De digitale energiemeter is onder de nieuwe energiewet verplicht. Je mag kiezen of je een normale digitale meter wilt, of een slimme meter. Een normale digitale meter geeft de meterstanden niet door aan de energieleverancier, de slimme meter wel. Wat zijn de voor- en nadelen van een slimme meter voor bijvoorbeeld privacy?
De slimme meter is een digitale meter waarvan de standen op afstand worden uitgelezen door de energieleverancier en de netbeheerder. Je hoeft geen meterstanden door te geven aan je energieleverancier. En er hoeft ook geen meteropnemer langs te komen.
De slimme meter meet je stroomverbruik en geeft de standen van de gasmeter door. Oude gasmeters kunnen niet 'praten' met de slimme meter. Daarom vervangt de netbeheerder deze tegelijk met de elektriciteitsmeter.
Hoe werkt de slimme meter?
De slimme meter stuurt meterstanden door via het mobiele telefoonnetwerk (GPRS of CDMA), niet via wifi. Je hebt er geen internetverbinding of mobiele telefoon voor nodig: de slimme meter heeft zelf een soort ingebouwde mobiele telefoon.
1 keer per jaar voor het opmaken van de jaarrekening.
12 keer per jaar voor een verbruiks- en kostenoverzicht (voor jezelf).
Bij een overstap naar een andere leverancier of verhuizing.
Bij beheer of onderhoud van het energienet, als dat nodig is.
P1, P2, P3 en P4 poort
De slimme meter heeft 4 verschillende poorten om data door te geven. Iedere poort heeft een eigen functie:
P1 poort: dit is een (telefoon)stekkeraansluiting op de slimme meter die je zelf kunt gebruiken. Via die aansluiting kun je een energieverbruiksmanager aansluiten.
P2 poort: dit is de verbinding tussen de gasmeter en de slimme meter. De gasmeter zelf is geen slimme meter. Maar je hebt wel een moderne gasmeter nodig, om de slimme meter je gasverbruik te laten uitlezen en doorsturen.
P3 poort: deze aansluiting wordt gebruikt voor de dataverbinding
P4 poort: dit is de aansluiting van de netbeheerder om data te verzamelen.
Is een slimme meter verplicht?
Sinds 2026 geldt de nieuwe energiewet. Daarin staat onder andere dat alle analoge energiemeters moeten worden vervangen door digitale meters. Je mag een digitale meter dan niet meer weigeren. Je leest hier meer over op de website van het Ministerie van Economische Zaken.
Slimme meter weigeren
Je kiest tussen een gewone digitale meter of een slimme meter. Een gewone digitale meter geeft de meterstanden niet door aan de energieleverancier. Een slimme meter doet dit wel. Je mag de slimme meter weigeren. Je kunt ook het uitlezen van de data uitzetten, waardoor de meter niet meer 'slim' is.
Oude meter afgekeurd?
Wil je geen slimme meter en is je oude meter afgekeurd? Dan krijg je een digitale meter die niet van afstand uit te lezen is.
Later alsnog laten plaatsen
Heb je de slimme meter geweigerd, maar heb je er later toch eentje nodig? Dan moet je hier bij sommige netbeheerders voor betalen.
Uitlezen op afstand stopzetten
Als je een slimme meter hebt kun je kiezen of deze 'administratief aan' of 'administratief uit' staat. Bij 'administratief uit' leest de netbeheerder geen meterstanden uit. Bij 'administatief uit' moet je zelf de meterstanden doorgeven. En je krijgt geen maandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier. Wel kun je de P1-poort van de slimme meter blijven gebruiken om er zelf een energieverbruiksmanager aan te koppelen. Je kunt het aflezen op afstand altijd later weer aan laten zetten. Netbeheerders vragen hier geen geld voor.
Wel onderhoud en beheer
Ook als de meter 'administratief uit' staat kan de netbeheerder contact met de meter maken voor onderhoud en beheer. Op de display van nieuw geïnstalleerde meters kun je zien wanneer dat voor het laatst gebeurd is en wat de reden was.
Wat kost een slimme meter?
De overheid en de netbeheerders willen dat iedereen in Nederland een digitale meter krijgt. Daarom kost het niets als de netbeheerder een gewone of een slimme digitale meter installeert. Het maandelijkse huurbedrag dat je voor je meter betaalt verandert niet doordat je een slimme meter krijgt. Het beetje stroomverbruik van de slimme meter zelf zit voor de meter: dit betekent dat de netbeheerder dat betaalt.
Wat zijn de voordelen van de slimme meter?
Met alleen de slimme meter bespaar je geen energie. Maar door het maandelijkse verbruiks- en kostenoverzicht van de energieleverancier hou je je verbruik wel bij. Je kunt zo makkelijker en sneller controleren of je verbruik niet onverwachts omhoog gaat. Energieleveranciers ondernemen geen actie als je verbruik opeens sterk stijgt. Je moet dat zelf in de gaten houden.
