Geld terugkrijgen na oplichting moet makkelijker

Wie slachtoffer wordt van online oplichting, krijgt vaak te horen dat het geld weg is. Dat klopt niet altijd. Er zijn meerdere routes om je geld terug te krijgen. Maar die zijn vaak onbekend en niet altijd even makkelijk te gebruiken.

Voorwaarden sluiten veel slachtoffers uit

Een belangrijke route is de Procedure NAW-gegevens Begunstigde bij niet-bancaire Fraude (PNBF). Daarmee kun je via je bank naam, adres en woonplaats opvragen van de ontvanger van je geld. Die gegevens heb je nodig om verdere stappen te ondernemen tegen de (vermeende) oplichter.

Uiteraard zijn er voorwaarden waar je aan moet voldoen. Wij vinden dat door sommige voorwaarden gedupeerden onnodig buiten de boot vallen. 

Bijvoorbeeld als je gedupeerd bent door een nepwebshop. Dan moet je aantonen dat er meerdere meldingen over die webshop zijn. Dat doe je via de website van de politie. Maar:

• Zijn er minder dan 3 meldingen? Dan krijg je geen waarschuwing.

• Komen die meldingen later? Dan hoor je dat niet vanzelf.

Hierdoor kunnen veel gedupeerden de PNBF-procedure niet starten, terwijl er in praktijk genoeg slachtoffers zijn.

Centraal meldpunt

Wij vinden dat dit beter moet. Consumenten moeten op één centrale plek een melding kunnen doen en hulp krijgen. Zo kunnen bijvoorbeeld alle gedupeerden van één bepaalde nepwebshop een bericht krijgen waarin staat dat ze de PNBF kunnen opstarten.

Of nog efficiënter: één partij kan voor alle gedupeerden tegelijk het geld proberen terug te krijgen. Dan krijgen ook niet alle gedupeerden zelf de NAW-gegevens van de (vermeende) oplichter in handen. Zo los je ook het privacy-vraagstuk van deze procedure op. Want je krijgt als consument de NAW-gegevens van iemand in handen, en dat kan privacyschending tot gevolg hebben. 

Betalen via tussenpartijen: een extra obstakel

Veel andere gedupeerden vallen buiten de boot omdat ze niet rechtstreeks naar het IBAN van de (vermeende) oplichter hebben overgeboekt. Veel betalingen aan webwinkels lopen namelijk via een tussenpartij. Dit zijn betaaldienstverleners, ook wel payment service providers (psp's) genoemd, zoals Adyen, Mollie of Buckaroo.

Daardoor ontstaat een extra probleem:

• Je betaalt niet rechtstreeks aan de webshop.

• Je kunt vaak geen gegevens van de verkoper opvragen.

• Je krijgt zelden hulp of geld terug via deze partijen.

Van het kastje naar de muur

Sommige van die psp's geven maar een deel van de informatie, zoals contactgegevens. Anderen delen helemaal niets en sturen je (terug) naar je bank. Zo word je van het kastje naar de muur gestuurd.

Je bent dus als consument afhankelijk van via welke psp je hebt betaald. Wij vinden dat  het niet uit zou moeten maken voor consumenten via welke psp ze hebben betaald. Sterker nog: voor consumenten zou het niet uit moeten maken óf ze via een psp hebben betaald. Zij doen gewoon een aankoop bij een webwinkel. Bovendien moet je als consument kunnen achterhalen met wie je zaken doet.

Kopersbescherming van Wero

Heb je betaald via een creditcard, PayPal of bijvoorbeeld Klarna? Dan kun je nog een beroep doen op koperbescherming. Maar gedupeerden van bijvoorbeeld nepwebwinkels hebben juist vaak via iDeal betaald. iDeal biedt géén kopersbescherming, maar de opvolger van iDeal, Wero, wel. 

Heb je het geld zelf overgeboekt, zoals bijvoorbeeld bij WhatsApp-fraude? Dan heb je helemaal geen koperbescherming.