! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Greenwashing in de supermarkt

Op veel producten in de supermarkt staan mooie claims over duurzaamheid. Maar lang niet alle kreten, labels en logo’s betekenen dat een product echt duurzamer is. Hier moet je op letten als je door groene kletspraatjes heen wilt prikken.
Brigitte van der Bent

Brigitte van der Bent , Expert Voeding & Gezondheid Gepubliceerd op: 15 oktober 2021

basis-artikelen-supermarkt

Wat is greenwashing?

Op veel verpakkingen staan keurmerken, logo’s of teksten die gaan over duurzaamheid. Denk aan:

  • klimaatneutraal
  • ecofriendly
  • duurzaam
  • minder CO2

Lang niet al die claims zijn even waardevol. Vaak is het vooral reclame om een product duurzamer te laten lijken. Als fabrikanten of supermarkten hun producten duurzamer laten lijken dan ze in werkelijkheid zijn, dan heet dit greenwashing.

Lastig kiezen voor consumenten

Als je een duurzaamheidsclaim tegenkomt op een verpakking, dan is het lastig inschatten wat die claim inhoudt. Er zijn zoveel claims en keurmerken dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Dit blijkt ook uit onderzoek dat wij in september 2021 deden onder consumenten. Van de 1051 consumenten die wij het vroegen, vindt 21% het gebrek aan goede informatie een belemmering om duurzamer te kiezen. ‘Er zijn zoveel keurmerken, dat je een dagtaak hebt om een beetje overzicht te krijgen’, zegt een ondervraagde. Een ander zegt: ‘Ik kijk naar de logo’s, maar het zijn er zoveel dat ik er wantrouwend van word’.  

Feiten en cijfers

  • 55% van de consumenten uit ons onderzoek vermoedt dat fabrikanten misleidende informatie op hun verpakking zetten. Slechts 8% denkt dat de claims kloppen.
  • 41% van de consumenten kijkt naar logo’s op de verpakking. En 55% let op keurmerken.
  • Bij 26% speelt het uiterlijk van de verpakking of het product een rol bij het beoordelen of een product duurzamer is.
  • Bij een Europees onderzoek in 2021 rammelde 42% van de claims op websites over cosmetica, textiel en huishoudelijke apparatuur. En bij meer dan 50% werd onvoldoende informatie gegeven over de claim of te weinig bewijs geleverd.

'Groene' logo’s, claims en keurmerken op verpakkingen hebben dus behoorlijk wat impact op ons koopgedrag. Ook zijn dit soort claims soms vooral groene reclamepraatjes.    

Herken groen geklets

Wil je je niet laten verleiden door groene reclamepraatjes? Of zie je een claim waar je over twijfelt? Vraag je dan af: 

  • Is duidelijk waar de claim over gaat? 
  • Zijn er concrete doelen en eisen gesteld? 
  • Is de claim goed onderbouwd?  
  • Wordt de claim gecontroleerd door een onafhankelijke instantie?

Vage claims, vage informatie

Wees alert op vage termen die duurzaam en groen klinken. Kreten als ‘eerlijk’, ‘eco’ en ‘voor een betere wereld’ zeggen niks over de duurzaamheid van het product. Let op of de boodschap concreet is. En niet blijft hangen in vage, mooi klinkende woorden. 

Staat er bijvoorbeeld alleen ‘klimaatneutraal’ of wordt de claim ook duidelijk uitgelegd? Bijvoorbeeld doordat de producent alle CO2-uitstoot van het productieproces compenseert? Bedrijven moeten transparant zijn over duurzaamheidsclaims en duidelijk laten zien waarop die gebaseerd zijn. Bijvoorbeeld op hun website.

Loze logo’s en keurmerken

Check in de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal of het om een bedrijfslogo of keurmerk gaat. En kijk of het ook echt een verschil maakt. Niet elk keurmerk of logo is even veelzeggend. Bij bedrijfslogo’s zijn er vaak geen sancties als de producent zijn doelen niet haalt. Terwijl voor topkeurmerken wél harde eisen gelden.

In de Keurmerkenwijzer kun je scores vinden voor milieu, dierenwelzijn, mens en werk. Ook vind je er informatie over de betrouwbaarheid en transparantie van keurmerken en logo’s. Bijvoorbeeld of een externe organisatie controleert of een fabrikant voldoet aan de criteria om een keurmerk te mogen gebruiken. 

Lees meer over de 10 beste keurmerken voor duurzame boodschapen

Focus op 1 aspect

Bekijk altijd over welk aspect de claim gaat. Het kan namelijk ook alleen om de verpakking gaan of het recyclen ervan. Weet dan dat de inhoud van een product de grootste impact heeft. Het beste is dus als de fabrikant het product verduurzaamt. Maar vaak maken fabrikanten goede sier met alleen een betere verpakking.

Het is natuurlijk goed dat ze aandacht besteden aan de verpakking. Of aan het recyclen of goed scheiden van de verpakking of productresten. Maar niet als fabrikanten het daarbij laten en niet echt de klimaatimpact van het product verbeteren. 

'Groene' niet-duurzame producten 

Sommige productgroepen liggen onder een vergrootglas omdat ze een grote klimaatimpact hebben. Denk aan zuivel en vlees, onder andere vanwege de CO2-uitstoot bij de productie. Maar ook aan wegwerpproducten. Of fris(dranken) in plastic flessen.

Fabrikanten proberen dit soort producten 'groener' te maken. Vaak zonder echt iets aan het probleem te doen. Vraag je daarom ook af of een andere keuze misschien duurzamer is dan zo'n niet-duurzaam product met een groene claim. Denk aan vegetarisch of veganistisch eten in plaats van vlees of vis. Of kraanwater in plaats van mineraalwater uit een plastic fles. En zo zijn er meer manieren om duurzamer boodschappen te doen.

Groene kletsplaatjes: duurzaamheidsclaims onder de loep

Wij checkten van een aantal supermarktproducten of de fraaie beloftes je ook echt helpen een duurzamere keuze te maken. Dat blijkt helaas vaak niet het geval. Of we moesten flink zoeken naar een duidelijke toelichting op de claims.

Oproep: groen kletsplaatje gezien? 

Toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) kan optreden tegen misleidende duurzaamheidsclaims. Ben je een dubieuze claim tegengekomen? Vermoed je greenwashing? Meld dat dan bij de ACM en/of bij de Consumentenbond . Voldoet een duurzaamheidsclaim niet aan de regels? Dan kan de ACM handhavend optreden. Zoals een boete opleggen of eisen de claim aan te passen.