Kledingmerken misleiden met claims over ‘eerlijke productie’. Organisaties willen dat ACM ingrijpt
Nieuws
|
Verschillende kledingmerken claimen ten onrechte dat hun producten verantwoord en met respect voor mensenrechten zijn geproduceerd. Dat stellen de Consumentenbond, Schone Kleren Campagne (SKC) en Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO). Consumenten worden zo verkeerd geïnformeerd. De organisaties deelden een rapport hierover met de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Die onderzoekt hoe ze deze ‘social washing’ aan kan pakken.
Joyce Donat WoordvoerderGepubliceerd op:24 februari 2026
De Consumentenbond, SKC en SOMO bekeken de uitingen van 80 kledingmerken in hun (web)winkels, op social media en in duurzaamheidsverslagen. Vervolgens toetsten ze de claims over sociale bedrijfsvoering aan de realiteit, gebaseerd op onderzoeken van onafhankelijke organisaties. Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond: ‘Wat blijkt is dat de realiteit vaak anders is dan de kledingmerken je willen doen laten geloven. In de fabrieken worden mensenrechten regelmatig geschonden.’
We Fashion
Zo adverteert We Fashion volop met de slogan ‘We care’. Volgens de modeketen tonen controles (audits) ‘bij alle fabrieken’ aan dat zij 100% voldoen aan de eis ‘geen dwangarbeid’. Maar Transparantem, een onafhankelijke non-profitorganisatie, vond bij een leverancier van We Fashion in Mauritius meerdere aanwijzingen van dwangarbeid.
Nike
Ook sportmerk Nike zegt zich in te zetten voor werknemersrechten en veilige en gezonde werkplekken. Toch stuitten verschillende onafhankelijk organisaties op misstanden. Zo maakten Nike-leveranciers in Taiwan zich schuldig aan schuldslavernij.
Arbeiders moeten dan werken om een schuld af te lossen, maar dat is niet of nauwelijks mogelijk. Ook intimidatie, het innemen van documenten, excessief overwerk en bewegingsbeperkingen kwamen voor. Geconfronteerd met de bevindingen, verwijst de Nike-leverancier naar externe commerciële audits waaruit zou blijken dat alles in orde is.
Niet openbaar
Modeketens betalen zelf de bedrijven die hun fabrieken controleren. Dat roept de vraag op hoe onafhankelijk die controles zijn. De controles worden vaak vooraf aangekondigd, waardoor leveranciers de tijd krijgen om problemen te verhullen. En als er al misstanden gerapporteerd worden, blijft dat onzichtbaar voor buitenstaanders.
De rapportages zijn namelijk niet openbaar. Daardoor is het ook onduidelijk of kledingmerken eventueel wél gesignaleerde misstanden daadwerkelijk aanpakken. In hun rapport benadrukken de Consumentenbond, SKC en SOMO hoezeer sommige merken in hun ‘social washing’ claims verwijzen naar dit soort commerciële audits.
Emma Vogt, coördinator SKC: ‘Het liefst willen we dat bedrijven helemaal geen commerciële audits meer gebruiken om hun sociale verantwoordelijkheid aan te tonen. Maar zolang die wel worden gebruikt, moeten kledingmerken en modeketens in ieder geval verplicht worden om de auditrapporten openbaar te maken. Dan kunnen toezichthouders en onafhankelijke organisaties de informatie uit zo’n audit controleren. Dat zou de kwaliteit ervan kunnen verbeteren.’
Handhaving
SKC, de Consumentenbond en SOMO vragen de ACM actiever te handhaven op social washing. Daarvoor kan de ACM de Leidraad duurzaamheidsclaims gebruiken. Hierin staat hoe bedrijven hun claims concreet moeten maken en moeten bewijzen met feiten. Aintzane Márquez, onderzoeker van SOMO: ’Zolang toezichthouders niet ingrijpen, zullen kledingmerken commerciële audits blijven gebruiken als marketinginstrument’.