icon-menulogo_footerpredssymbol-afradersymbol-bestekoopsymbol-besteuittest
Gezond blijven? Gezond eten!|

Bestel het boek dat je hierbij helpt.

Voeding en je gezondheid 45x45

Koolmonoxide

Koolmonoxide is een dodelijk en reukloos gas, een sluipend gevaar in ieder huis. Het ontstaat bij oude, maar ook bij moderne cv-ketels. Je kunt er wat aan doen om het te voorkomen, daarbij is het ook verstandig om koolmonoxidemelders te plaatsen. We testten welke melders betrouwbaar zijn en welke niet.
Erik Honig

Expert Energie

ambulance koolmonoxide cv ketelambulance koolmonoxide cv ketel

Oorzaak: cv-ketel, zelfs als deze modern en goed afgesteld is

Bij koolmonoxide denk je al snel aan die oude keukengeiser zonder afvoer naar buiten, of aan een gashaard. Maar eind 2015 meldde de Onderzoeksraad voor de Veiligheid dat ondanks de afname in aantallen van deze oude toestellen, het aantal gevallen van koolmonoxidevergiftiging helemaal niet afneemt.

Het blijkt dat koolmonoxide ook kan ontstaan in een huishouden waarin een moderne, goed afgestelde cv-ketel aanwezig is. Die ook nog eens net zijn jaarlijkse onderhoudsbeurt heeft gehad.

Geen goede rookgasafvoer

Hoe dat kan? Een cv-ketel kan veel koolmonoxide produceren als die niet goed is afgesteld of onderhouden, waardoor de verbranding onvolledig plaatsvindt. Maar verbranding is altijd een heel klein beetje onvolledig, daarom produceert iedere cv-ketel een beetje koolmonoxide. En dat is normaal geen probleem, omdat de rookgassen naar buiten worden afgevoerd. Tenminste.... als die rookgasafvoer in orde is! En daar kan een probleem ontstaan.

Door onjuiste bevestiging van de afvoerbuizen kan lekkage ontstaan; bijvoorbeeld als te weinig of geen goede bevestigingsbeugels zijn gebruikt. Of in de buis zelf kan een gaatje zitten. Zo kan koolmonoxide toch in huis terechtkomen en met de luchtstromen door het hele huis verspreid raken. Ook in de vertrekken waar je leeft of slaapt.

Het blijkt overigens dat ook professionele installatiebedrijven deze fout kunnen maken. Desondanks is het van belang je cv-ketel jaarlijks te laten onderhouden. Vraag bij de eerstvolgende onderhoudsbeurt van je cv-ketel de monteur om de rookgasafvoer te controleren op lekken, en een CO-meting te doen.

Als je een nieuwe cv-ketel laat installeren, laat dan ook meteen de rookgasafvoer vervangen. Rookgasafvoeren zijn niet ontworpen om veel langer mee te gaan dan een cv-ketel, en rook uit vooral HR-ketels kan de afvoer in de loop der tijd dunner maken, tot de gaten erin vallen.

Open toestellen liefst vervangen

Oudere cv-ketels zijn soms, net als geisers, nog zogenaamde 'open toestellen'. Bij een open cv-ketel gaan de rookgassen wel via een pijp naar buiten, maar komt de schone lucht die nodig is voor de verbranding direct uit de ruimte waar het toestel hangt.

Bij terugslag van rook - door een verstopte afvoer of harde wind op het afvoerkanaal - kan rookgas met koolmonoxide in de leefruimte terechtkomen, ook als de rookgasafvoer zelf niet lek is. Hangt het toestel in een afgesloten, niet geventileerde ruimte, dan kan dit zelfs gebeuren zonder verstopping van de rookgasafvoer. Er kan dan onderdruk ontstaan in de ruimte waar het toestel hangt; er wordt immers lucht uit die ruimte gebruikt voor de verbranding.

Let extra goed op bij het na-isoleren van een woning: het dichten van kieren kan ervoor zorgen dat een ruimte - waar al langer een open cv-ketel hangt - daar nu zeer ongeschikt voor wordt. De combinatie van een open toestel met een afzuigkap in dezelfde ruimte is helemaal gevaarlijk.

Bij een groot deel van de keukengeisers is de situatie nog een graadje erger: die hebben zelfs geen afvoer naar buiten voor de rookgassen. Bovendien is het feit dat zo'n open ketel of geiser altijd zuurstof uit de lucht haalt in een onvoldoende geventileerde ruimte, sowieso slecht voor de luchtkwaliteit. Vervang daarom het liefst een open toestel door een gesloten cv-combiketel, of als dat niet kan door een boiler voor warm water.

Test koolmonoxidemelders

koolmonoxide alarm

Omdat in ieder huishouden koolmonoxidevergiftiging kan optreden, is het belangrijk één of meer melders aan te brengen. En omdat eerder al bleek dat er ondeugdelijke melders op de markt zijn, hebben wij er 19 getest.

  • We testten of de melder alarm slaat bij een te hoge concentratie koolmonoxide. Dat moet binnen 3 minuten met een voldoende hard geluidssignaal. 
  • Daarna bleven we nog 3 maanden testen of ze goed blijven werken. 
  • Melders mogen niet te snel alarm slaan bij lage concentraties koolmonoxide, ook dat testten we.
  • We dienden een overdosis koolmonoxide toe, om te checken of ze na een calamiteit nog werken.
  • We controleerden of de melder een signaal geeft als de batterij leegraakt. 
  • Tot slot beoordeelden we de instructies en verpakking, onder andere op verplichte labels en beschrijving waar je ze moet aanbrengen en hoelang ze te gebruiken zijn.

