! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Thermostaten en zoneregeling

De thermostaat regelt de temperatuur in huis. Sommige thermostaten kun je programmeren en andere alleen handmatig bedienen. Tegenwoordig bieden veel energieleveranciers ook ‘slimme’ thermostaten aan. Deze thermostaten ‘leren’ je ritme of bedien je via een app.

Peter van der Wilt

Peter van der Wilt , Expert Energie Bijgewerkt op:1 oktober 2020

Artikel_thermostaten

Handmatig of programmeren

Met een kamerthermostaat regel je de temperatuur in de belangrijkste ruimte van je woning. Op de thermostaat zie je hoe warm het is en stel je de temperatuur in. De thermostaat geeft dit vervolgens aan de cv-ketel door.

Er zijn grofweg 3 soorten thermostaten:

  • de handmatige thermostaat waarbij je alleen de actuele temperatuur instelt;
  • de programmeerbare klokthermostaat;
  • de ‘slimme’ thermostaat.

Klokthermostaten zijn programmeerbaar en regelen het aan- en uitschakelen van de verwarming automatisch. Zo is het 's ochtends bij het opstaan al lekker warm in huis.

Een thermostaat wordt vaak al 'slim' genoemd als hij met een app te bedienen is. Sommige thermostaten zijn zelfprogrammerend. Die leren je dagschema. Of je kunt er slimme radiatorknoppen op aansluiten, om elke kamer apart te verwarmen.

Aan-uit-, OpenTherm- of merkspecifieke aansluiting

Bijna alle thermostaten zijn in verschillende aansluitingen te koop. Welke variant je nodig hebt is afhankelijk van waarop je hem aansluit. Deze 3 varianten kun je tegenkomen:

  • Aan-uit: voor stadsverwarming of oudere cv-ketels.
  • OpenTherm: bijna alle ketels van 10 jaar of nieuwer ondersteunen OpenTherm. Je kunt dit zien als de opvolger van aan-uit. Het is comfortabeler en zuiniger.
  • Merkspecifiek: sommige cv-ketelfabrikanten kiezen voor een eigen niet universele aansluiting in plaats van OpenTherm. Een cv-ketel of thermostaat met zo'n aansluiting past niet op een product van een ander merk. Vaak wel met een optionele adapter.

Sluit liever geen aan-uit-thermostaat aan op een moderne ketel. Dan hinder je de moduleerfunctie. Een modulerende thermostaat aansluiten op een oude aan-uit-ketel werkt niet. Sommige thermostaten kun je zowel via aan-uit als OpenTherm aansluiten. Het is dan belangrijk dat je de draadjes correct met de ketels verbindt.

Aan-uit-thermostaten

Het nadeel van aan-uit-thermostaten is dat ze alleen aan de cv-ketel doorgeven dat hij moet branden, niet hoe hard hij moet branden. De ketel draait dan op vol vermogen tot de ruimte waarin de thermostaat hangt op de ingestelde temperatuur is. Op dat moment gaat de ketel uit.

De ketel werkt zo niet efficiënt, omdat het hoog rendement (HR)-principe (zie energiezuinigheid van de cv-ketel) niet werkt bij branden op vol vermogen. Dit nadeel kun je wel verkleinen door de aanvoertemperatuur op je cv-ketel lager in te stellen. Ook kan het comfort bij aan-uit-thermostaten minder zijn door temperatuurschommelingen.

OpenTherm en moduleren

Een moderne cv-ketel kan moduleren. Dat betekent soms vol gas, maar meestal op een lager pitje branden. Zo stook je comfortabeler en zuiniger dan met een oude ketel die alleen 'aan' of 'uit' kent. Dit gaat beter via OpenTherm of bij sommige merkspecifieke aansluitingen dan met een aan-uit thermostaat.

De thermostaat leert hoe snel de woning opwarmt en rekent uit welk vermogen daarvoor nodig is. Zo kan hij de woning op temperatuur houden terwijl de cv-ketel op laag vermogen brandt.

Cv-ketels die volgens de OpenTherm-standaard werken, kunnen ook modulerende thermostaten van andere merken aan. Een merkspecifieke aansluiting van de ketelfabrikant kan wel enkele extra functies bieden. Bijvoorbeeld het weergeven van uitgebreidere storingscodes.

