Waar blijft de repareerbare smartphone?

Wie de Nokia 3310 nog kent, kan met weemoed terugdenken aan hoe makkelijk die telefoon te repareren was. Je klikte zo de achterkant open en wipte de batterij eruit.

Smartphones veranderden de afgelopen 10 jaar steeds meer in gesloten bolwerken. Reserveonderdelen en handleidingen waren vaak alleen beschikbaar voor ‘erkende reparateurs’. En door zogeheten parts pairing werkte een nieuw scherm of een nieuwe batterij soms pas na activering door de fabrikant.

Tegelijk werden toestellen steeds vaker verlijmd om ze dunner en waterdicht te maken. Reparaties werden daardoor ingewikkelder, duurder en minder aantrekkelijk. Dit was ook de Europese Commissie een doorn in het oog. Daarom geldt sinds juni 2025 de Europese Ecodesign-verordening voor smartphones en tablets.

Onderzoek naar repareerbaarheid

Wat heeft die nieuwe wet na ruim een jaar opgeleverd? We deden zelf onderzoek met 5 zusterorganisaties en vergeleken 6 nieuwe telefoons met 4 oudere van bekende merken. Ook vroegen we de reparatiebranche naar haar ervaringen.

Lees het volledige rapport(pdf).

Onderdelen vaker beschikbaar

Uit ons onderzoek blijkt dat van de meeste nieuwe telefoons inderdaad onderdelen en handleidingen te vinden zijn op de fabrikantensites. Zo heeft Apple nu reparatiehandleidingen en -video’s online gezet voor alle iPhones vanaf de iPhone 15 uit 2023. Een herkenbaar beeld: fabrikanten komen vaak pas in beweging als iets verplicht is.

Dat is ook de ervaring van Boris Blijham. Hij is oprichter en eigenaar van de onafhankelijke reparatieketen ThePhoneLab, die sinds 2015 smartphones repareert. Blijham bevestigt dat hij nu makkelijker aan originele onderdelen komt. 'In de afgelopen jaren is dat heel sterk verbeterd. Vroeger kreeg je die bij Apple, Google en OnePlus alleen als authorised service provider.'

Websites fabrikanten onoverzichtelijk

Maar ons onderzoek laat ook zien dat fabrikantenwebsites nog vaak onoverzichtelijk zijn. Het is dan zoeken naar het juiste onderdeel. En je kunt zelden doorklikken van een onderdeel naar de handleiding en andersom. En soms blijken onderdelen 'out of stock', dus: niet verkrijgbaar.

Ook op de vindbaarheid van de verplichte repareerbaarheidsscore is nog wel wat aan te merken. Bij veel fabrikantenwebsites moet je op de productpagina eerst het kleine icoontje vinden met het energielabel. Pas als je daarop klikt, zie je in een hoekje de reparatiescore.

Scherm repareren vaak duur

De Ecodesign-wet schrijft voor dat reserveonderdelen een 'redelijke prijs moeten hebben die reparatie niet afschrikt'. Maar het onderzoek laat zien dat vooral het scherm behoorlijk duur is, met name bij de luxere modellen.

Voor een iPhone 17-scherm betaal je bijvoorbeeld ruim €400. Dat is 40% van de nieuwprijs van de telefoon. Uit onderzoek is bekend dat consumenten niet meer dan 30% van de nieuwprijs willen uitgeven aan een reparatie.

Ook dat herkent Blijham: 'Het is leuk dat we nu originele schermen kunnen krijgen, maar de prijzen van die schermen zijn gewoon te hoog. Wie gaat er €500 uitgeven aan een scherm als het refurbished model €350 kost? Niet-originele schermen zijn maar de helft van die prijs. Dat prijsverschil is niet te verklaren'.

Niet alle reparateurs bieden deze goedkopere 'compatibles' aan. Blijham: 'Als Apple Authorized Service Provider (AASP) ben je verplicht om met originele onderdelen te werken. Dat maakt het voor consumenten extra duur. Voor Samsung zijn er wel compatibles, maar de kwaliteit is te slecht. Er is simpelweg geen goed alternatief voor het origineel.'

Prijs staat duurzaamheid in de weg

Danny Murkens is voorzitter van de Vakcommissie Elektronica reparateurs van Techniek Nederland, de branchevereniging van onder meer reparateurs. Hij werkt sinds 2008 bij Dynafix, een grote reparateur van consumentenelektronica.

Ook hij noemt de prijs van onderdelen een van de belangrijkste zaken die duurzaamheid in de weg staan. 'Het is belangrijk dat hoogwaardige onderdelen beschikbaar blijven tegen prijzen die reparatie aantrekkelijk houden. De betaalbaarheid van onderdelen speelt een belangrijke rol bij de keuze van consumenten om een apparaat wel of niet te laten repareren.’

De nieuwe wet heeft dus niet geleid tot lagere prijzen. Volgens de Europese consumentenorganisatie BEUC komt dit door de vage formulering. Een 'redelijke prijs' is volgens hen een eis waarop je niet kunt handhaven. Volgend jaar komt er nieuwe Europese wetgeving waarin een prijsplafond voor onderdelen mogelijk wél wordt opgenomen.

Zelf repareren meestal te moeilijk

En hoe zit het met de repareerbaarheid zelf? De Ecodesign-wet zegt niet dat de reparatie ook door een gemiddelde consument moet kunnen worden uitgevoerd. En dat is meestal ook niet zo, volgens de deskundigen.

