Wat is duurzaamheid?

Duurzaamheid is een breed begrip, maar komt er in het kort op neer dat in een duurzame wereld mens (people), milieu (planet) en economie (profit) met elkaar in evenwicht zijn. Het betekent bijvoorbeeld dat er geen roofbouw wordt gepleegd op de aarde, dat je oog hebt voor de behoeften van toekomstige generaties en dat er een evenwichtige welvaartsverdeling is tussen mensen wereldwijd. Concrete voorbeelden van duurzaamheid zijn de vermindering van de CO2-uitstoot, biologisch geproduceerd voedsel, mensenrechten, dierenwelzijn, fair trade, cradle-to-cradle en energiezuinig bouwen met duurzame materialen. Maar ook gelijke kansen voor arbeidsgehandicapten en vluchtelingen, of goede en kleinschalige zorg vallen in sommige definities onder duurzaamheid.

Duurzaam consumeren

Duurzaam consumeren is aantrekkelijker dan veel mensen denken. Hoewel duurzame producten soms iets duurder zijn in aanschaf, bieden ze op de lange termijn vaak voordelen, bijvoorbeeld omdat er energie mee wordt bespaard of omdat er subsidies op zitten of belastingkortingen mee kunnen worden verkregen.

In het dagelijks leven is het echter niet eenvoudig om consequent duurzaam in te kopen, bijvoorbeeld omdat er  te weinig informatie beschikbaar is of omdat de verschillende aspecten van duurzaamheid soms tegenstrijdig zijn of lijken. Zo heeft een biologische vrije uitloopkip een beter leven, maar is de CO2-uitstoot van een kip uit de intensieve veehouderij lager. Hetzelfde geldt voor keurmerken die eerlijke handel of eerlijke arbeid als uitgangspunt hebben, dat betekent niet noodzakelijk dat ze ook goed zijn voor het milieu.

Hoe kan ik duurzaam consumeren?

Duurzaam consumeren betekent dat u producten koopt waar mens, dier en milieu niet ernstig onder lijden en waar ook geen mensen onder lijden (bijvoorbeeld in derdewereldlanden). Hieronder volgen een aantal tips om duurzaam te consumeren.

• Kies voor producten met milieukeurmerken:
  Sommige producten hebben een milieukeurmerk. Dit geeft aan dat het product op een milieuvriendelijke manier is geproduceerd. Kies bijvoorbeeld bij het klussen voor milieuvriendelijke verf en fsc-hout.
• Doe aan afvalscheiding:
  Door je afval te scheiden, worden afgedankte producten efficiënter hergebruikt en komen schadelijke producten niet in het milieu terecht. Op www.afvalscheidingswijzer.nl leest u hoe u uw afval kunt scheiden.
• Bespaar energie:
  De verbranding van fossiele brandstoffen (aardolie, aardgas en steenkolen) leidt tot verzuring, luchtverontreiniging en klimaatverandering. Betere isolatie en de thermostaat lager zetten, zijn eenvoudige middelen om energie te besparen.
• Gebruik groene energie:
  Groene energie is duurzame energie. Dat wil zeggen dat de energie is opgewekt uit schone, onuitputtelijke bronnen.
• Reis milieubewust en zuiniger:
  Pak vaker de fiets in plaats van de auto en leer jezelf een zuinigere rijstijl aan. Je kunt ook kiezen voor een zuinigere auto, deelauto of carpoolen.
• Bankier en beleg duurzaam:
  Er zijn steeds meer duurzame beleggingen en beleggingsfondsen, sommige met een fiscaal voordeel. Bij de Triodos en ASN-bank is het mogelijk om volledig duurzaam te bankieren.

Keurmerken

Allerlei keurmerken proberen de consument zekerheid te geven over de oorsprong van producten en de manier waarop ze gemaakt of geteeld zijn. Keurmerken op het gebied van duurzaamheid concentreren zich vooral op milieu, eerlijke handel en mens- en dierenwelzijn. Goede keurmerken worden regelmatig gecontroleerd door onafhankelijke organisaties, die op hun beurt zijn goedgekeurd door de Raad van Accreditatie (RvA). Buitenlandse keurmerken kunnen door vergelijkbare buitenlandse instanties gecontroleerd worden. Milieu Centraal heeft in opdracht van de overheid een uitgebreid overzicht gemaakt van duurzaamheidskeurmerken die in Nederland op producten voorkomen, met informatie over de betekenis, de eigenaar en de betrouwbaarheid van het keurmerk.