Meer inzicht in je verbruik
Met de slimme meter krijg je meer inzicht in je energieverbruik. Bijvoorbeeld door de maandelijkse kostenoverzichten. Op je slimme meter kun je een energieverbruiksmanager aansluiten om zo makkelijk je energiegebruik te volgen. Je volgt je verbruik dan live via een app of website.
Storingen en veiligheid
Netbeheerders kunnen dankzij slimme meters storingen sneller en goedkoper opsporen en verhelpen. Een netbeheerder is niet meer afhankelijk van telefonische meldingen over stroomuitval. En hij hoeft ook niet meer in tuinen te graven om een loszittende verbinding te vinden in het stroomnet. Ook (brand)onveilige situaties vallen eerder op, zoals het illegaal aftappen van stroom.
Goedkoper netbeheer
Dankzij de informatie uit slimme meters kunnen netbeheerders beter werken aan de toekomst van ons elektriciteitsnet. Door die anonieme gegevens kunnen ze bijvoorbeeld zien in welke wijken al veel elektrische auto's zijn en daar de noodzakelijke verzwaring van het net lokaal op aanpassen, in plaats van een groot gebied te voorzien van dikkere kabels. Dat bespaart de netbeheerders heel wat kosten. En uiteindelijk de consument.
Energievoorziening van de toekomst
Het aanbod van elektriciteit gaat meer schommelen door steeds meer zonne- en windenergie. Een van de manieren om dat op te vangen is het aanpassen van vraag en aanbod. Daarvoor zijn slimme meters nodig. Zo kun je er bijvoorbeeld toestemming voor geven om je wasmachine te laten draaien als er veel aanbod van stroom is. Of je kiest voor een energiecontract waarbij de prijs afhangt van het aanbod op dat moment van de dag.
Wanneer krijg ik een slimme meter?
De grootschalige uitrol van de slimme meters is begonnen in januari 2015. Inmiddels is de slimme meter aan zo goed als alle huishoudens aangeboden. Heb je nog geen slimme meter, maar wil je die wel? Vraag deze dan aan via de website van je netbeheerder. In het ean-codeboek vind je wie je netbeheerder is.
Zitten er nadelen aan een slimme meter?
Bij een slimme meter worden de gegevens automatisch doorgestuurd naar de energieleverancier. Dit kan privacybezwaren oproepen. Hier is veel discussie over geweest. Als de meter op afstand uitgelezen kan worden, dan gaan jouw gebruiksgegevens namelijk ‘naar buiten’. De dataverbinding met de slimme meter zelf is door de Radboud Universiteit getest op hackgevoeligheid. Daaruit kwam naar voren dat de verbinding goed beveiligd is. Mocht je dit toch niet vetrouwen, dan kun je ervoor kiezen om het op afstand uitlezen uit te schakelen.
Uitlezen stopzetten
Als je een slimme meter hebt kun je kiezen of deze 'administratief aan' of 'administratief uit' staat. Bij 'administratief uit' leest de netbeheerder geen meterstanden uit. Je kunt het uitlezen op afstand ook later laten uitzetten.
Slimme meter administratief uitzetten
Bij 'administatief uit' moet je zelf de meterstanden doorgeven. En je krijgt geen maandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier. Wel kun je de P1-poort van de slimme meter blijven gebruiken om er zelf een energieverbruiksmanager aan te koppelen. Je kunt het aflezen op afstand altijd later weer aan laten zetten. Netbeheerders vragen hier geen geld voor.
Onderhoud en beheer
Ook als de meter 'administratief uit' staat kan de netbeheerder contact met de meter maken voor onderhoud en beheer. Op het display van nieuw geïnstalleerde meters staat wanneer dat voor het laatst is gebeurd en met welke reden.
Kan ik de meter zelf nog aflezen?
Jazeker. Zelf meterstanden opnemen kan gewoon vanaf het display van de slimme meter. Met een knopje schakel je tussen dag- en nachttarief. En tussen levering en teruglevering. Stedin heeft een handig overzicht van handleidingen van slimme meters, met een foto van de meter erbij. Maar meestal heb je de handleiding van je slimme meter niet nodig.
Tip: maak foto's voordat je overstapt
Maak bij elke overstap van energieleverancier een foto van de meterstanden. Ook is het slim om je maandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier goed te bekijken. Zo heb je snel in de gaten als het verbruik opeens hoger ligt. En kun je op zoek naar een oplossing.
Om gebruik te maken van dubbeltarief heb je een slimme meter nodig. Als je geen slimme meter hebt, betaal je altijd enkeltarief. Energieleveranciers zijn niet verplicht om enkel- en dubbeltarief aan te bieden. Sommige leveranciers bieden alleen enkeltarief aan.
Geen dubbeltarief meer zonder slimme meter?
