icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Bespaar met het Energiecollectief |

Bekijk het aanbod.

Energiecollectief icon

Vlees, vis, zuivel en de alternatieven

Voor veel consumenten zijn dierenleed en milieuvervuiling door de productie van vlees belangrijke redenen om minder vlees te eten of vegetariër te worden. Daarnaast wordt met zuivel nauwelijks milieuwinst geboekt en zorgt overbevissing voor het uitsterven van vissoorten. Hoe kun je bewuster eten?
Linda de Gouw
Linda de Gouw

Expert Voeding & Gezondheid


Eiwitten vormen een belangrijk bestanddeel van dierlijke levensmiddelen. Maar ze zitten lang niet alleen in vlees, zuivel en eieren. Als je de uitstoot van broeikasgassen wilt beperken is vlees de minst goede keuze. Haal eiwitten liever rechtstreeks uit planten. Door vaker peulvruchten en minder vaak kaas en rundvlees te eten, is je voeding duurzamer en veelal gezonder. Eiwitbronnen op volgorde van milieubelasting (laag naar hoog): peulvruchten - vleesvervangers – eieren – kip – varkensvlees – kaas - rundvlees.

Vlees

Vlees is een milieubelastend voedingsmiddel. Voor elke kilo vlees is bijna 5 kilo veevoer nodig, al verschilt die hoeveelheid wel per diersoort. Het voer moet allemaal worden verbouwd en getransporteerd. Een deel van het voer wordt door het dier omgezet in mest en dat belast het milieu.

Tussen verschillende soorten vlees bestaan grote verschillen. Uit onderzoek naar de duurzaamheid van vlees en vleesvervangers (pdf) - gesubsidieerd door het ministerie van Economische Zaken uit 2017 - bleek dat rundvlees het meest milieubelastend is. 

Vleesvervangers

Er zijn verschillende soorten vleesvervangers verkrijgbaar zoals vegetarische worstjes, hamburgers en wokreepjes. Niet alle vleesvervangers leveren evenveel eiwitten als vlees. Dit is geen probleem, aangezien wij op andere manieren ook nog voldoende eiwitten binnen krijgen. Wel is het moeilijker om ijzer op te nemen uit plantaardige bronnen. Vleesvervangers van plantaardige bron zijn vanuit milieuoogpunt een beter alternatief dan die met zuivel of eieren als basis (of onderdeel). Milieu Centraal geeft meer informatie over duurzaam vlees en vleesvervangers.

In 2017 onderzochten we ook de smaak van een aantal vleesvervangers. Hieruit bleek dat veel vleesvervangers de structuur en smaak van vlees aardig evenaren. We lieten consumenten verschillende maaltijden proeven, steeds een variant mét en een variant zónder vlees. Het bleek best moeilijk om het vlees van vegetarisch te onderscheiden.

Vis

Wil je vis eten? Dan heb je de keuze uit wilde of gekweekte vis. Berekeningen laten zien dat de uitstoot van broeikasgassen voor het kweken van vis vergelijkbaar is met die voor het vangen van vis in het wild. Aan beide types zitten flinke nadelen met het oog op natuur en milieu. Het grootste gevaar is het leegvissen van de zee. Dat gevaar bestaat ook bij gekweekte vis, omdat die vis gevoerd moet worden met voer dat deels uit vis bestaat. Ook bij de vangst van wilde vis zijn er problemen, vooral door schadelijke vangstmethoden met bijvoorbeeld boomkorren.

In de Viswijzer van het Wereld Natuurfonds en Stichting De Noordzee zie je welke vissoorten je het beste kunt kiezen met het oog op natuur en milieu. De Viswijzer houdt daarbij rekening met de keurmerken die er voor vis zijn: het MSC-keurmerk voor wilde vis en het ASC-keurmerk voor kweekvis.

Zuivel

Zuivel heeft een beter imago dan vlees. Melkdieren hebben over het algemeen een langer en beter leven dan vleesdieren. Maar ook in de zuivelindustrie is zo'n 50% van de dieren direct bestemd voor de slacht, namelijk de mannetjes. Ook de milieuvoordelen van zuivel boven vlees zijn gering. De koe heeft veel voer nodig om melk te leveren. Dit kost veel energie en levert CO2-uitstoot op. Ook komen de broeikasgassen methaan en lachgas vrij.

Eieren

Een goede indicator voor een kipvriendelijk ei is het Beter Leven Keurmerk van de Dierenbescherming. Hoe meer sterren, hoe beter het gesteld is met het dierenwelzijn van de kip. Biologische eieren krijgen altijd het maximale aantal van 3 sterren en voldoen daarnaast aan aanvullende duurzaamheidseisen. Biologische eieren zijn te herkennen aan de ‘0’ aan het begin van de code op het ei. Zie ook het overzicht van Milieu Centraal van alle keurmerken die je op eieren tegenkomt.

Lees ook:

Nieuw & interessant

  • voedingswaarde etiket nieuws
    Nieuws  |  4 aug.

    Glutenvrije producten niet altijd gezonder

    Speciale glutenvrije producten zijn lang niet altijd een gezond alternatief voor reguliere producten. Dat blijkt uit een steekproef van de Consumentenbond.
  • Beeld boek terugval en verleiding
    Eerste indruk  |  16 mei.

    Terugval en verleiding

    Afvallen is één ding. Als dat eenmaal gelukt is, is het de kunst om de kilo’s er af te houden. Daar gaat het boek 'Terugval en verleiding' over.
  • zeewier
    30 mrt.

    Voedingshypes

    Welke van deze hippe voedingsmiddelen zijn zo gek nog niet en kunnen dus gewoon ook dit jaar op je bord komen te liggen.
  • Artikel cambridge weightplan
    23 mrt.

    Cambridge Weight Plan

    Bij het Cambridge dieet eet je maaltijdvervangers om af te vallen. Daarna voeg je stapje voor stapje gezonde voeding toe. Je telt dus geen calorieën. Wat zijn de voor- en nadelen van dit dieet?