Tuincentra voedingsbodem voor vage duurzaamheidsclaims

Voor dit onderzoek bezochten we verschillende landelijke tuincentra. De claims, logo’s en keurmerken die we daar tegenkomen helpen consumenten nauwelijks om een duurzamere keuze te maken. Soms werken ze zelfs averechts.

Zo blijken ‘bijvriendelijke’ bloembollen juist mogelijk schadelijk te zijn voor bijen. En potgrond met de claim ‘bio’ is helemaal niet biologisch. Dit vinden wij greenwashing: een marketingtruc waarbij bedrijven producten groener laten lijken dan ze in werkelijkheid zijn.  

Is de bij echt blij?

In tuincentra zie je claims als ‘bijvriendelijk’ en ‘useful insects friendly’. Zulke claims wekken de indruk dat planten en bloembollen goed zijn voor bijen en andere insecten. Maar in de praktijk ligt dat anders. Onderzoek laat zien dat veel planten en bloembollen resten van verschillende bestrijdingsmiddelen bevatten. Die middelen kunnen juist schadelijk zijn voor insecten.

Ook zijn de bijvriendelijke claims te vaag. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) stelt dat duurzaamheidsclaims duidelijk en concreet moeten zijn. Op de producten ontbreekt meestal uitleg over wat deze claims precies betekenen. 

Insectvriendelijke claims verder uitgelegd

Op producten van Florex vind je de claim 'useful insects friendly' en Intratuin gebruikt de claim 'bee friendly & butterfly friendly'. We vroegen Florex en Intratuin om een reactie:

Vage claim: ‘sustainable supplier’

Op planten en bloembollen zien we ook het logo ‘Sustainable supplier’ (duurzame leverancier). Maar dit logo geeft weinig inzicht in hoe duurzaam de leverancier werkelijk is. 

Claims mogen niet te algemeen of te absoluut zijn. Bij een claim moet duidelijk zijn wat precies duurzamer is en hoe groot dat voordeel is. Bij het logo ‘Sustainable supplier’ ontbreekt die uitleg.

Op de website van het initiatief staat dat leveranciers moeten voldoen aan één of meer geselecteerde keurmerken. Die keurmerken stellen eisen aan aspecten zoals milieu, bestrijdingsmiddelen, energiegebruik, traceerbaarheid en productieomstandigheden. Het logo is dus niet helemaal betekenisloos. Maar voor consumenten blijft onduidelijk hoe duurzaam een product daadwerkelijk is. Milieu Centraal zegt hierover: ‘De standaarden waarvoor gekozen kan worden verschillen in ambitie en aanpak. Daarom kan Milieu Centraal geen scores geven in de Keurmerkenwijzer.’

MPS-ABC: keurmerk met weinig houvast

Het keurmerk MPS-ABC wordt onafhankelijk gecontroleerd, maar is voor consumenten lastig te begrijpen. Op producten staat een code die je zelf moet opzoeken op de website volgjebloemofplant.nl. Pas daarna zie je de score van het product: van A+ tot en met C. Dat is omslachtig. En zelfs dan blijft onduidelijk waar die score precies op gebaseerd is.

De beoordeling hangt af van punten voor onder andere gewasbescherming, meststoffen, energiegebruik, water en afval. Omdat niet duidelijk is op welke onderdelen een product goed scoort, heeft dit keurmerk ook geen beoordeling in de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal.

Biologische potgrond bestaat niet

Ook bij potgrond kom je veel duurzame claims tegen. Op veel zakken staat groot het woord ‘bio’. Daardoor lijkt het alsof je een biologische keuze maakt. Maar biologische potgrond bestaat niet.

Op de verpakking staat vaak een tekst zoals ‘geschikt voor gebruik in de biologische landbouw’. Daarmee wordt bedoeld dat de gebruikte meststoffen zijn toegestaan in de biologische landbouw.

Het merk Pokon geeft achter op de zak wel meer uitleg: ‘Deze potgrond is bemest met een voeding die is toegestaan voor gebruik in de biologische landbouw.’ Daarmee bedoelt Pokon dat er geen kunstmest is gebruikt. Dat is positief. Maar kunstmest is niet het grootste milieuprobleem bij potgrond. Want dat is het gebruik van turf.

Het echte probleem bij potgrond is turf

Veel potgrond bevat turf (veen). Voor turf worden veengebieden afgegraven. Dat tast het landschap aan, veroorzaakt veel CO₂-uitstoot en kan de natuur beschadigen. Milieu Centraal adviseert daarom potgrond zonder veen te gebruiken.

De claim ‘bio’ op zakken potgrond zegt echter niets over het gebruik van turf. Op zakken met ‘bio’ op de voorkant staat tuinturf regelmatig als ingrediënt genoemd.

De claim ‘bio’ op potgrond heeft daarom weinig meerwaarde. Het verwart de consument juist. De uitleg ‘geschikt voor de biologische landbouw’ met een verwijzing naar een wetsartikel, zoals veel aanbieders doen, helpt ook niet. Wij vinden dat aanbieders van potgrond en aanverwante producten moeten stoppen met de claim ‘bio’.  

Nog een keurmerk op potgrond

Op potgrond zien we ook een variant van het eerdergenoemde MPS-keurmerk. Maar dan zonder een score. Er geldt wel een vast eisenpakket: het winnen van grondstoffen moet op een verantwoorde manier gebeuren. De grondstoffen mogen niet uit beschermde natuurgebieden komen. Turf is toegestaan tot maximaal 75%. Dus het vrijkomen van CO2 blijft een probleem. De claim 'van duurzaam natuurlijke oorsprong’, die onder het keurmerk staat, is wat ons betreft absoluut. 

Wat dan wel: potgrond zonder turf

Wil je zeker weten dat potgrond geen turf bevat? Kies dan potgrond met het EU Ecolabel. Helaas is zo’n product momenteel niet verkrijgbaar in Nederland. Daarom is voor nu potgrond met het MPS-keurmerk in combinatie met de claim ‘turfvrij’ de beste keuze.

Lees verder over greenwashing en onze acties tegen greenwashing.