Europese Commissie moet ingrijpen bij Meta, TikTok en Google om misleidende advertenties

In hun onderzoeksrapport 'Sponsored by scammers' (pdf) tonen de organisaties aan dat de platforms niet doen wat ze zeggen te doen om misleidende advertenties te weren.

De consumentenorganisaties meldden 893 misleidende financiële advertenties bij de platforms, waaronder reclame voor flitskredieten, crypto-leningen, overdreven investeringsbeloften en advertenties voor financiële diensten van niet-geregistreerde aanbieders.

Meta (moederbedrijf van Facebook, Instagram en Whatsapp) liet 71% van de gemelde advertenties ongemoeid, TikTok verwijderde slechts 79 van 360 advertenties (22%), en Google liet 40% van de malafide advertenties staan.

Europese wet

De reden om advertenties niet te verwijderen was vaak onduidelijk en in veel gevallen werden meldingen domweg genegeerd. Daarmee handelen de bedrijven in strijd met de wet. Grote online platforms moeten zich houden aan de Europese Digital Services Act. Daarin staat dat zij een gemakkelijk toegankelijk meldsysteem moeten hebben voor malafide advertenties en dat ze serieus moeten reageren op meldingen. Ook moeten de platforms jaarlijks onderzoek doen naar ‘systeemrisico’s’ en maatregelen nemen om consumenten te beschermen.

Onnodig veel slachtoffers

Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond: ‘Het is frustrerend dat de platforms niet of heel traag reageren op meldingen. Ze maken het melden bovendien moeilijk door een onnodige hoeveelheid aan details te vragen. En áls ze een advertentie verwijderen, blijven andere advertenties van dezelfde malafide adverteerder vaak gewoon online staan. Op deze manier vallen er onnodig veel slachtoffers.’

1,5 miljoen slachtoffers

Volgens de Europese Politiedienst Europol is investeringsfraude een van de meest voorkomende en snelst groeiende vormen van online fraude. Consumenten komen daar vooral mee in aanraking via advertenties op social media platforms en gesponsorde resultaten in zoekmachines. In Nederland werden in 2025 volgens het CBS 1,5 miljoen personen slachtoffer van online fraude.

Miljarden dollars

Tegelijk verdienen de platforms flink aan advertenties. Meta grijpt met systemen die verdachte advertenties herkennen pas in bij minstens 95% zekerheid. Bij twijfel mag een adverteerder blijven adverteren, maar tegen een hoger tarief. Volgens Meta ontmoedigt dat fraude, maar het levert ook extra inkomsten op.

In november 2025 onthulde Persbureau Reuters dat zo’n 10% van Meta’s jaaromzet van 160 miljard dollar afkomstig is van reclame voor scams en illegale producten. 

Oproep aan toezichthouders

De consumentenorganisaties roepen in een brief hun nationale toezichthouders en de Europese Commissie op om de maatregelen die de platforms zeggen te nemen tegen financiële oplichting, grondig te onderzoeken. En om dringende naleving van de Digital Services Act te eisen.

Molenaar: ‘We hebben eerder geprobeerd om met de platforms zelf tot overeenstemming te komen. Net als dat de politie, en onlangs nog, de Nederlandse banken dat hebben geprobeerd. Maar dat leidt vooralsnog tot niets. De Europese Commissie kan de platforms dwingen stappen te zetten en desnoods een boete opleggen.’

De consumentenorganisaties hebben hun onderzoek gedeeld met de toezichthouders.