Zelf pensioen opbouwen: hoe doe ik dat?
Veel mensen bouwen pensioen op via hun werkgever. Maar dat is niet voor iedereen genoeg. Of je bouwt helemaal geen pensioen op, zoals een zzp’er. In dat geval kun je zelf sparen of beleggen voor je pensioen. In dit artikel lees je wat dat betekent, voor wie het interessant is en hoe je het aanpakt.
Carola van Dorp Expert pensioenGepubliceerd op:10 februari 2026
Pensioen in Nederland
Pensioen kan in Nederland bestaan uit de volgende onderdelen:
- Een AOW-uitkering
Je krijgt van de overheid een AOW-uitkering op het moment dat je de AOW-leeftijd bereikt. Op de website van de Sociale Verzekeringsbank zie je wat jouw verwachte AOW-leeftijd is. Daar zie je ook hoe hoog de uitkering is. - Pensioen via de werkgever
Veel medewerkers bouwen (verplicht) een pensioen op via de werkgever. De premie van het pensioen betaal je deels zelf via je salaris. De werkgever betaalt de rest. Hoeveel pensioen je hebt opbgebouwd, zie je op Mijn Pensioenoverzicht.nl. - Eigen pensioenpot
Je kunt zelf geld opzij zetten voor je pensioen. Dit kan op een normale spaar- of beleggingsregeling. Maar je kunt ook kiezen voor sparen of beleggen met fiscaal voordeel. Dat heet een lijfrente.
Zelf pensioen opbouwen met belastingvoordeel
Pensioen opbouwen met belastingvoordeel doe je via een speciale pensioenregeling: een lijfrente. Je zet dan geld op een aparte, geblokkeerde rekening. Dat geld is bedoeld voor je pensioen en staat in principe vast tot je met pensioen gaat. Daarna wordt het maandelijks of jaarlijks uitgekeerd als aanvulling op je inkomen.
Het bedrag dat je inlegt, kun je van je inkomen aftrekken in je belastingaangifte. Dat levert belastingvoordeel op. Over het opgebouwde bedrag betaal je ook geen vermogensbelasting. Over de uitkeringen betaal je wel belasting. Hoeveel je mag inleggen en hoeveel voordeel dit oplevert, hangt af van je persoonlijke situatie.
Lees meer over:
Sparen of beleggen voor je pensioen?
Je kunt zelf sparen of beleggen voor je pensioen bij een bank, verzekeraar of beleggingsinstelling. Welke vorm beter bij je past, hangt af van je situatie en hoeveel risico je wilt nemen. Een combinatie is ook mogelijk.
Pensioen opbouwen via sparen
Bij sparen weet je vooraf beter waar je aan toe bent.
- Meer zekerheid: je weet welke rente je ontvangt
- Geen tussentijdse schommelingen van de waarde
- Over een langere termijn meestal een lagere opbrengst dan bij beleggen
- Verstandig als je bijna met pensioen gaat of weinig risico wilt lopen.
Lees meer over:
Pensioen opbouwen via beleggen
Bij beleggen kan je pensioen harder groeien, maar het kan ook tegenvallen.
- Minder zekerheid: beleggingen kunnen schommelen in waarde
- Over lange termijn meestal een hogere opbrengst en daardoor een hogere uitkering
- Vooral geschikt als je nog een lange tijd tot je pensioen hebt
Lees meer over:
Voor wie is zelf pensioen opbouwen interessant?
Zelf pensioen opbouwen is meestal een goede keuze als je:
- Zzp’er of ondernemer bent
- Weinig of geen pensioen opbouwt via je werkgever
- Later dan 21 jaar bent begonnen met werken
- Een tijd niet hebt gewerkt, bijvoorbeeld door zorg, studie of verblijf in het buitenland
- In het buitenland gewerkte en daar geen pensioen opbouwde
- Verwacht dat je pensioen later niet genoeg is om van te leven
Herken je één of meer van deze situaties? Dan is het slim om te kijken of zelf pensioen opbouwen bij je past.
Hoe begin je met zelf pensioen opbouwen?