Onveilig 

  • Uit onze test kwamen 2 onveilige koolmonoxidemelders: de Carbon Monoxide Safe van J&S Supply  en de JLP-01 van Pentagon. Beide importeurs hebben een terugroepactie ondernomen. Heb je toch nog zo'n melder in huis, meld je dan bij de importeur: je krijgt je geld terug.
  • De BCN1221 van Brennenstuhl geeft wel alarm bij te hoge concentratie koolmonoxide, maar geeft soms te vroeg alarm bij lage hoeveelheden. Dit is niet acceptabel, omdat je de melder kunt gaan negeren als deze te vaak onterecht alarm slaat.
  • De NVWA heeft geconstateerd dat enkele batches van de Smartwares RM336 wél onveilig zijn.

  • Kijk onderaan deze pagina voor een regelmatig bijgewerkte lijst van onveilige CO-melders die niet in onze test zaten.

Voldoet niet volledig aan de norm

  • Bij de melders van Smartwares RM370, Fire Angel CO-9D-BNLT, First Alert CO-FA-9D-BNLR en Flamingo FA370 ontbreken verplichte etiketten op het apparaat en/of is de handleiding niet helemaal volledig. Ze functioneren verder correct; heb je al een of meer van deze melders in huis, dan kunnen die blijven hangen.
  • Het exemplaar van de Smartwares RM336 dat wij getest hadden, functioneerde correct in onze test. Maar de NVWA heeft dit model ook getest en meldt in mei 2017 dat de Smartwares RM336 onveilig is; de verkoop is verboden en je moet ‘m niet meer gebruiken. Overigens is de Smartwares RM370 ook volgens de NVWA veilig.
  • De XC70 van Honeywell heeft iets soortgelijks als de Brennenstuhl, maar in zo'n geringe mate dat we dit als niet cruciaal hebben beoordeeld.

Veilige melders

De volgende 10 melders zijn volledig in orde, dus veilig. Wij adviseren om een of meerdere van deze apparaten aan te schaffen. Je kunt je hierbij door de kosten laten leiden: de Alecto is de goedkoopste en ze staan in volgorde van oplopende kosten.

  • Alecto COA-26 
  • Kidde (Ajax) 5CO
  • Sensotec (Firehawk) CO7B 
  • Ei 207
  • Fire Angel CO-9B-BNLT
  • Fire Angel CO-9X-10-BNLT
  • Kidde (Ajax) 10LLCO 
  • First Alert CO-9B-FA-BNLR
  • AngelEye CO-AE-9B-BNLR
  • Nest Protect 2nd generation

Uiterste houdbaarheid

Let op: op de melder zit een stickertje met een jaartal tot wanneer deze te gebruiken is (als dat stickertje ontbreekt komt de melder niet in de catagorie Veilige melders). Dat stickertje zit er niet voor niets: de sensor van het apparaat is aan slijtage onderhevig en werkt na een bepaalde tijd niet meer goed. Vervang de melder in dat jaar door een nieuwe!

Het verdient ook aanbeveling om bij de aankoop naar dit stickertje te kijken. Als de melder bijvoorbeeld al een jaar eerder gefabriceerd is, dan is er al een jaar verbruikt van de totale tijd dat je de melder kunt gebruiken. 

Lees ook de test van koolmonoxidemelders (pdf) uit de Consumentengids van oktober 2016. 

Waar hang je koolmonoxidemelders op?

Het is dus erg zinvol om koolmonoxidemelders in huis te halen, maar in welke ruimten moet je die dan plaatsen?

  • Om te beginnen plaats je er een in de bronruimte: de ruimte waar je cv-ketel hangt. En verder in iedere ruimte waarin bijvoorbeeld een geiser aanwezig is.
  • Naast de bronruimte is het dus zeker zinvol om ook de slaapkamer(s) te voorzien van een koolmonoxidemelder. Koolmonoxide kan zich met de luchtstromen door het huis verspreiden, en zo'n luchtstroom kan bijvoorbeeld net de melder in de bronruimte missen. Het hangt ook af van de grootte en bouw van je woning: als de cv-ketel enkele etages hoger hangt dan je slaapkamer, dan zou je in je slaap wellicht ook een alarm kunnen missen van de melder in de cv-ruimte.
  • En helemaal goed is het om dat ook nog te doen in de woonkamer en eventueel de studeerkamer.

En waar in die betreffende ruimten hang je die  melder dan op? Vaak wordt gedacht dat je ze laag moet ophangen 'omdat koolmonoxide zwaarder is dan lucht'. Dit is echter een hardnekkig misverstand: het is zelfs een fractie lichter dan lucht en verspreidt zich daarom met luchtstromen door het huis.

  • In een bronruimte hang je de melder aan het plafond, op 1 tot 3 meter van het toestel.
  • In verblijfsruimten bevestig je ze op ademhalingshoogte, bijvoorbeeld ter hoogte van het bed in de slaapkamer of de bank in de woonkamer.
  • Een melder moet altijd in de luchtstromen zitten en daarom op minimaal 30 cm uit de hoeken.

Brandweer Nederland (pdf) heeft het allemaal met illustraties verduidelijkt.

Lees ook: