Pas op voor Meta's camerabril

Meta’s Ray-Ban-bril is niet langer een gadget dat hoofdzakelijk online wordt verkocht. Hij ligt inmiddels ook bij gewone opticiens. Grote ketens zoals Pearle, Hans Anders en GrandOptical verkopen verschillende modellen. Ook zelfstandige opticiens bieden de bril aan. 

Oogt als een gewone bril

Sommige modellen zijn verkrijgbaar met glazen op sterkte en ogen als een gewone bril. Daardoor lijkt het product misschien net zo normaal als iedere andere bril. Opticiens presenteren hem als een handige bril waarmee je kunt bellen, muziek luisteren, vragen aan Meta AI kunt stellen en handsfree foto’s en video’s kunt maken. Prijzen beginnen rond de €419 en lopen op tot ongeveer €500, afhankelijk van het model en de glazen.

De verkoop gaat hard. Brillenmaker EssilorLuxottica, het moederbedrijf van Ray-Ban, meldde dat er in 2025 meer dan 7 miljoen AI-brillen van Ray-Ban en Oakley zijn verkocht. Dat laat zien dat het niet meer om een klein experiment gaat. 

Verborgen camera

De camera is klein en zit voor in het montuur. Wie de bril niet kent, ziet waarschijnlijk niet dat er een camera in zit. De drager kan met een knop of een stemopdracht een foto of video maken. Er zitten ook meerdere microfoons in de bril. Die zijn nodig om gesprekken op te nemen, te bellen en opdrachten aan Meta AI te geven. De bril laat de drager onopvallend filmen. Hij of zij hoeft geen smartphone omhoog te houden. Die persoon hoeft alleen jouw kant op te kijken.

Gluurbrillen

Op sociale media staan inmiddels duizenden filmpjes die met zulke brillen zijn gemaakt. Volgens Nieuwsuur zijn daarbij ook vrouwen zonder hun medeweten gefilmd. Dat gebeurde zelfs in toiletten. De brillen kregen daarom de bijnaam ‘gluurbrillen’. Muziekcentrum TivoliVredenburg en verschillende cruiseschepen hebben camerabrillen al verboden. 

Gebruiker geeft toestemming, gefilmde persoon niet

Meta wijst erop dat de gebruiker van de bril zelf toestemming geeft voor het verwerken van bepaalde gegevens. Maar dit lost het probleem van de gefilmde personen niet op. Zij hebben geen Meta-account geopend, geen voorwaarden aangeklikt en niet expliciet ingestemd met de verwerking van hun gezicht, stem of omgeving.

Dat is belangrijk. Zodra mensen herkenbaar op een foto of filmpje staan, gaat het om persoonsgegevens. Voor het publiceren en verder gebruiken van zulke beelden gelden privacyregels. Foto’s en filmpjes van herkenbare mensen mogen niet zomaar worden gepubliceerd.

Brildrager deelt data

Volgens Meta blijven gewone foto’s en filmpjes eerst op de bril staan. De drager bepaalt of ze naar een telefoon worden gekopieerd of gedeeld. Maar bij gebruik van verschillende internet- en AI-functies kunnen beelden wel bij Meta terechtkomen voor verwerking. 

Nieuwsuur sprak experts die zich daar grote zorgen over maken. Zweedse journalisten ontdekten dat beelden uit Meta-brillen deels terechtkwamen bij een bedrijf in Kenia, waar medewerkers content voor Meta beoordeelden. Het zou onder meer zijn gegaan om intieme situaties, mensen op een toilet en beelden van bankpassen. Meta zegt inmiddels met dat bedrijf te zijn gestopt. 

Europese privacytoezichthouders onderzoeken inmiddels de risico’s van deze brillen. Meta heeft als bedrijf geen beste privacyreputatie. Het is niet de eerste keer dat een van zijn diensten of producten in een onderzoek betrokken is.