In grote lijnen werkt het zo:
- Kijk of je later een tekort aan pensioen hebt
- Bepaal of je wilt sparen, beleggen of allebei
- Kies een aanbieder
- Open een pensioenrekening
- Leg regelmatig geld in
Je kunt zelf eenvoudig online een rekening openen. Kijk bijvoorbeeld op een vergelijkingssite zoals Moneywise of Finner welke aanbieders er zijn. Het afsluiten kan via deze sites, maar ook direct bij de aanbieder. Producten hebben verschillende namen zoals lijfrentesparen, pensioensparen of banksparen. Hiermee wordt allemaal hetzelfde bedoeld. Je kunt de producten herkennen aan het feit dat je geld niet zomaar op kunt nemen. De kosten voor het openen van een pensioenrekening liggen zo rond de €150.
Tussenpersoon
Het is ook mogelijk om via een adviseur een lijfrente af te sluiten. De kosten liggen dan hoger, zo rond de €500, omdat de adviseur ook zijn uren in rekening brengt. Je ontvangt dan wel begeleiding in het maken van je keuze.
Wisselen is toegestaan
Twijfel je tussen beleggen of sparen? Je zit niet vast aan je keuze. Het is mogelijk om op een later moment het geld over te zetten op een spaarvariant en andersom. Zolang het geblokkeerde rekeningen blijven, kun je van aanbieder wisselen.
Hoeveel per maand apart zetten?
Om te bepalen hoeveel je maandelijks moet sparen voor je pensioen, kun je gebruik maken van de volgende grove vuistregel.
Stap 1. Bepaal hoeveel je maandelijks aan uitkering wilt ontvangen
Stap 2. Bepaal hoeveel jaar je extra pensioen nodig hebt.
Stap 3. Vermenigvuldig het maandelijkse bedrag (uitkomst stap 1) met 12 en vervolgens met het aantal jaar (uitkomst stap 2). Dit is het bedrag dat je bij de start, je AOW-leeftijd, van de uitkeringen nodig hebt.
Stap 4. Bepaal hoeveel jaar je nog kunt inleggen tot de start.
Stap 5. Deel het bedrag uit stap 3 door het aantal jaar uit stap 4. Dit is de jaarlijkse inleg. Deel het bedrag door 12 voor de maandelijkse inleg.
Het is een grove indicatie omdat we ervan uitgaan dat het rendement wegvalt tegen de inflatie. De marktomstandigheden en de keuzes die je maakt, hebben invloed op de daadwerkelijke uitkomsten. Denk aan veranderingen in wet- en regelgeving, het rendement dat je haalt, de werkelijke inflatie en het veranderen van je wensen.
Geen verplichte inleg
Je bepaalt zelf hoeveel en hoe vaak je in wilt leggen. En belangrijker wanneer je stopt met inleggen. Zelfs als je afspreekt dat je maandelijks €50 inlegt, kun je altijd stoppen. Zowel bij een bank als verzekeraar. Dit heet 'premievrij maken'. Je ingelegde geld blijft wel staan. Als je eerder stopt met inleggen, wordt het verwachte eindbedrag lager. Extra inleggen kan alleen als dit past binnen de fiscale regels. Lees hier meer over in het artikel: ‘Lijfrente en belasting’.
Na pensioendatum
Je kunt het opgebouwde bedrag uiterlijk laten staan tot 5 jaar na je AOW-leeftijd. Daarna moet je het bedrag in termijnen laten uitkeren. Dit kan via een bank of een verzekeraar. Je moet het bedrag in minimaal 5 jaar laten uitkeren. Eerder uitkeren dan de AOW-leeftijd is wel mogelijk. Dit heeft gevolgen voor de uitkeringstermijn. Die loopt dan vanaf het moment van ingang tot 20 jaar na je AOW-leeftijd.
Niet doen: in 1 keer opnemen
Je betaalt een boete aan de Belastingdienst als je het geld uit je pensioenpot in 1 keer opneemt? Deze boete heet revisierente. Je betaalt dan naast inkomstenbelasting 20% revisierente. In het slechtste geval houd je dan maar 30,5% van je inleg over.
