! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Olie: de belangrijkste soorten op een rij

De keuze in soorten olie is tegenwoordig enorm. Hoog tijd om de verschillen op een rij te zetten. Welke olie je ook koopt, olie bestaat altijd grotendeels uit gezonde vetten en is dus een belangrijk onderdeel van je dagelijkse voeding.
Rosa Rolvink

Rosa Rolvink , Expert Voeding & Gezondheid Bijgewerkt op: 11 juni 2021

Het verschil tussen olie en vet

De termen olie en vet worden vaak door elkaar gebruikt. Het verschil is dat olie bij kamertemperatuur (20-25 graden) vloeibaar is, terwijl vet dan vast is.

  • Harde vetten bestaan vooral uit verzadigde vetzuren die pas bij een hogere temperatuur smelten.
  • Olie bestaat juist grotendeels uit onverzadigde vetzuren en is daarom vloeibaar.

Bakken met een vloeibaar product is gunstiger voor de gezondheid dan bakken in een vast product zoals boter. Dit komt doordat verzadigd vet eten het risico op hart- en vaatziekten verhoogt. Onverzadigde vetten eten verlaagt dat risico juist.

Olie en onverzadigde vetzuren

Olie bevat gezonde onverzadigde vetzuren. Je hebt 3 verschillende soorten onverzadigde vetzuren: omega 3, omega 6 en omega 9.

  • Omega 3-vetzuren zijn meervoudig onverzadigde vetzuren. Een aantal van deze vetzuren staan ook wel bekend als 'visvetzuren'. Ze komen namelijk veel voor in vette vis, zoals zalm, makreel en haring. Andere bronnen van omega-3 vetzuren zijn (wal)noten en lijnzaadolie. 
  • Omega 6-vetzuren vind je terug in plantaardige oliën zoals zonnebloemolie. Maar ook in margarine en andere bak- en braadvetten.
  • Omega-9 vetzuren vind je ook voornamelijk terug in plantaardige oliën, in het bijzonder olijfolie.

Pas op met het verhitten van olie

Niet alle olies zijn geschikt om te verhitten. Het kan zelfs ongezond zijn omdat er kankerverwekkende stoffen kunnen ontstaan. Deze worden PAK’s genoemd: polycyclische aromatische koolwaterstoffen. Bak, braad, wok of frituur bij voorkeur in gewone (goedkope) olijfolie, arachideolie, zonnebloemolie of maïsolie. Lijnzaadolie en extra vierge olijfolie kun je beter niet verhitten.

Veelvoorkomende soorten olie

Olijfolie

  • Bestaat voor circa 70% uit onverzadigde vetzuren.
  • Rijk aan omega-9 vetzuren.
  • Bevat veel gezonde polyfenolen (antioxidanten).
  • Rijk aan vitamine E.
  • Smaak: geraffineerde olijfolies zijn neutraal van smaak. (Extra) vierge heeft een meer uitgesproken smaak die kan variëren van fruitig tot grassig.

Zo’n 90% van de wereldwijde olijfproductie wordt voor olijfolie gebruikt. Je hebt de ‘gewone’ goedkopere olijfolie, maar ook (extra) vierge. (Extra) vierge is ongeraffineerde olijfolie van de eerste persing. Deze kun je het best koud gebruiken als smaakmaker. Bij bakken gaat de smaak verloren en dat is zonde van je geld. Geraffineerde olijfolie is vaak goedkoper. Bij raffinage worden onzuiverheden uit de olie gehaald. Daarbij gaat ook wat van de smaak verloren.

Er wordt wel veel gesjoemeld met olijfolie, zo bleek uit ons eerdere onderzoek.

Zonnebloemolie

Deze olie wordt geperst uit zonnebloempitten. Het is geschikt voor bakken, braden en frituren

  • Bestaat voor circa 60% uit onverzadigde vetten.
  • Rijk aan omega-6 vetzuren.
  • Rijk aan vitamine E.
  • Smaak: neutraal.

Slaolie

Dit is een mengsel van plantaardige oliën. Daardoor is de samenstelling wisselend. Vroeger ‘sloegen’ olieslagers in oliemolens de olie uit de zaden, vandaar de naam.

  • Het percentage onverzadigde vetzuren wisselt door de wisselende samenstelling.
  • Smaak: neutraal.

Raap-/koolzaadolie

Deze olie wordt geperst uit zaden van de koolzaadplant.

  • Bestaat voor circa 90% uit onverzadigde vetten.
  • Smaak: neutraal, maar bij koude persing kan de smaak nootachtig zijn.
  • Rijk aan vitamine A & E.
  • Rijk aan omega-3 vetzuren.

arachideolie

Arachideolie

Arachideolie wordt uit pinda’s geperst.

  • Bestaat voor circa 80% uit onverzadigde vetten.
  • Rijk aan omega-9 vetzuren.
  • Smaak: neutraal.

Speciale oliesoorten

In principe kun je uit alle noten en zaden olie persen. Je ziet dan ook steeds vaker bijzondere oliesoorten. Bijvoorbeeld avocado-olie, pistacheolie en pompoenpitolie. Qua gezondheid verschillen ze niet veel van de reguliere oliesoorten, wel hebben ze vaak een specifieke smaak die het best tot zijn recht komt in koude gerechten. Bij het bakken in speciale oliesoorten kan de smaak verloren gaan. Deze oliesoorten zijn vaak prijziger dan reguliere olie.

Er zijn ook olies verkrijgbaar waaraan een smaakje is toegevoegd, zoals citroen of knoflook en chili. Deze smaakmakers kunnen als ingrediënt zijn toegevoegd aan de olie waardoor de smaak erin trekt, maar er kan ook gebruik zijn gemaakt van (kunstmatige) aroma’s.

Lees ook:

Nieuw & interessant

  • Openingsbeeld plantaardige kaas nieuws
    Nieuws | 14 okt.

    Grote verschillen in gezondheid bij plantaardige ‘kazen’

    Plantaardige alternatieven voor kaas verschillen onderling enorm in gezondheid, blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. De varianten op basis van noten zijn een stuk gezonder dan de producten met kokosvet.
  • Reclame voor ongezond eten
    Nieuws | 27 sep.

    Wetgeving tegen ongezonde kinderreclames nodig

    De Europese Commissie moet met wetgeving komen om kinderen te beschermen tegen reclame voor ongezonde voeding. Daarvoor pleiten Europese consumentenorganisaties, waaronder de Consumentenbond.
  • rood-vlees
    19 aug.

    Stop subsidie ongezonde voeding

    De Europese Unie subsidieert campagnes waarmee producenten voedingsmiddelen promoten. Ook vlees en alcoholhoudende drank komen ervoor in aanmerking. Wij vinden dat de EU campagnes voor ongezonde of niet duurzame voeding niet langer moet subsidiëren.
  • mafnum-ijs
    11 jun.

    Feiten en fabels over ijs

    Een ijsje is altijd lekker, maar er zit wel veel suiker en vet in. Of valt dat wel mee? Wij zetten feiten en fabels op een rij.