Medicijntekorten: zorgverzekeraars en overheid doen te weinig

Wat is er mis?

In Nederland zijn medicijnen heel vaak niet beschikbaar. Meer dan 4 miljoen van de bijna 12 miljoen medicijngebruikers hadden in 2025 last van medicijntekorten. Het gaat om medicijnen die ineens niet meer leverbaar zijn. Soms krijg je een ander merk, soms een andere sterkte. Dat kan voor klachten zorgen, of het medicijn werkt minder goed. Een alternatief medicijn moet je soms ook helemaal zelf betalen, of je moet een deel bijbetalen.

Veel mensen voelen zich dan machteloos, boos of in de steek gelaten. Dat is begrijpelijk, want als patiënt sta je met lege handen. Je krijgt te maken met de gevolgen van regels waar je geen invloed op hebt.

Voor deze tekorten zijn verschillende oorzaken. Zoals problemen met de productie en distributie van medicijnen, maar ook met het beleid van zorgverzekeraars en de prijzen die zij willen betalen. Want fabrikanten leveren liever aan landen waar ze meer verdienen.

Wat moet er veranderen?

We willen dat zorgverzekeraars, toezichthouder Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Ministerie van Volksgezondheid meer doen om medicijnentekorten te voorkomen.

Apotheek moet een medicijn altijd meegeven

Soms ligt het medicijn wel in de apotheek, maar mag de apotheker het niet meegeven. Jouw zorgverzekeraar heeft dan een medicijn van een ander merk gecontracteerd. We vinden dat jij daar niet de dupe van mag worden. Een medicijn moet altijd meegegeven worden.

Geen extra kosten

We vinden dat je bij een tekort nooit zelf hoeft te betalen voor een alternatief.

Zorgverzekeraars moeten meer merken inkopen

Zorgverzekeraars moeten niet alleen kijken naar de laagste prijs, maar ook naar beschikbaarheid. Daarom willen we dat verzekeraars minimaal 5 verschillende merken van een medicijn inkopen. Verder moeten zorgverzekeraars zich houden aan de speciale wet voor belangrijke medicijnen. Want sommige medicijnen zijn zó belangrijk dat er geen tekort mag ontstaan.

Inkoopbeleid zorgverzekeraars moet transparant zijn

Zorgverzekeraars moeten open en eerlijk zijn over de merken die ze inkopen en alle informatie delen met vergelijkingssites. Dit is belangrijke informatie bij het kiezen van een zorgverzekering. Je moet kunnen checken of een geneesmiddel gecontracteerd is door jouw verzekeraar. En hoe hij deze geneesmiddelen verrekent met je eigen risico. 

Regelgeving moet beter

Het ministerie van Volksgezondheid moet zorgen voor betere regels, zodat alternatieve medicijnen sneller geleverd kunnen worden. Hiervoor moet de wet aangepast worden.

Toezichthouder moet ingrijpen wanneer dat nodig is

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) moet toezicht houden op de zorgplicht van verzekeraars. Zorgverzekeraars moeten voldoende medicijnen inkopen. Als dit niet gebeurt, moet de toezichthouder ingrijpen.

Uitleg moet duidelijker en sneller

Als jouw medicijn er niet is, moet je snel en duidelijk uitleg krijgen.

Goede begeleiding bij een overstap

Je hebt recht op goede begeleiding als je (noodgedwongen) overstapt op een ander medicijn.

Waarom willen we dat?

Je hoort altijd de medicijnen te krijgen die je nodig hebt, zonder stress of extra kosten. We zien dat zorgverzekeraars en de overheid niet genoeg maatregelen nemen om dit op te lossen.

Medicijntekorten zijn een groot probleem. In heel Europa zijn er tekorten, maar in Nederland zijn er wel heel veel medicijntekorten. Dit komt doordat zorgverzekeraars de prijzen die zij betalen aan fabrikanten erg laag houden en te weinig medicijnen contracteren.

Hierdoor verdwijnen elk jaar honderden geneesmiddelen van de markt en nemen de tekorten nog meer toe. Want fabrikanten kunnen de medicijnen niet op de Nederlandse markt houden als er geen contracten zijn. Hiervoor zijn de vergunningen te duur en in andere landen kunnen ze meer geld verdienen.

Zolang de kosten en problemen bij de consument liggen, verandert er te weinig. Daarom maken wij ons hard voor een eerlijker systeem. We doen onderzoek en praten met belangrijke partijen, zoals de NZa, over hoe we het medicijntekort kunnen aanpakken. Ook proberen we invloed uit te oefenen op de Europese regels (Critical Medicines Act). We pleiten in Brussel voor verplichte inkoopregels en eerlijke voorraden in heel Europa.

Wie moet wat doen?

We vinden dat zorgverzekeraars, de toezichthouder en het ministerie van Volksgezondheid meer moeten doen om medicijntekorten te voorkomen. 

Zorgverzekeraars

We willen dat zorgverzekeraars medicijnen niet alleen kiezen op basis van de laagste prijs. Ze moeten ook letten op kwaliteit, of het medicijn goed geleverd kan worden en of het duurzaam is geproduceerd.

Daarbij hoort ook dat verzekeraars de risico's moeten spreiden. Ze moeten niet alles bij één leverancier inkopen, maar afspraken maken met minstens 5 leveranciers. Zodat we niet afhankelijk zijn van 1 bron. Dan kun je gemakkelijk een alternatief krijgen als een medicijn niet beschikbaar is. En zo'n alternatief mag geen extra geld kosten. Daar moet de zorgverzekeraar voor zorgen.

De verzekeraars moeten zich ook aan het aanbestedingsbeleid in de Critical Medicines Act houden, ook al zijn het private partijen.

De toezichthouder

De Nederlandse Zorgautoriteit moet zijn verantwoordelijkheid nemen. De toezichthouder moet erop toezien dat zorgverzekeraars hun zorgplicht serieus nemen. Zij hebben een belangrijke rol om ervoor te zorgen dat medicijnen beschikbaar blijven. De NZa moet zo nodig handhaven op de zorgplicht.

Ministerie van Volksgezondheid

De overheid moet het overstappen makkelijker maken. Soms is het nodig om tijdelijk een ander merk van een medicijn te gebruiken. Dat moet zonder gedoe kunnen, dus zonder eerst toestemming te vragen aan de zorgverzekeraar. We onderzoeken of en hoe de wet hiervoor aangepast moet worden.