Energie besparen: koken

• Energiebespaartip: pannen
• Energiebespaartip: kook op gas
• Energiebespaartip: warm op in de magnetron
• Gebruik de heteluchtoven
• Energie besparen met de oven
• Energiebespaartip: gebruik de waterkoker
• Energiebespaartips: espressoapparaten
• Zuinige afzuigkap

Ook in de keuken is het mogelijk om energie - dus geld - te besparen. Lees onze tips over energie besparen tijdens het koken.

Energiebespaartip: pannen

• Hoef je maar weinig te koken, kies dan voor een kleine pan.
• Is de pan (veel) kleiner dan de pit, dan gaat een deel van de warmte ongebruikt verloren. Kies de juiste pit bij de pan.
• Moet een gerecht lang koken? Gebruik dan een snelkookpan.
• Let op de bodem van de pan. Een pan met een bolle bodem is efficiënter voor koken op gas. Voor alle elektrische kookplaten is een platte bodem beter.
• Houd tijdens het koken het deksel zo lang mogelijk op de pan. Zo gaat er zo weinig mogelijk warmte verloren.
• Gebruik zo min mogelijk water. Een bodempje is vaak al genoeg, maar zorg wel dat het voldoende is en dat het deksel op de pan blijft om droogkoken te voorkomen.
• Kookt het eten? Zet de pit lager.
• Pak vaker de wok: je hoeft hierbij namelijk geen water te verwarmen en aangezien groente en vlees of vis al in kleine stukjes gesneden zijn, is het eten sneller klaar.
• Verwarm niet au bain marie. Een kant-en-klaarmaaltijd of etensrestjes opwarmen in een pannetje heet water verdubbelt de totale milieubelasting van een maaltijd. Warm liever op in de magnetron; dat is minder milieubelastend. Iets gewoon rechtstreeks in een pannetje opwarmen is nog zuiniger.

Let op: moedermelk opwarmen kan beter wél au bain marie. Het kan ook in een flessenwarmer en - onder bepaalde voorwaarden - in de magnetron worden opgewarmd. Kijk voor meer informatie op Voedingscentrum.nl.

Energiebespaartip: kook op gas

Koken op gas is goedkoper dan koken op elektriciteit. Gemiddeld verbruikt een gaskookplaat jaarlijks 37 m³ gas. Een elektrische kookplaat verbruikt ongeveer 200 kWh stroom. Op jaarbasis kost koken op gas gemiddeld €20 per huishouden en op een elektrische kookplaat ruim €35 tot €50, afhankelijk van het gebruikte systeem.

Koken op gas in plaats van elektriciteit kan dus geld besparen. Als je een gasplaat en een gasoven gebruikt in plaats van een elektrische kookplaat en een oven, bespaar je jaarlijks ongeveer €20 op je energierekening, aldus Milieu Centraal.

Ook voor het milieu is een gaskookplaat de beste optie. Het milieuvriendelijkst is koken op gas onder glas. Daarbij ligt een glasplaat over de gaspitten heen en kan er geen warmte om de pan heen wegstromen.Let bij aanschaf van een gaskookplaat op de richting van de vlam: met een horizontale vlam en veel ruimte tussen pan en vlam gaat er meer warmte verloren dan wanneer de vlammen verticaler lopen en er minder ruimte tussen zit.

Koken op gas biedt bovendien het grote voordeel dat de temperatuur goed afgesteld kan worden, zodat weinig energie verloren gaat.

Elektrisch koken onzuinig
Het minst energiezuinig is koken op elektriciteit. Het opwekken van elektriciteit is namelijk niet efficiënt: daarbij gaat veel energie verloren. Van de elektrische kookplaten is een inductiekookplaat het minst belastend voor het milieu, want 20% energiezuiniger dan een gietijzeren, een keramische of een halogeenuitvoering.

Zuiniger elektrisch koken is wel mogelijk. Voordat een gerecht kookt, kun je de kookplaat al lager zetten. Het duurt namelijk even voordat de plaat weer afkoelt.

Energiebespaartip: warm op in de magnetron

• Een bekertje melk opwarmen? De magnetron is de zuinigste keus, ook vergeleken met een gasfornuis. Bovendien heb je zo minder afwas.
• Heb je nog geen oven, kies dan voor een combimagnetron met heteluchtfunctie; deze is zuiniger met energie dan alleen een oven. Kook gerechten zo veel mogelijk op de combistand: zo is je pizza of lasagne eerder en zuiniger klaar.
• Kies een simpele combimagnetron. Het maximale vermogen van een magnetron heeft namelijk geen invloed op het energiegebruik.
• Met de magnetron kun je behoorlijk wat energie besparen. Sommige gerechten, zoals aardappelen en groenten, kun je in de magnetron koken. Daarbij is maar een minieme hoeveelheid water nodig. Dat gaat sneller en is energiezuiniger dan koken op het fornuis.
• Zet bij de combimagnetron de heteluchtfunctie aan, in plaats van de boven- en onderwarmte ('gewone oven').
• Roer tussentijds het gerecht door en gebruik het maximale vermogen zo min mogelijk.
• Als je de magnetron niet gebruikt, haal dan de stekker uit het stopcontact. Bij een ouder model kan dat 25-40% van het jaarlijks energiegebruik schelen.
• Gebruik de magnetron liever niet om diepgevroren voedingsmiddelen te ontdooien. De producten geruime tijd vóór bereiding uit de vriezer halen en in de koelkast laten ontdooien, kost geen extra energie. Bovendien hoeft de koelkast dan minder hard te werken dankzij de koude, ingevroren producten. Ook dat scheelt energie. Lees meer energiebespaartips over koelen en vriezen.