• Keurmerkenoverzicht van Milieu Centraal.
• Een algemeen overzicht van keurmerken, ook keurmerken die niet op duurzaamheid gericht zijn, staat op de website van Consuwijzer.
• Informatie over keurmerken op het gebied van gezond eten vind je op de website van het Voedingscentrum.
• Ook de Consumentenbond buigt zich regelmatig over keurmerken, zoals in dit artikel: Fairtrade (artikel CG 2011)

Fabrikanten mogen geen misbruik maken van bekende keurmerken. Klachten over misleidende symbolen op verpakkingen kun je indienen bij de Reclame Code Commissie.

Consuminderen

Anders consumeren en een eerlijkere verdelingen van natuurlijke bronnen en welvaart is een stap in de goede richting, maar waarschijnlijk niet genoeg om de klimaatverandering en de uitputting van de aarde te stoppen. Als elke wereldburger voldoende te besteden heeft om elk jaar een nieuwe gsm te kopen - en dat ook doet - zullen diverse grondstoffen binnen enkele decennia op zijn.

Ook de intensieve veehouderij verruilen voor een biologische veestapel is ontoereikend. We zullen minder vlees, vis en zuivel moeten eten en een deel van onze eiwitten direct uit plantaardige bron halen. Minder vliegen, minder autorijden, minder uitstoten, minder consumeren en meer hergebruiken zal de leefbaarheid van de aarde voor ons en onze nabestaanden sterk verbeteren.

Duurzaam ondernemen (mvo)

Duurzaam ondernemen is maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Duurzame ondernemers kijken niet alleen naar hun winst- en verliescijfers, maar ook naar de gevolgen van hun bedrijfsactiviteiten voor mens en milieu. En niet alleen naar de huidige, maar ook naar de toekomstige gevolgen van deze activiteiten.

Steeds meer bedrijven claimen duurzaam te opereren, maar het is voor buitenstaanders (consumenten) vaak moeilijk te beoordelen of dat werkelijk met het hart gebeurt of slechts 'windowdressing' is. Ook voor bedrijven met oprechte bedoelingen is  het niet altijd eenvoudig om een goed overzicht te hebben op de lange ketens van toeleveranciers. Dat is ook de reden dat de Consumentenbond alleen duurzaamheid meet en beoordeelt als de informatie daarover controleerbaar juist is.

Ongelijkheid

Een van de uitgangspunten voor duurzame ontwikkeling is een gelijkwaardige beschikking over eerste levensbehoefte en toegang tot kennis en ontplooiing. Dat ideaal is nog lang niet in zicht. Enkele cijfers over de mondiale verdeling van consumptiemogelijkheden en bestedingen. (bronnen: Human Development Report van de VN en de FAO):

• 854 miljoen mensen zijn chronisch ondervoed. 1,2 miljard mensen hebben last van overgewicht en 400 miljoen mensen lijden aan obesitas;
• 70% van het zoete water in de wereld wordt gebruikt voor landbouw; 22% voor de   industrie en 8% voor huishoudelijk gebruik;
• De minimale waterbehoefte per persoon per dag is 20 liter. Europeanen gebruiken gemiddeld 250 liter. Amerikanen 575 liter. 1,1 miljard mensen moeten het doen met 5 liter per dag;
• Meer dan 1,1 miljard mensen hebben geen toegang tot voldoende veilig drinkwater;
• 2,6 miljard mensen hebben geen goede sanitaire voorzieningen;
• 65% van alle energie wordt verbruikt door 20% van de wereldbevolking;
• 50% van alle vermogen is in bezit van 2% van de wereldbevolking. 50% van de wereldbevolking moet het doen met 1% van het vermogen in de wereld;
• 70% van de wereldhandel gaat naar 20% van de wereldbevolking;
• 75% van het wereldinkomen gaat naar 20% van de wereldbevolking.