icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Van hypotheek tot verhuisdoos |

Stap voor stap naar je nieuwe huis.

icoon nieuw huis

Groene stroom: 5 misverstanden

Kies je voor groene stroom, dan draag je bij aan een beter milieu. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk is het niet zo simpel. Hoe zit het nou precies met groene stroom?
DeBeste_duurzaamheid

Groene stroom is nep, want stroom is stroom

Als je groene stroom afneemt krijg je dezelfde stroom uit het stopcontact als je buren die ‘gewone’ stroom hebben. Er is maar één stroomnet en hier gaat alle stroom doorheen. Elektriciteit die van bijvoorbeeld een windmolen komt, gaat niet via aparte kabels naar degenen die dat windcontract hebben; dan zouden die speciaal moeten worden aangelegd.

Toch gebruik je wel echt groene stroom, als je die afneemt. Elke kilowattuur aan elektriciteit is namelijk traceerbaar: daarvoor is er een systeem van zogeheten Garanties van Oorsprong in het leven geroepen. Een certiceringsorganisatie (in Nederland CertiQ) geeft voor alle duurzaam opgewekte stroom een certificaat uit: een Garantie van Oorsprong (GvO).

Het stroombedrijf dat de windmolen exploiteert heeft net zo veel GvO’s als die windmolen aan elektriciteit produceert (bijvoorbeeld 1000 per jaar). Elk deel van die stroom dat aan klanten wordt verkocht als groene stroom (zeg 5 GvO’s per klant per jaar) is ‘op’ voor dat jaar. Met de groene stroom uit deze windmolen kunnen ze zo 200 klanten een jaar lang voorzien van groene stroom.

De Autoriteit Consument en Markt houdt toezicht op het GvO-systeem, zodat groene elektriciteit niet dubbel wordt verkocht. Zo is groene stroom dus inderdaad gegarandeerd groen.

Groene stroom is groen, allemaal goed voor het milieu

Nee, daar zijn flinke verschillen in. Elektriciteit is groen als die is opgewekt uit energiebronnen:

  • die niet bijdragen aan klimaatverandering;
  • die schoon zijn, dus geen luchtvervuiling veroorzaken;
  • die niet uitgeput raken;
  • die bij de winning het landschap en leefomgeving niet aantasten.

De Consumentenbond hanteert de volgende uitgangspunten:

Windolens en zonnepanelen

Stroom uit windmolens en zonnepanelen is groen, want onuitputtelijk en er komen geen schadelijke gassen vrij. Natuurlijk heeft de productie van de molens en panelen zelf wel schadelijke effecten. Maar over de hele levenscyclus van een wind- of zonnepark zijn de schadelijke effecten veel lager dan bij alle andere vormen van energieopwekking.

Biomassa

Bij stroomopwekking uit biomassa hangt het ervan af. Biomassa kan bijvoorbeeld hout(afval) zijn, of mest. Als het inderdaad afvalhout is, dan is er wel sprake van groene stroom, maar vanuit het oogpunt van duurzaamheid is een ander gebruik van het hout nog beter. Deze stroom krijgt dan ook niet de maximale duurzaamheidsscore in ons onderzoek van energieleveranciers.

Elke verbranding van hout levert bovendien luchtvervuiling op, al is dat bij grootschalige centrales beter te beperken dan bij hout stoken in woningen. Het speciaal voor brandhout kappen van oerbossen is natuurlijk sowieso niet duurzaam. Het telen van gewassen, speciaal om als biomassa in stroom om te zetten, ook niet. De landbouwgrond had immers ook voor voedselproductie kunnen worden gebruikt.

Ook mestvergisting is meestal niet groen, omdat er materiaal bij moet worden gemengd om de vergisting goed te laten verlopen. Dit materiaal is meestal geschikt als veevoer. Vergisting van rioolslib, waar weinig anders meer mee gedaan kan worden, is daarentegen wel een duurzame vorm van stroomopwekking.

Waterkracht

Waterkracht beschouwen we als duurzaam als het kleinschalig is, zodat het geen negatieve invloed heeft op ecosystemen. Grootschalige waterkrachtcentrales leveren wel officieel 'groene stroom', maar verstoren de visstand en ecosystemen.

Kernernergie

Kernenergie wordt door sommigen ook als duurzaam gezien, omdat er nauwelijks CO2 bij vrijkomt. Maar het levert ook radioactief afval op, waar tot nu toe geen echte oplossing voor is, en dat vele duizenden jaren gevaarlijk blijft. Ook bestaat nog steeds het gevaar van nucleaire ongelukken, met zeer grote - onverzekerbare - gevolgen. En de grondstof uranium is niet onuitputtelijk.

Kolencentrales

Kolencentrales leveren de meest vervuilende stroom. De CO2-uitstoot is zeer hoog en de centrales brengen ook veel luchtverontreinigende en ongezonde stoffen, zoals kwik, stikstofoxiden, zwaveloxiden en fijnstof in de lucht.

Aardgas

Aardgas is niet onuitputtelijk, en verbranding ervan zorgt voor CO2-uitstoot. Gascentrales zijn dus niet heel groen. Maar gas is nu nog wél nodig om op de lange termijn naar duurzame energieopwekking toe te gaan. Als het bijvoorbeeld even niet waait, moet een andere energiebron dat kunnen opvangen. Een gascentrale is hiervoor geschikt en stoot 'slechts' de helft aan CO2 uit in vergelijking met een kolencentrale (en minder vervuilende stoffen: geen fijnstof en zwaveldioxide, minder stikstofoxiden dan kolen).

