icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Genomineerd voor Website van het Jaar |

Wij gaan ervoor. Jij ook? Stem meteen

website van het jaar 2017

Medicijnen bij de drogist

Medicijnen waarvoor je geen recept nodig hebt, worden ook wel zelfzorgmiddelen genoemd. Ze zijn te koop bij de drogist, apotheek, supermarkt of het tankstation. Van veel van deze medicijnen is de werking wetenschappelijk bewezen. Wij zetten op een rijtje welke middelen in de schappen staan en hoe betrouwbaar ze zijn.
Fauve Panis
Fauve Panis

Expert Voeding & Gezondheid

Artikel medicijnen bij de drogist

Reguliere zelfzorggeneesmiddelen

Reguliere (zelfzorg)geneesmiddelen vallen onder de Geneesmiddelenwet. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) keurt ze op veiligheid en kwaliteit. Ze worden veilig bevonden als uit controle blijkt dat je ze zonder tussenkomst van een arts kunt gebruiken. Ook moet er voldoende wetenschappelijk bewijs zijn voor de werking van zelfzorggeneesmiddelen om een medische claim te mogen voeren. Als een fabrikant dus zegt dat het middel helpt bij hoofdpijn of diarree, dan mag je ervan uitgaan dat dat klopt.

Te herkennen aan: RVG met nummer (bewijs van opname in het Register van Geneesmiddelen).
Oordeel claim: betrouwbaar.

Kruidengeneesmiddelen

Kruidengeneesmiddelen, ook wel fytotherapeutica genoemd, bevatten uitsluitend planten, delen van planten of plantenmaterialen. Ze mogen claimen dat ze helpen bij pijn of ziekte omdat de werking ervan bewezen is. Ze ondergaan dezelfde strenge controle als reguliere zelfzorggeneesmiddelen. Overleg het gebruik van kruidengeneesmiddelen altijd met je arts en met je apotheker. Ze kunnen namelijk een wisselwerking hebben met andere geneesmiddelen.

Te herkennen aan: RVG met nummer (de ingrediënten genoemd bij de samenstelling zijn plantaardig).
Oordeel claim: betrouwbaar.

Traditionele kruidengeneesmiddelen

Diverse kruidengeneesmiddelen kennen een lange traditie. Hoewel wetenschappelijk bewijs ontbreekt, mogen ze onder de noemer 'traditioneel kruidengeneesmiddel' beterschap bij ziekte beloven. Wel moet de fabrikant dan eerst aan het CBG bewijzen dat het middel ten minste 30 jaar met succes in de medische praktijk is gebruikt, waaronder ten minste 15 jaar in de Europese Unie. Ook moet hij aantonen dat het geneesmiddel niet schadelijk is voor de gezondheid. Tot slot moet duidelijk op de verpakking en in de bijsluiter staan dat het om een traditioneel kruidengeneesmiddel gaat en dat de beloofde werking ervan uitsluitend is gebaseerd 'op langdurige gebruikerservaring' en niet op wetenschappelijk bewijs.

Te herkennen aan: RVG met nummer én de aanduiding 'traditioneel kruidengeneesmiddel'.
Oordeel claim: redelijk betrouwbaar.

Homeopathische geneesmiddelen

Stoffen die mensen ziek maken, kunnen mensen ook genezen. Dat is het uitgangspunt van homeopathie. Net als dat homeopathische stoffen steeds beter werken naarmate ze meer verdund en op een bepaalde manier geschud worden. Maar er is gebrek aan wetenschappelijk bewijs. 'Geen bewijs, geen claim', vindt minister Edith Schippers. Daarom ogen de verpakkingen sinds juli 2013 kaal. Er staat niet meer op waar het middel voor dient, ook niet in de bijsluiter. Toch zijn de verwerkte stoffen en het procedé van schudden en verdunnen gecontroleerd en goed bevonden door het CBG, dus er is geen sprake van een onveilige situatie.

Te herkennen aan: RVH met nummer (bewijs van opname in het Register van Homeopathische geneesmiddelen).
Oordeel claim: niet van toepassing, want die ontbreekt.

Medische hulpmiddelen

Onder medische hulpmiddelen vallen bijvoorbeeld heupprothesen en infuusnaalden, maar vreemd genoeg ook sommige plantaardige zelfzorgmiddelen. Het is voor fabrikanten aantrekkelijk om plantaardige stoffen niet op de markt te brengen als geneesmiddel, maar als een medisch hulpmiddel dat niet gekeurd hoeft te worden. Dergelijke zelfzorgmiddelen mogen wel een medische claim (bijvoorbeeld 'helpt tegen maagpijn') dragen, maar die is onbetrouwbaar. Staat op het medisch hulpmiddel een markering CE met een nummer erachter? Dan is de medische claim wél betrouwbaar.

Te herkennen aan: CE met nummer erachter; bewijs dat het is gecontroleerd. CE zonder nummer: niet gecontroleerd. |
Oordeel claim: bij CE-met nummer erachter: betrouwbaar. Bij CE zonder nummer: onbetrouwbaar.

Voedingssupplementen

Voedingssupplementen mogen geen medische claims voeren. Alleen gezondheidsclaims, ter ondersteuning van een goede gezondheid, zijn toegestaan. Fabrikanten zijn verplicht op het etiket te vermelden dat het om een voedingssupplement gaat dat niet 'ter vervanging van een gevarieerde voeding' gebruikt mag worden. De gezondheidsclaims op voedingssupplementen die alleen uit vitaminen en mineralen bestaan, zijn getoetst op wetenschappelijke onderbouwing en dus te vertrouwen. Bij voedingssupplementen waar, naast vitaminen en mineralen, kruiden aan zijn toegevoegd, is het nog niet zover. Hetzelfde geldt voor voedingssupplementen die alleen uit kruiden bestaan, de zogeheten kruidenpreparaten. Hiervoor is op Europees niveau nog niet besloten wat de toetsingscriteria zijn voor het toekennen van claims. De vraag is of de werking wetenschappelijk bewezen moet zijn of dat 'jarenlange gebruikerservaring' voldoende is.