Tijdens ons eigen onderzoek werden we al afgeschrikt door de complexe stappenplannen, waarbij je vaak ook nog speciaal gereedschap nodig hebt. Dat moet je er dan nog los bij kopen. Maar 2 van de 149 telefoons in onze telefoonvergelijker hebben een batterij die je zonder gereedschap kunt vervangen.

Smartphones steeds complexer

Blijham en Murkens bevestigen dat reparaties voor professionele reparateurs goed te doen zijn, maar absoluut niet door gewone consumenten. Blijham geeft een voorbeeld: 'Als je bij iPhones het scherm eraf wilt halen, breekt dat heel makkelijk, reparatievideo of niet. Dat gebeurt zelfs onze specialisten nog regelmatig. Ook voor de batterij moet je bij veel iPhone-modellen het scherm eraf halen. Bij Samsung moet je juist de achterkant eraf halen, maar ook die gaat makkelijk kapot.'

Het zegt ook veel dat je bij Apple voor zelfreparatie 2 rolkoffers kunt huren voor €59. Samen wegen die 35 kilo, met 20 tot 30 stuks speciaal gereedschap.

Murkens voegt toe dat de technische complexiteit van smartphones steeds verder toeneemt, bijvoorbeeld bij vouwbare telefoons. ‘Als geautoriseerd service center krijgen wij daar door de fabrikanten speciale trainingen voor, maar voor onafhankelijke reparateurs zijn dat soort reparaties niet altijd eenvoudig.’

Fairphone is de positieve uitzondering

Volgens Blijham is er maar 1 merk dat voor consumenten echt goed te repareren is: Fairphone. Deze Nederlandse smartphonefabrikant richt zich op duurzaamheid en maakt modulaire telefoons. Daarvan kun je de belangrijkste onderdelen als 'legoblokjes' vervangen.

Dat zie je ook terug op de reparatiescore. Van de nieuwe toestelen met zo'n score die wij testten, krijgt alleen de Fairphone 6 de hoogste score A. Ook online geeft de fabrikant het goede voorbeeld met duidelijke instructievideo’s en overzichtelijke onderdelenpagina’s.

Waterdichte telefoons: andere regels

Veel telefoons hoeven helemaal niet aan de strenge repareerbaarheidseisen te voldoen. De Ecodesign-wet maakt namelijk voor waterdichte telefoons met een duurzame batterij een uitzondering.

Het gaat om meer dan de helft van de telefoons die wij testen, waaronder veel nieuwere smartphones van Apple, Samsung en Google. Die toestellen zijn nog steeds verlijmd. De deskundigen zijn het erover eens dat het repareren van zo’n verlijmde telefoon voor consumenten écht te moeilijk is.

Volgens Murkens is de verlijming onvermijdelijk, gezien de eisen aan zo’n toestel. De modulaire Fairphones zijn dan ook alleen spatwaterdicht. Overigens gaan volgens hem waterdichte toestellen nauwelijks meer stuk door vochtschade.

Systeemverandering nodig

Om repareerbaarheid echt te verbeteren, is een systeemverandering noodzakelijk. We moeten naar een circulair model, waarbij iedereen in de keten er belang bij heeft om een product zo lang mogelijk mee te laten gaan. Nu is er een lineair model, waarbij fabrikanten alleen verdienen aan de verkoop. Murkens: 'Je kunt denken aan bijvoorbeeld een servicemodel, zoals je ziet bij cv-ketels en leaseauto’s. Daar zijn fabrikanten zelf verantwoordelijk voor het onderhoud.’

Zo kies je een repareerbare smartphone

• Kijk naar de repareerbaarheidsscore. Nieuwe smartphones hebben op het energielabel een EU-score van A (de beste score) tot E (de slechtste score). Kies bij voorkeur voor A of B. In de score zit behalve de repareerbaarheid ook de beschikbaarheid van onderdelen en de duur van software-updates verwerkt.
• Controleer of reserveonderdelen te koop zijn én wat ze kosten, vooral voor scherm en batterij. Fabrikanten zijn bij nieuwe smartphones verplicht om deze aan te bieden. Zijn die moeilijk te vinden of niet op voorraad? Dan is dat een slecht teken.
• Bekijk de reparatiehandleiding of -video. Deze zijn verplicht bij nieuwe telefoons en geven inzicht in het reparatiegemak. Een fabrikant die duidelijke handleidingen aanbiedt, maakt repareren meestal makkelijker.
• Kies voor Fairphone. Dit Nederlandse merk maakt al jaren modulair opgebouwde telefoons die eenvoudig te repareren zijn. De meeste andere merken komen pas in beweging nu wetgeving ze dwingt.
• Controleer de duur van software-updates. Een telefoon is alleen duurzaam als hij ook lang updates krijgt. Koop een toestel dat vanaf dat moment nog zeker een jaar of vier of vijf updates krijgt.
• Let op bij refurbished. Een tweedehands smartphone is duurzaam, maar oudere toestellen zijn doorgaans slecht repareerbaar en krijgen korter beveiligingsupdates. Let daar dus goed op. Zo voorkom je dat je je toestel alsnog snel moet vervangen.

Websites voor originele onderdelen

• Apple: selfservicerepair.eu
• Fairphone: fairphone.com/nl/spare-parts
• Google: ifixit.com/en-eu/parts/google_phone
• Motorola: motorola.replacebase.eu
• OnePlus: service.oneplus.com/ie/repair
• Oppo: geen eigen website
• Redmi/Xiaomi: spare-parts.mi.com/nl
• Samsung: samsungselfrepair.shop/nl