Groene stroom is groen, leverancier of contract maakt niet uit

Het maakt zeker wel uit bij wie je groene stroom koopt, en welk contract je neemt. De ene leverancier produceert zijn stroom 'groener' dan de andere, koopt zijn stroom 'groener' in, of doet meer investeringen in toekomstige groene productie.

  • Je kunt bijvoorbeeld een groen contract nemen voor stroom die is opgewekt in een Noorse waterkrachtcentrale. Die elektriciteit is weliswaar ‘groen’, maar levert geen bijdrage aan een schonere energieopwekking. Die centrales staan er namelijk al 50 jaar! Noorwegen heeft genoeg groene productiecapaciteit (en dus Garanties van Oorsprong te over) met al zijn stuwmeren. Daardoor worden energiebedrijven niet aangespoord tot investeringen in nieuwe, schone energiebronnen.
  • Anders is het als je een contract kiest bij een leverancier voor stroom uit bijvoorbeeld windmolens of zonnepanelen. Als genoeg klanten windmolenstroom willen, móeten ze wel worden bijgebouwd.
  • Of de stroom groen is hangt ook af van het beleid van het bedrijf als geheel. Er zijn bijvoorbeeld nog steeds energiebedrijven die nieuwe kolencentrales bouwen, en dat terwijl kolen zeer vervuilend zijn. En die nieuwe kolencentrale staat er wel voor een jaar of 40. Dus stroom die je afneemt van een leverancier die Garanties van Oorsprong heeft voor inkoop van windenergie, en tegelijk kolencentrales bouwt is eigenlijk niet zo groen.

Windmolens zijn onzinnig, want als het niet waait moeten fossiele centrales bijspringen

De stroom die door windmolens en zonnepanelen wordt opgewekt hangt inderdaad af van de hoeveelheid wind of zon. Op dit moment worden de fluctuaties nog opgevangen door gascentrales die gaan draaien als het niet waait of de zon niet schijnt. Maar aan toekomstige duurzame voorzieningen wordt gewerkt, zoals:

  1. Interconnectie. De stroomnetten van zoveel mogelijk landen moeten met elkaar verbonden worden. Dat is nu al zo, maar er moeten meer en grotere verbindingen komen. Op die manier worden de fluctuaties ‘uitgedempt’: het waait altijd wel ergens. Als het op de Noordzee windstil is, waait het bijvoorbeeld in Denemarken, of schijnt de zon in Duitsland. Hieraan is al veel gerekend, en het blijkt dat dit al veel oplost.
  2. Aanpassing vraag en aanbod. Deels kan de elektriciteitsvraag worden aangepast op het aanbod, zodat bijvoorbeeld je wasmachine gaat draaien als het hard waait, of dat je elektrische auto dan gaat opladen. Hier wordt al op kleine schaal mee geëxperimenteerd. Het kan bijvoorbeeld via de elektriciteitsprijzen: die kunnen laag zijn als er veel stroomaanbod is. Slimme meters gaan daar een belangrijk rol in spelen.
  3. Stroomopslag. Dat is geen fluitje van een cent, maar het kan wel. Bijvoorbeeld via de accu van een elektrische auto’s die met windstroom is opgeladen en zijn stroom weer aan het net kan afgeven. Of via spaarbekkencentrales: bij een stroomoverschot wordt het water omhoog gepompt, en bij grote vraag komt het weer naar beneden zodat stroom kan worden opgewekt. Ook via methoden met waterstof of ammoniak kan stroom worden opgeslagen.

Meer zonne- en windenergie leidt tot hogere stroomprijzen

Ook de fossiele stroomvoorziening zal steeds duurder worden. De kosten van de klimaatverandering zullen namelijk in de prijs verwerkt gaan worden, en het aardgas raakt op.

Wind raakt niet op, en is gratis, maar in de molens moet wel geïnvesteerd worden. Per saldo is windstroom (nog) iets duurder om op te wekken dan grijze stroom, daarom wordt het deels gesubsidieerd.

Maar ook grijze stroom krijgt subsidie. En de kosten van de (gezondheids-)schade door milieuvervuiling, zoals long-, hart- en vaataandoeningen, zijn niet in de stroomprijs verrekend. Gebeurt dat wel, dan is windenergie goedkoper.

Op dit moment kost het meer geld om stroom op een duurzame manier op te wekken. Toch betaal je bij veel leveranciers net zo veel voor groene stroom als voor grijze stroom. Dit komt door de subsidies voor groene stroomproducten: de overheid past het verschil bij. Het komt ook door de goedkope Garanties van Oorsprong waarmee leveranciers de stroom 'vergroenen'. Die zijn zo goedkoop omdat er meer aanbod is dan vraag.

Meer informatie

Wil je weten welke bedrijven het meest duurzaam zijn, kijk dan op de beste energieleveranciers. Wij beoordeelden samen met Greenpeace, Natuur & Milieu en WISE hoe de leveranciers scoren op duurzaamheid. In de Energievergelijker kun je makkelijk de voor jou ideale combinatie van prijs en duurzaamheid vinden. Wil je een overstap waarbij je zo min mogelijk zelf hoeft te regelen, zonder op duurzaamheid te letten, stap dan over via het Energiecollectief.

Meer weten over duurzame energie? Lees meer over:

Bespaar op energiekosten