Wil je gebruik wilt blijven maken van dubbeltarief, dan moet je overschakelen naar de slimme meter. Analoge meters registreren dubbeltarief op basis van een toonfrequent (TF) signaal. Daarvoor hebben netbeheerders speciale apparatuur. Maar netbeheerders gaan het TF-signaal stapsgewijs uitschakelen omdat de techniek verouderd is. Niet-slimme meters kunnen straks geen verschil meer maken tussen stroom die je tijdens daluren of piekuren verbruikt.
Ja. Een slimme meter houdt teruglevering van stroom bij doordat hij gescheiden telwerken heeft. Een slimme meter toont de verschillende standen apart. Wat je hebt afgenomen en wat je hebt teruggeleverd.
Als je zonnepanelen hebt, dan wordt je teruggeleverde stroom verrekend met je afgenomen stroom. Dit is geregeld in de zogeheten salderingsregeling. Je krijgt een vergoeding voor een eventueel overschot (op jaarbasis) aan teruggeleverde stroom.
Een slimme meter kan hiermee overweg, maar dat geldt niet voor alle digitale meters. Sommige hebben geen gescheiden telwerk. Ook ouderwetse draaischijfmeters kunnen salderen. Als zo'n meter geen terugloopblokkering heeft, draait hij terug als je stroom teruglevert.
Een slimme meter is iets anders dan een energieverbruiksmanager of een slimme thermostaat.
Energieverbruiksmanager
Een energieverbruiksmanager kun je aansluiten op de slimme meter, via de zogeheten P1-poort. Sommige modellen werken ook bij ‘domme’ meters. Zo'n apparaatje geeft je veel meer informatie over je stroom- en gasverbruik dan alleen het maandelijkse verbruiks- en kostenoverzicht dat de leverancier je met behulp van de slimme meter opstuurt.
Slimme thermostaat
Met een slimme thermostaat kun je de verwarming in huis vanaf elke plek regelen. Gewoon met een app op je telefoon. Er zijn ook diensten die inzicht geven in je energieverbruik via een website of app. Deze hoef je niet fysiek aan te sluiten op de slimme meter. Zij verzamelen de gegevens via de netbeheerder.
Hoe betrouwbaar is een slimme meter?
De installatie van een slimme meter heeft normaal geen invloed op je energierekening. Soms zien consumenten toch een onverwachte stijging van hun verbruik na plaatsing van een slimme meter. Redenen hiervoor kunnen zijn:
Koude maanden Na installatie van de slimme meter ontvang je een maandelijks overzicht van je energiegebruik. Het verbruik kan hoger zijn dan wat je zou verwachten van je ‘normale’ jaarverbruik. Bijvoorbeeld omdat het de afgelopen 2 maanden winter was. Op je jaarrekening wordt dit gecorrigeerd.
Draaischijfmeter vervangen Was de vervangen meter een erg oude draaischijfmeter? Dan kan die in de loop van de tijd langzamer zijn gaan draaien. Eigenlijk heb je daardoor de laatste tijd te weinig betaald, omdat er een te laag verbruik werd gemeten. Dit hoef je natuurlijk niet alsnog te betalen. Maar het verbruik dat je nieuwe meter aangeeft, kan bij gelijke omstandigheden wat hoger liggen.
De nieuwe meter is defect Soms heeft de nieuwe meter zelf een gebrek. Uit onderzoek van de Universiteit Twente blijkt dat sommige typen slimme meters onder bepaalde extreme omstandigheden te hoge meterstanden kunnen aangeven voor stroom, niet voor gas. Volgens Netbeheer Nederland, de brancheorganisatie van netbeheerders, gebeurde dit nog nooit bij consumenten.
Stappenplan opsporen gebreken
Netbeheer Nederland heeft een stappenplan opgesteld waarmee je gebreken kunt opsporen bij je slimme meter.
Is je verbruik veel hoger dan eerst? Kijk dan of dit te verklaren valt door bijvoorbeeld ‘energieslurpers’ in je huis: zie de voorbeelden bij Milieu Centraal.
Je kunt ook je energieleverancier vragen om te controleren waar het verhoogde verbruik vandaan komt. Pak voor het gesprek je jaaroverzichten van de afgelopen jaren erbij, of vraag deze op bij je energieleverancier.
Netwerk gespecialiseerd doormeten
Hebben deze stappen geen verklaring opgeleverd? Neem dan contact op met de netbeheerder. Deze kan de elektriciteit in je woning en energiemeter gespecialiseerd doormeten. Soms komen daar nog onverwachte technische oorzaken uit naar voren. Let op: de netbeheerder rekent kosten voor die meting als blijkt de meter in orde is en de oorzaak bijvoorbeeld in apparatuur in huis zit.
Klacht over de netbeheerder?
Kom je er met de netbeheerder niet uit? Bijvoorbeeld over het plaatsen, vervangen of doormeten van je energiemeter? Of over de toestemming voor derden om jouw gegevens in te kijken? Of het intrekken van die toestemming? Dan kun je een klacht over je netbeheerder indienen.