Te herkennen aan: de tekst voedingssupplement, kruidenpreparaat en plantenextracten
Oordeel claim: bij voedingssupplementen met alleen vitaminen/mineralen: betrouwbaar. Met kruiden: onbetrouwbaar.

Zelfzorg of op recept?

Een flink aantal receptgeneesmiddelen voor kleine kwalen heeft een tegenhanger in de zelfzorg met vrijwel dezelfde werking. Dit geldt voor medicijnen tegen klachten als hoest, voetschimmel en hooikoorts. Verzekerden die hun eigen risico niet opmaken zijn met het zelfzorggeneesmiddel vaak goedkoper uit. De productprijs van het receptgeneesmiddel kan misschien wel lager liggen, maar voor de verwerking van het recept berekent de apotheker standaard een bedrag van circa €6 boven op de productprijs, en nog eens €6 als je het middel voor de eerste keer gebruikt (de zogenoemde eerste terhandstelling). Kosten die je bij zelfzorggeneesmiddelen niet betaalt. Bedenk wel dat zelfzorgmiddelen gekocht bij drogist, supermarkt of tankstation niet in het medicatieoverzicht terechtkomen dat de apotheker van iedere patiënt bijhoudt. Het is belangrijk dat dit overzicht compleet is, daarom is het verstandig om het gebruik van zelfzorggeneesmiddelen zelf door te geven aan huisarts en apotheek.

Huisartsen wijzen hun patiënten nog onvoldoende op alternatieven in de zelfzorg.

Bijwerkingen

Niet alleen geneesmiddelen die je van de arts krijgt kunnen bijwerkingen geven, ook middelen die je zelf bij drogist en apotheek koopt kunnen voor problemen zorgen. Bijwerkingen die het meest voorkomen zijn maag- en darmklachten, duizeligheid en huidproblemen door het gebruik van paracetamol, ibuprofen en hoestdrank.

Als je vermoedt dat een middel bijwerkingen heeft, volg dan onderstaande stappen:

  • Schrijf zo goed mogelijk op wat de klachten zijn. 
  • Ga na wanneer de klachten zijn ontstaan. Was dit direct na het gebruik van het middel of juist een paar uur later?
  • Heb je het middel zonder recept gekocht, stop dan direct met het gebruik ervan. Neem, als de klachten ernstig zijn, contact op met de huisarts of apotheek en overleg wat je het beste kunt doen.
  • Zijn het middelen die je op doktersrecept hebt gekregen, stop dan niet met het gebruik, maar overleg eerst met de (huis)arts.
  • Meld (het vermoeden van) de bijwerking bij het Lareb. Ook al wordt de bijwerking in de bijsluiter genoemd. Met meer meldingen ontstaat een betrouwbaarder beeld van de bijwerking per middel.

Tips

  • Koop zelfzorgmiddelen liever niet online. Er is een grote kans dat ze nep zijn.
  • Vertel de huisarts en apotheker welke zelfzorgmiddelen je gebruikt. Ze kunnen namelijk een wisselwerking hebben met alcohol, andere zelfzorgmiddelen en met medicijnen die de dokter voorschrijft.
  • Lees altijd de bijsluiter. Ook producten op plantaardige basis kunnen bijwerkingen hebben of de werking van medicijnen beïnvloeden.
  • Bewaar alle bijsluiters, ook van die middelen die je incidenteel gebruikt. Ben je de bijsluiter kwijt? Kijk dan op www.zelfzorg.nl of www.geneesmiddeleninformatiebank.nl.
  • Gebruik de medicijnen niet meer als de houdbaarheidsdatum is verlopen.

Meer weten over de vergoeding van geneesmiddelen?

Nieuw & interessant

  • Kost mijn zorg 1200x800
    Nieuws  |  26 sep.

    Honderden euro’s prijsverschil voor zelfde ziekenhuisbehandelingen

    Er zitten nog steeds enorme prijsverschillen tussen ziekenhuizen voor dezelfde behandelingen. Dit blijkt uit een onderzoek van de Consumentenbond. Veel tarieven zijn niet openbaar, waardoor de grote prijsverschillen niet zichtbaar zijn voor consumenten.
  • gebroken-arm-eigen-risico
    Nieuws  |  31 aug.

    NVZ stelt plan op voor vereenvoudiging eigen risico

    De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen doet het voorstel om bij eenvoudige ingrepen een vast bedrag van €150 aan eigen risico in rekening te brengen.
  • oude vrouw zorg
    Nieuws  |  23 aug.

    Te lange wachtlijsten verpleeghuizen

    Slechts 19% van de verpleeghuizen biedt plek binnen de landelijke norm van 6 weken. Dit blijkt uit een onderzoek van de Consumentenbond. Bij 47% van de verpleeghuizen duurt het langer, waarbij een half jaar geen uitzondering is.
  • de beste behandling

    Boek: De beste behandeling

    Zelf meebeslissen als je ziek bent? Over bijvoorbeeld therapie en medicijnen? In het boek 'De beste behandeling' staat informatie over 41 chronische ziektes. Van migraine en dementie tot kanker en diabetes.