Langer gebruiken is nóg beter dan recyclen

Waarom langer gebruiken beter is

Een kapotte mixer, stofzuiger of laptop hoort niet bij het restafval. Je kunt zo'n apparaat inleveren voor recycling. Waardevolle materialen kunnen dan opnieuw worden gebruikt.

Maar recycling heeft ook nadelen. Er gaan materialen verloren en sommige materialen worden minder goed van kwaliteit. Ook lukt het niet altijd om belangrijke grondstoffen terug te winnen. Daarom is alleen recyclen niet genoeg. Recycling komt aan het einde van de levensduur van een apparaat. De grootste winst zit eerder: zorgen dat je een apparaat minder snel weggooit. 

Dat kan bijvoorbeeld door goed onderhoud en reparatie. Gaat een apparaat langer mee? Dan zijn minder nieuwe apparaten en dus minder nieuwe grondstoffen nodig.

Repareren is toch vaak lastig

Een apparaat langer gebruiken lukt alleen als repareren mogelijk is. En daar gaat het vaak mis. Onderdelen kunnen bijvoorbeeld zijn vastgelijmd of ingebouwd. Losse onderdelen zijn niet altijd te koop. Daardoor kan een klein defect het einde van een apparaat betekenen.

Een nieuw apparaat kopen is ook vaak makkelijker dan een reparatie regelen. Dat is zonde. Een weggegooide stofzuiger hoeft bijvoorbeeld helemaal niet kapot te zijn. Soms is alleen het filter verstopt. Een nieuw filter kan dan genoeg zijn om de stofzuiger weer goed te laten werken.

Repareren moet daarom makkelijker en betaalbaarder worden. Onderdelen moeten beschikbaar zijn. En apparaten moeten zo zijn ontworpen dat ze gerepareerd kunnen worden.

Verkopers moeten zich aan de garantieregels houden

Als een apparaat kapotgaat, hoef je de reparatie niet altijd zelf te betalen. In Nederland stopt de wettelijke garantie niet automatisch na 2 jaar. Een product moet zo lang meegaan als je er redelijkerwijs van mag verwachten.

Van een dure wasmachine mag je bijvoorbeeld verwachten dat die veel langer dan 2 jaar meegaat. Een verkoper kan daarom niet zomaar zeggen: 'De wasmachine is ouder dan 2 jaar, dus de garantie is voorbij'. Gaat een product eerder kapot dan je mocht verwachten? Dan kun je recht hebben op gratis reparatie of vervanging.

Maar verkopers passen die regels niet altijd goed toe. Dat blijkt ook uit ons mystery-onderzoek uit 2025. We legden verkopers een probleem voor met een dure wasmachine van 2,5 jaar oud. Te vaak kregen we te horen dat de garantie na 2 jaar was afgelopen. Soms zeiden verkopers dat de consument de reparatie zelf moest betalen. Maar van zo'n wasmachine mag je verwachten dat hij veel langer meegaat.

Als verkopers de garantieregels goed toepassen, wordt repareren aantrekkelijker. En consumenten hoeven minder snel een nieuw apparaat te kopen.

Ook producenten moeten belang hebben bij langer gebruik

Consumenten kunnen zelf iets doen. Maar de verantwoordelijkheid kan niet alleen bij consumenten liggen. Nieuwe Europese regels over het recht op reparatie moeten repareren voor bepaalde producten makkelijker maken. Maar volgens ons is meer nodig.

Producenten zijn nu vooral verantwoordelijk voor wat er met apparaten gebeurt als ze afval worden. Daardoor ligt veel nadruk op inzamelen en recyclen. Dat kan vreemd uitpakken.

Stel dat een apparaat na 5 jaar wordt afgedankt en goed wordt gerecycled. Dan telt dat mee voor doelen voor inzameling en recycling. Maar wat als iemand hetzelfde apparaat repareert en nog 5 jaar gebruikt? Dan is geen nieuw apparaat nodig. Toch wordt die winst veel minder zichtbaar in de huidige doelen.

Wij vinden daarom dat beleid niet alleen moet sturen op recycling, maar juist op langer gebruik.

Een eerdere versie van dit artikel verscheen op Kennisplatform voor afval- en recyclingindustrie.