Gebruik de heteluchtoven

Bij ovens maakt het voor het energiegebruik weinig uit of je kiest voor gas of elektrisch. Van de elektrische ovens onderling zijn heteluchtovens wel energiezuiniger (en sneller) dan gewone ovens, want ze kunnen met een lagere temperatuur hetzelfde resultaat bereiken. Dat scheelt naar schatting 14% energie.

En let op het energielabel. De meeste ovens hebben energielabel A, maar het exacte energiegebruik kan nog sterk verschillen. Je kunt dus het best kijken naar het aangegeven energiegebruik, en dan vooral het gebruik van de functie die je het meest gaat gebruiken: hetelucht of 'gewoon'.

Tot slot loont het om een geschikt formaat oven te kiezen. Een grote oven gebruikt ongeveer 20% meer energie om een gerecht te bereiden dan een middelgrote oven.

Veel ovens hebben een ingebouwde klok of een display waaraan ze per jaar net zoveel energie opmaken als aan het bakken van taarten en broodjes. Kies dus bij voorkeur voor een oven zonder klok, of voor een model met uitschakelbaar display.

Energie besparen met de oven

Milieu Centraal geeft de volgende adviezen om de oven energiezuinig te gebruiken:

• Houd de deur van de oven zo veel mogelijk dicht. Warmte, dus energie, gaan anders nutteloos verloren.
• Laat eten van tevoren op temperatuur komen.
• Gebruik de heteluchtfunctie.
• Gebruik voor bepaalde gerechten de (combi)magnetron in plaats van de oven, bijvoorbeeld voor het opwarmen van kant-en-klaarmaaltijden of pizza.
• Zet de oven al uit voordat de bereiding klaar is. Hij blijft nog lang warm.
• Kook bij voorkeur meerdere gerechten achter elkaar en kook grotere hoeveelheden in één keer.
• Haal de bakplaat weg als die niet nodig is, en leg geen folie over de ovenroosters: dat belemmert de luchtstroming.
• Heb je een oven met zelfreinigende functie, gebruik die dan met mate: deze functie gebruikt veel energie.

Energiebespaartip: gebruik de waterkoker

Een gemiddelde waterkoker heeft een hoog vermogen: 1725 watt. Zuinig omgaan met de waterkoker levert daardoor best wat op. Verwarm niet meer water dan je nodig hebt. En maak het water niet heter dan nodig: voor bijvoorbeeld flesvoeding hoeft het water niet te koken. Let er verder op dat de waterkoker niet onnodig lang door blijft koken voordat hij automatisch uitschakelt. Ontkalk een waterkoker regelmatig: zo geeft het verwarmingselement het meest efficiënt zijn energie af.

Een waterkoker kopen:

• Koop liever geen waterkoker met een lampje of display dat altijd aan blijft: dat kost per jaar zo'n 13 kilowattuur (kWh) extra stroom.
• Kies liever een kleine dan een grote waterkoker: dan kun je ook een kleine hoeveelheid water efficiënt koken.
• Let erop dat een waterkoker kleine hoeveelheden tegelijk kan verwarmen: een verwarmingselement in de bodem heeft de voorkeur boven een dompelaar omdat de waterkoker dan ook één kopje aan de kook kan brengen. De dompelaar moet onder water staan, en daar is vaak al een halve liter voor nodig. Bij een waterkoker met element in de bodem is het natuurlijk wel handig als ook bij weinig water goed af te lezen is hoeveel er in de waterkoker zit.

Tips voor een kokendwaterkraan

• Kies een goed geïsoleerd model met een zo laag mogelijk verbruik in standby (10 watt).
• Heb je al een kokendwaterkraan, zoals een Quooker, die sowieso aan staat? Gebruik hem dan alleen als je kokend water nodig hebt - en nergens anders voor. Het is energieverspilling om de vaat te spoelen met kokend water, of meer kokend water te tappen dan je nodig hebt.
• Be je een tijd van huis, dan kun je het apparaat het best uitzetten. In 3 weken scheelt dit 5 tot 15 kWh stroom.
• Wij deden een enquête over de Quooker. Wat vinden consumenten van de Quooker? Bekijk de uitslag van de Quooker-test.

Energiebespaartips: espressoapparaten

• Koop een espressoapparaat dat zichzelf kan uitschakelen. Bij espressoapparaten zit het hem qua energiegebruik vooral in de 'ready' stand, net als bij padapparaten als Senseo. Zie ook onze test espressoapparaten en bekijk welk espressoapparaat zuinig uit de test komt.
• Kies voor een apparaat dat zichzelf uiteindelijk helemaal uitschakelt: dat kan per jaar 100 kWh stroom schelen. Denk bij espressomachines ook aan het standby-verbruik; probeer na te gaan hoeveel dit is en of het apparaat ook helemaal uit kan.

Zuinige afzuigkap

Bekijk welke afzuigkap als zuinigste uit onze test afzuigkappen kwamen.

Een lagere energierekening kan ook door te wisselen van Energieleverancier. Maar welke is voor jou het voordeligst? Dit kun je bereken met de Energievergelijker. Bekijk welke energieleverancier voor jou het goedkoopst uit de bus komt en stap meteen zonder rompslomp over.