Welke ketels zijn geschikt zijn voor 'Open Therm'-verwarming?

Slimme thermostaten

Zogenoemde 'slimme' thermostaten kun je meestal bedienen met een app. Ze zijn soms zelfprogrammerend. Dan leert hij je weekritme, is uitbreidbaar met slimme radiatorknoppen of aan te sluiten op je slimme meter. Deze technieken kunnen energie besparen, maar het betekent vooral gemak.

Maar niet elke slimme thermostaat werkt even goed. Dit blijkt uit onze test slimme thermostaten, inclusief een enquête onder gebruikers.

Subsidie voor slimme thermostaat

Met de SEEH-subsidie kun je €120 terugkrijgen als je een slimme thermostaat laat plaatsen. Voorwaarde is wel dat je ook 2 isolatiemaatregelen aan de woning laat uitvoeren. De slimme thermostaat geldt alleen als 'aanvullende maatregel' in de landelijke subsidieregeling. Net als een energieverbruiksmanager of het waterzijdig laten inregelen van je verwarmingssysteem.

Test slimme thermostaten

Wat is de beste slimme thermostaat? Wij zochten het voor je uit en testten 8 slimme thermostaten.

Bekijk de test

Artikel_slimmethermostatengebruiksmanagers

Zoneregeling

In plaats van het hele huis te verwarmen op basis van de temperatuur in de woonkamer, kun je ook kamers of zones apart van elkaar verwarmen. Dit levert extra comfort en soms ook energiebesparing. Bijvoorbeeld omdat je alleen de werkkamer verwarmt, zonder dat je de woonkamer ook meestookt.

Dit kan met sommige cv-ketels en met kleppen in de verwarmingsbuizen in combinatie met een of meerdere extra thermostaten. Zo houd je 2 of meer ruimtes, onafhankelijk van elkaar, op de gewenste temperatuur met één cv-ketel.

Zo'n zoneregelset vereist wel een extra investering. Een installateur kan vertellen of een bepaalde cv-ketel voor zo'n systeem geschikt is. Er is ook een moderne manier, die in bijna elk huis kan worden toegepast: een slimme thermostaat die je uitbreidt met slimme radiatorknoppen.

Slimme radiatorknoppen

Slimme radiatorknoppen of ook wel slimme radiatorthermostaten meten de temperatuur bij iedere radiator en draaien hem vanzelf open of dicht. Zo stel je de gewenste temperatuur of zelfs een weekschema in voor elke radiator/kamer. Dit kan meestal met de bijbehorende app. Deze app communiceert ook met de centrale thermostaat en stuurt zo ook de cv-ketel aan.

Het koppelen van slimme radiatorknoppen kan niet bij alle slimme thermostaten. De bekendste waarbij het kan en die ook OpenTherm ondersteunen zijn de Honeywell Evohome en Tado slimme thermostaat.

Reken wel op ongeveer €60 tot €75 per slimme radiatorknop. Het is nog prijziger en lastiger te installeren als je oude radiatorknop geen cijfers heeft (1 t/m 5). Dan moet je het ventiel erin (laten) vervangen door een zogenoemd thermostatisch exemplaar.

Stadsverwarming

Ook bij stadsverwarming (dan heb je geen eigen cv-ketel) kun je gebruik maken van een (slimme) thermostaat. Wel zo handig, want ook bij stadsverwarming verspil je energie en geld als je de verwarming altijd aan laat staan. Je kunt een thermostaat aansluiten op de centrale cv-klep in de meterkast. Zo kun je ook zien op welke kamertemperatuur je de stadsverwarming hebt ingesteld. Bij radiatorknoppen kun je vaak alleen maar raden.

Weekprogramma's, zoneregeling en bediening op afstand zijn ook mogelijk bij stadsverwarming. Vraag een installatiebedrijf of thermostatenfabrikant naar de mogelijkheden bij jou thuis.

Voorkom een miskoop

Met onze test zie je in één oogopslag welke cv-ketels goed zijn. Maar minstens zo belangrijk: je ziet ook welke je beter niet kunt kopen.

De beste cv-ketels

CV ketel 1200x800

Lees ook: