Incassokosten zorgpremies als boete op armoede

Wat is er mis?

De problemen voor mensen die niet kunnen betalen worden door hoge incassokosten alleen maar groter. Zeker als de betalingsachterstand oploopt tot 6 maanden of meer, en ze ook nog een hogere zorgpremie aan het CAK moeten betalen. Mensen ervaren deze verhoging als een straf, terwijl zij wel willen betalen, maar dit simpelweg niet kunnen.

Sinds 1 september 2009 bestaat de Regeling Betalingsachterstand Zorgpremie. Deze regeling moet ervoor zorgen dat iedereen de zorgpremie op tijd betaalt. Ontstaat een betalingsachterstand van 6 maanden of meer, dan wordt de verzekerde sinds 2017 aangemeld bij het CAK. Vóór die tijd was dat bij het Zorginstituut Nederland. 

Hogere zorgpremie

Vanaf het moment van aanmelding moet de verzekerde een hogere zorgpremie betalen aan het CAK. Dit heet de bestuursrechtelijke premie. Dat is 110% van de gewone zorgpremie. Dit heet de 'bestuursrechtelijke premie'. Het doel van dit systeem is om mensen financieel te ‘prikkelen’ om te betalen. En hier zit het probleem: want wat als je de premie simpelweg niet kunt betalen?

De overheid heeft geprobeerd hiermee rekening te houden, door zorgverzekeraars te verplichten om onderscheid te maken tussen mensen die de zorgpremie niet willen betalen, en mensen die dat niet kunnen. Maar uit onderzoek dat de Consumentenbond en ConsumentenClaim deden blijkt dat dit onderscheid niet voldoende aangehouden wordt door grootste zorgverzekeraars in Nederland. Dat zijn CZ, Zilveren Kruis Achmea, VGZ en Menzis.

Dit heeft grote gevolgen voor mensen die de zorgpremie niet kunnen betalen. Zorgverzekeraars schakelen dan incassobureaus of deurwaarders in die proberen de zorgpremie alsnog te incasseren door hoge bijkomende kosten op te leggen. Hierdoor raken deze mensen alleen maar verder in de problemen. Dat is in strijd met de bedoeling van de wet.

Verantwoordelijkheid om te controleren

Het CAK - en daarvoor het Zorginstituut Nederland - heeft een verantwoordelijkheid om te controleren of het wel eerlijk is om de hogere premie te innen. Maar dat gebeurt niet. En dat is ook in strijd met de bedoeling wet.

Het aanmeldtraject bij het CAK kan soms jaren duren, omdat het moeilijk is om eruit te komen. Al die jaren moeten mensen die hun zorgpremie al niet konden betalen, ook nog eens een 'boete' betalen.

Geen aanvullende verzekering

De aanvullende verzekering is al die tijd ook beëindigd. Dat doet de zorgverzekeraar meestal al bij een betalingsachterstand van 2 maanden. Hierdoor lijden mensen niet alleen financiële schade, maar ook schade aan de gezondheid door misgelopen zorg. Om nog maar te zwijgen over de geldstress die hun leven overneemt.

Onacceptabel

We vinden de manier waarop de Regeling Betalingsachterstand Zorgpremie uitwerkt onacceptabel. Daarom zijn we een actie gestart. We willen dat zorgverzekeraars, het CAK, Zorginstituut Nederland en de overheid samen hun verantwoordelijkheid nemen en zorgen voor een eerlijke oplossing. Zowel voor de toekomst als het verleden.

Zo komen verzekerden in de schulden

• Zorgverzekeraars onderzoeken niet altijd goed waarom een verzekerde de zorgpremie niet betaalt. 
• Mensen die de zorgpremie niet kunnen betalen, krijgen toch te maken met incassokosten, juridische stappen en deurwaarders. Met alle kosten die daar nog bij komen.
• Door deze extra kosten lopen schulden verder op. 
• Bij een betalingsachterstand van de basispremie van 6 maanden meldt de zorgverzekeraar de verzekerde aan bij het CAK. En voor 2017 bij het Zorginstituut Nederland.
• Het CAK int daarna een hogere premie, zonder goed te onderzoeken of iemand die premie kan betalen. Voor 2017 deed het Zorginstituut Nederland hetzelfde.
• De hogere premie was bedoeld voor verzekerden die wel kunnen betalen, maar dat niet willen. In de praktijk betalen uiteindelijk juist veel verzekerden in een financieel kwetsbare situatie deze hogere premie. Dat moet veranderen.

Wat moet er veranderen?

We willen dat het systeem verandert. Verzekerden die de zorgpremie niet kunnen betalen, moeten hulp krijgen in plaats van bijkomende kosten en premieverhogingen.

Passende betalingsregeling

Zorgverzekeraars moeten beter onderzoeken of iemand niet kan betalen of niet wil betalen. Als duidelijk is dat iemand niet kan betalen moeten zorgverzekeraars stoppen met het treffen van zinloze, kostenverhogende incassomaatregelen.

Zorgverzekeraars moeten ook eerder ingrijpen als iemand een betalingsachterstand heeft en een betalingsregeling aanbieden. Maar wel een die passend is. Daarbij moet rekening gehouden worden met hoeveel geld die persoon per maand te besteden heeft om schulden af te lossen. Vaak is dat namelijk niet zoveel. Een betalingsregeling van €50 per maand is dan al veel te veel. 

Persoonlijke (financiële) situatie

Ook het CAK moet beter kijken naar de persoonlijke (financiële) situatie van mensen. Als iemand echt niet kan betalen, moet het CAK geen hogere premie innen. Dat heeft geen zin.

Verder willen we een goede oplossing voor mensen die door het systeem al zijn geraakt. Zij hebben vaak jarenlang te veel betaald of extra schulden gekregen. Dat heeft ook ernstige fysieke en psychische gevolgen. Voor hen moet er een passende oplossing komen. Dat kan bijvoorbeeld door schulden kwijt te schelden of door een financiële tegemoetkoming te geven.

Wat gaan we doen?

We gaan eerst in gesprek met de belangrijkste betrokken partijen. Dat zijn de grootste zorgverzekeraars van Nederland: Zilveren Kruis Achmea, CZ, VGZ en Menzis. Ook gaan we in gesprek met het CAK, het Zorginstituut Nederland en de overheid. We vragen alle partijen om samen met ons te werken aan oplossingen. Die oplossingen moeten gaan over de toekomst én over het verleden.

Oplossingen voor toekomst en verleden

Voor de toekomst willen we dat mensen in een problematische situatie niet langer met zinloze kosten en premieverhogingen worden geconfronteerd. Voor het verleden willen we een oplossing voor mensen die al gedupeerd zijn.

Volgende stap?

Lukt het niet om goede afspraken te maken? Dan bereiden we een volgende stap voor. Dat kan een (collectieve) juridische procedure zijn. Daarmee willen we alsnog afdwingen dat de wetgeving en/of het beleid van de betrokken partijen verandert. En ook, dat gedupeerde verzekerden een eerlijke oplossing krijgen voor de schade die ze hebben geleden.