verbruikt door 20% van de wereldbevolking;
  • 50% van alle vermogen is in bezit van 2% van de wereldbevolking. 50% van de wereldbevolking moet het doen met 1% van het vermogen in de wereld;
  • 70% van de wereldhandel gaat naar 20% van de wereldbevolking;
  • 75% van het wereldinkomen gaat naar 20% van de wereldbevolking.

Deel bericht via:

Doe mee

Samen weten we meer en maken we slimmere keuzes

Kun jij helpen?
Wat is een duurzaam merk/type tandpasta? Dus zonder dioxines en zonder microplastics. Heeft de consumentenbond dit wel eens uitgezocht?
mevrouw H. van Marwijk Kooy,
Stel een vraag
Laatste reactie op onze tests
Bastiaan

Absoluut een top product! Neem hem mee naar het strand en kan telefoon en speaker opladen met de WakaWaka. Super veel licht...