Waarschuwing: asbest gevonden in speelzand

In totaal werden er 12 producten met speelzand onderzocht. Deze werden gekocht bij:

• AliExpress
• Amazon
• Bol.com
• Koppen Speelgoed
• Top1Toys

In 6 producten werd asbest gevonden. Vooral in het gekleurde zand van zogenoemde Montessori zandtafeltjes. Dit zijn kleine bakjes met gekleurd zand waarin je kunt tekenen. Er werd ook asbest gevonden in speelsets voor 'sand art': gekleurd decoratief zand waarmee je zandkunstwerken kunt maken. 

Het besmette zand komt uit hoogstwaarschijnlijk uit China. Daar wordt zand voor dit soort speelgoed gewonnen uit mijnen waarin van nature ook asbest voorkomt. 

Australisch onderzoek

Het onderzoek werd uitgevoerd in opdracht van het Algemeen Dagblad (AD). De aanleiding was een recent onderzoek in Australië. Daar werden meer dan twintig producten met Chinees speelzand teruggeroepen omdat er asbest in was aangetroffen. De 12 producten die het AD liet onderzoeken leken erg op het speelgoed dat in Australië was teruggehaald.

Hoe zit het met ‘gewoon’ zandbakzand en kinetisch zand? 

Het klassieke zandbakzand, dat gebruikt wordt in zandbakken en grote zandtafels op kinderdagverblijven en kleuterscholen is op dit moment niet verdacht. Dit zandbakzand komt uit Europa en wordt op andere manieren gewonnen dan het zand waarin de asbestdeeltjes zijn gevonden.

Het plakkerige 'magic sand', ook wel kinetisch zand genoemd, zat niet in het AD-onderzoek. Maar volgens de Australische onderzoekers is de kans op asbest in kinetisch zand veel kleiner dan in mineraal 'los' zand, zoals in de producten die het AD onderzocht.    

Wat is het gevaar van asbest?

Asbest is een natuurlijk mineraal dat uit zeer kleine vezels bestaat. Die kleine deeltjes kunnen zich verspreiden via de lucht en ingeademd worden. Het inademen van asbestdeeltjes is gevaarlijk. De vezels kunnen tot diep in de longen doordringen en kanker veroorzaken. 

Wat moet je nu doen?

Heb je zandspeelgoed in huis dat lijkt op dat waarin asbest is gevonden? Stop direct met gebruiken. Zorg dat deeltjes zich niet kunnen verspreiden, dus het zand niet schudden of uitgieten. Bewaar het speelgoed in een stevige, goed afgesloten plastic zak buiten het bereik van je kinderen totdat er meer duidelijkheid is over de risico's. 

Naar de milieustraat in plaats van de vuilnisbak

Wil je niet afwachten, maar zo snel mogelijk van het speelzand af? Gooi het in elk geval niet in de vuilnisbak. Omdat asbestdeeltjes zich heel gemakkelijk kunnen verspreiden, mogen producten met asbest niet bij het gewone huisvuil. Lever ze apart in bij de milieustraat van je gemeente. Het verschilt per gemeente hoe je producten met asbest moet verpakken en inleveren. Informeer dus bij je eigen gemeente hoe het bij jouw milieustraat gaat.  

Opvegen met vochtige doek in plaats van stofzuigen

Asbestvezels zijn zo klein dat je ze niet kunt opzuigen met een gewone stofzuiger. Sterker nog: de luchtstroom van de stofzuiger verspreidt de vezels juist verder. Ruim gemorst speelzand daarom niet op met de stofzuiger, maar neem het op met vochtige doeken. Die doeken moeten daarna als asbestafval worden verwerkt.   

NVWA doet onderzoek

De Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) doet samen met de Inspectie Leefomgeving en Transport een eigen onderzoek naar asbest in speelzand. Maatregelen zoals een terugroepactie of verkoopverbod kan de NVWA alleen nemen aan de hand van eigen onderzoek. Het is nog niet duidelijk wanneer het NVWA-onderzoek af is of wanneer de eerste resultaten verwacht kunnen worden. 

De NVWA verwijst bezorgde consumenten die zich bij hen melden door naar de verkopers van het zandspeelgoed.