icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Van hypotheek tot verhuisdoos |

Stap voor stap naar je nieuwe huis.

icoon nieuw huis

E-books, wat mag je ermee?

Je koopt een e-book en bent zo enthousiast dat je partner het ook wil lezen. Maar je mag niet zomaar een kopie maken, dus moet je je eigen e-reader beschikbaar stellen. Vreemd, want kopen is toch kopen?
Nelleke Rookmaker
Nelleke Rookmaker

Expert Geld & Verzekering

Gepubliceerd op:  21 november 2016

e reader boeken

Meer regels dan bij papieren boeken

Het klinkt raar, maar wie zich netjes aan de regels houdt, heeft met e-books minder rechten dan met papieren boeken. Zo mag je een e-book als je het uithebt, officieel niet doorgeven aan een ander, bijvoorbeeld per mail, via de cloud of op een geheugenstickje. Je e-reader uitlenen mag wel. Een boekenclub die afspreekt dat iedereen één titel koopt en mailt aan de rest, is ook in overtreding.

Met een papieren boek mag je na de koop in principe doen wat je wilt. Het auteursrecht van dat exemplaar is na de koop ‘uitgeput’. Je mag het dus doorverkopen, uitlenen of weggeven. Je mag er alleen geen gewijzigde versies of kopieën van maken en verspreiden. Dat laatste gebeurt wél als je een e-book naar een ander mailt. Je houdt dan zelf een exemplaar en brengt een extra exemplaar in omloop. Zo staat de auteur al snel met lege handen.

E-book wissen na doorsturen

Wanneer je een e-book verwijdert na het doorsturen, zorg je ervoor dat je geen extra exemplaar in omloop brengt. De vraag is of je je dan wel aan de wetten houdt. Het Europese Hof van Justitie buigt zich hier nu over. Het begon met een rechtszaak aangespannen door een onlinemarktplaats voor tweedehandssoftware.

Het Hof vindt doorverkoop van een levenslange licentie op software legaal als de verkoper het door hem gebruikte programma direct na de verkoop van zijn computer verwijdert. Zelfs als de software volgens de licentieovereenkomst niet-overdraagbaar is. Er loopt nu een rechtszaak of dit ook geldt voor e-books. Het is dus nog onzeker of je de regels overtreedt als je een e-book wist direct nadat je het hebt verkocht of doorgegeven.

Beveiliging tegen kopiëren

Een e-book van Amazon kun je alleen lezen met een Kindle e-reader, smartphone of tablet omdat deze beveiligd is. Het kan handig zijn om de DRM-beveiliging (digital rights management) van een e-book te verwijderen zodat je het boek ook zelf op een andere e-reader kunt lezen, maar zelfs voor eigen gebruik is dit verboden. Met Calibre-software is het wel mogelijk om de beveiliging van het bestand af te halen, maar dat is dus officieel niet toegestaan.

Watermerk

Op sommige e-books wordt door de verkoper een watermerk geplaatst met de naam van de koper. Maar wat gebeurt er als dat bestand in verkeerde handen komt? Mogelijk bereikt het boek, ook als je het aan je beste vriend mailt, via-via hele volksstammen. De overheid deelt geen boetes uit, maar de auteur of exploitant kan wel een schadevergoeding eisen. Met een incidentele up- of download zal dat zo’n vaart niet lopen.

Stichting Brein, die opkomt voor auteurs en andere rechthebbenden, is de enige in Nederland die hier achteraan gaat. Directeur Tim Kuik: ‘We hebben de afgelopen jaren uit naam van rechthebbenden ongeveer 10 schikkingen getroffen voor illegale uploads van e-books. We richten ons op grote vissen. Dat kan ook een grootgebruiker zijn die de hele middelbare school van boeken voorziet.’

Lenen bij de bibliotheek

Bibliotheken bieden van steeds meer titels ook de e-bookversie aan. Toch blijft de collectie nog achter. Voorheen mochten bibliotheken niet zomaar e-books aanschaffen en die vervolgens uitlenen. Daarvoor moesten ze eerst afspraken maken met de uitgever, maar sommige uitgevers hadden daar geen zin in.

De Vereniging Openbare Bibliotheken is naar de rechter gestapt omdat zij vindt dat e-books ook onder het leenrecht horen te vallen. Het Europese Hof van Justitie bepaalde in november 2016 dat de bibliotheek digitale boeken op dezelfde manier kan uitlenen als papieren boeken. Daardoor krijgen bibliotheken meer mogelijkheden om e-books uit te lenen.

Hogere btw

De btw van e-books is hoger dan die van papieren boeken. Nederland mag op basis van de huidige Europese btw-richtlijn het lage tarief voor boeken (6% btw) niet toepassen op e-books (21% btw). Hier is veel kritiek op. Volgens de Europese Commissie gaan de btw-regels voor e-books eind dit jaar nog op de schop.

Bedenktermijn

Winkels mogen zelf kiezen hoe ze met de bedenktermijn omgaan. Wij checkten de werkwijze van Bol.com, Libris en Bruna. Bol.com is het meest coulant met een bedenktermijn van 30 dagen, waarin je de aanschaf van het e-book kunt terugdraaien. Libris en Bruna wijzen er tijdens het bestelproces op dat je e-books niet kunt ruilen of retourneren. Bij papieren boeken mag je de koop binnen 2 weken na ontvangst terugdraaien. Winkels mogen die termijn niet inkorten, wel verlengen.

Gratis e-books

Artikel-ebooksBoeken waarvan het auteursrecht is verlopen – dat is 70 jaar na het overlijden van de schrijver – mag je gratis downloaden. Sommige e-books worden sowieso gratis aangeboden door de  rechthebbende. Dat is de schrijver of de exploitant. Die kan het werk gratis aanbieden of het vrijgeven, bijvoorbeeld door publicatie online. Alle andere gratis downloads zijn sinds april 2014 illegaal. Illegaal uploaden is al langer verboden.

In de Consumentengids van december 2016 staat het artikel E-books, wat mag je ermee? (pdf voor leden), over het auteursrecht op e-books.

 

Lees ook:

Nieuwste artikelen

Test e-readers