Lampje te manipuleren

Meta zegt dat een wit lampje aan de voorkant gaat knipperen wanneer iemand een foto of video voor later opneemt. Volgens Meta kan de camera niet meer opnemen als het lampje volledig wordt bedekt of beschadigd. Maar die beveiliging blijkt niet waterdicht. Uit een test waarover Bright schrijft, blijkt dat kleine stickers van een paar euro het lampje bijna onzichtbaar kunnen maken.

De stickers laten door een kleine uitsparing nog net genoeg licht bij de sensor komen. De bril denkt daardoor dat het lampje vrij is, terwijl omstanders het licht nauwelijks kunnen zien. Vooral buiten valt het bijna niet op.

Zorgen om 'gluurbril'

De Autoriteit Persoonsgegevens is 'bezorgd en begrijpt de maatschappelijke ophef over de camerabril', aldus een woordvoerster. 'De bril wordt niet voor niets ‘gluurbril’ genoemd.'

'We moeten gewoon vrij over straat kunnen gaan, zonder de angst dat je stiekem wordt gefilmd. Door het gebruik van zulke brillen in de openbare ruimte kunnen mensen echter worden bespied of het gevoel krijgen dat zij bespied worden. Het kan namelijk onduidelijk zijn dat er een camera in de bril zit, en als dat zo is, is het niet altijd duidelijk of de camera aan het opnemen is.' Zij voegt toe: 'Het delen van beelden van mensen op internet mag niet zonder toestemming van degene die is gefilmd. Ook is het de vraag waar de opgenomen beelden worden opgeslagen en wie die kunnen bekijken. Samen met andere Europese privacytoezichthouders wordt daarom gekeken naar de impact van camerabrillen op privacy van mensen.' 

Opticiens reageren op privacyzorgen

Hebben de opticiens die de Meta-bril verkopen wel goed gekeken naar de gevolgen voor de privacy van gefilmden? We vroegen hen om een reactie.

'Voor deze brillen gelden dezelfde wettelijke regels als voor andere apparaten waarmee foto's en video's kunnen worden gemaakt, zoals smartphones,' reageert GrandVision Benelux. Dat is het moederbedrijf van Pearle en GrandOptical. Het bedrijf zegt de wet- en regelgeving te volgen: 'De brillen zijn voorzien van functies die de privacy van omstanders ondersteunen, zoals een led-indicator die zichtbaar aangeeft wanneer een foto, video of audio-opname wordt gemaakt. Mochten nieuwe inzichten of wijzigingen in wet- en regelgeving daar aanleiding toe geven, dan nemen wij die vanzelfsprekend mee in onze beoordeling.'

Hans Anders zegt zich bewust te zijn van de privacyrisico's: 'Daarom hebben we dit opgenomen in de e-learning voor onze winkelmedewerkers, zodat ze eventuele kopers hierover goed kunnen adviseren.'

Ook Tuyn Optiek en Meye Optiek, 2 zelfstandige opticiens, verkopen de Meta-bril. Tuyn verwijst naar het led-lampje als 'privacywaarborg'. 'Wij benadrukken dat, net als bij smartphones en andere apparaten met camera's, een verantwoord gebruik uiteindelijk de verantwoordelijkheid van de gebruiker is.' Van Meye Optiek hebben wij op het moment van publiceren nog geen reactie gekregen.

Wat vindt de Consumentenbond?

De meeste mensen vinden het hinderlijk om zomaar in publieke ruimtes gefilmd te worden, zeker als dat ook nog eens vrijwel ongemerkt gebeurt. En dat is precies wat deze brillen mogelijk maken. Het is bovendien Meta dat het beeld en geluid uit deze bril verwerkt voor het uitvoeren van allerlei AI-opdrachten. Dit Amerikaanse bedrijf heeft een bedenkelijke reputatie waar het gaat om de omgang met persoonsgegevens. Daarom vinden wij een waarschuwing voor deze camerabril nu op zijn plaats.