icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Bespaar met het Energiecollectief |

Bekijk het aanbod.

Energiecollectief icon

Slimme meter

Alle Nederlandse huishoudens krijgen een slimme meter aangeboden. Je hoeft dan geen meterstanden meer op te nemen. Maar wat houdt dit verder in en waar moet je op letten?
energiemeter sfeer

Wat is de slimme meter?

De slimme meter is een digitale meter waarvan de standen op afstand worden uitgelezen door de energieleverancier en de netbeheerder. Je hoeft dus geen meterstanden meer door te geven aan je energieleverancier, en/of er hoeft geen meteropnemer meer langs te komen.

De slimme meter meet je stroomverbruik, maar hij geeft ook de standen van de gasmeter door. Oude gasmeters kunnen niet met de slimme meter communiceren; de netbeheerder vervangt die gelijktijdig met de elektriciteitsmeter.

De slimme meter wordt op de volgende momenten uitgelezen door de energieleverancier of netbeheerder:

  • 1x per jaar voor het opmaken van de jaarrekening.
  • 6x per jaar voor een verbruik- en kostenoverzicht (voor jezelf). Vanaf 2018 wordt dit maandelijks, 12 keer per jaar dus.
  • Bij een eventuele overstap naar een andere leverancier of verhuizing.
  • Als dat nodig is voor beheer of onderhoud van het energienet.

Met de slimme meter krijg je meer inzicht in je energieverbruik, bijvoorbeeld dankzij de tweemaandelijkse kostenoverzichten. Maar vooral als je er zelf nog een energieverbruiksmanager op aansluit.

Benieuwd of je kunt besparen op je energieverbruik?

Voer een geldige postcode in

Voer een geldig huisnummer in

Hoe werkt de slimme meter?

De slimme meter stuurt meterstanden door  via het mobieletelefoonnetwerk (GPRS of CDMA). Niet via wifi, dus je hebt geen internetverbinding nodig. Ook geen mobiele telefoon trouwens. De slimme meter heeft een soort ingebouwde mobiele telefoon.

Die dataverbinding wordt de 'P3-poort' genoemd en de computerserver van de netbeheerder waar de data verzameld de 'P4-poort'.

De 'P1-poort' is een (telefoon)stekkeraansluiting op de slimme meter die je zelf kunt gebruiken. Via die aansluiting kun je een energieverbruiksmanager aansluiten.

De 'P2-poort' tenslotte is de verbinding tussen de gasmeter en de slimme meter. De gasmeter zelf is geen slimme meter, maar je hebt wel een moderne gasmeter nodig om de slimme meter je gasverbruik te laten uitlezen en doorsturen. De netbeheerder vervangt een oude gasmeter daarom gelijktijdig met de plaatsing van de slimme meter.

Wat zijn de voordelen van de slimme meter?

Besparen

Met alleen de slimme meter ga je nog niet besparen. Maar met de tweemaandelijkse (vanaf 2018 maandelijkse) verbruiksoverzichten van de energieleverancier kun je makkelijker en sneller controleren of je verbruik niet onverwacht omhoog gaat. Energieleveranciers ondernemen geen actie als je verbruik opeens sterk stijgt. Je moet dat dus zelf in de gaten houden.

Ook kun je allerlei handige energieverbruiksmanagers aan de slimme meter koppelen. Die kunnen je zeker helpen om energie te gaan besparen.

Storingen en veiligheid

Netbeheerders kunnen dankzij de slimme meters storingen sneller en goedkoper opsporen en verhelpen. De netbeheerder hoeft namelijk niet meer te wachten op telefonische meldingen over stroomuitval in een wijk. Of in 20 tuinen te graven om een loszittende verbinding in het wijknet te vinden.

Ook (brand)onveilige situaties, zoals het illegaal aftappen van stroom, lopen eerder in de gaten, bijvoorbeeld omdat slimme meters van buurtbewoners dan afwijkende netspanningswaarden laten zien.

Goedkoper netbeheer

Dankzij de data uit slimme meters kunnen netbeheerders efficiënter werken aan de toekomst van ons elektriciteitsnet. Geanonimiseerde gegevens laten bijvoorbeeld zien welke wijken voorop lopen met de aanschaf van elektrische auto's. In plaats van in een groot gebied meteen dikkere kabels aan te leggen, kan de noodzakelijke verzwaring van het net dan veel lokaler plaatsvinden. Dat bespaart de netbeheerders, en daarmee ook de consument, heel wat kosten.

Energievoorziening van de toekomst

Het aanbod van elektriciteit zal meer gaan schommelen, doordat er steeds meer zonne- en windenergie komt. Een van de manieren om dat op te vangen is het aanpassen van de vraag op het aanbod. Zo kun je er bijvoorbeeld toestemming voor geven om je wasmachine te laten draaien als er veel aanbod van stroom is. Of je kiest voor een energiecontract waarbij de prijs afhangt van het aanbod op dat moment van de dag.

Om dat allemaal technisch te regelen zijn slimme meters nodig.

 

slimme meter 2

Wanneer krijg ik een slimme meter?

De grootschalige ‘uitrol’ van de slimme meters is begonnen in januari 2015. In 2020 moet het overgrote deel van de huishoudens een slimme meter hebben. Inmiddels hebben ruim 3 miljoen huishoudens een slimme meter. Jaarlijks komen daar meer dan een miljoen bij.

Elke netbeheerder heeft een planning wie wanneer een slimme meter krijgt. Je krijgt een brief als je aan de beurt bent. Op de website van je netbeheerder kun je zien wanneer dat zal zijn.

Wat kost een slimme meter?

De overheid en de netbeheerders willen dat iedereen in Nederland een slimme meter krijgt. Daarom kost het niets als de netbeheerder een slimme meter installeert. Het maandelijkse huurbedrag dat je voor je meter betaalt verandert niet doordat je een slimme meter krijgt. Het (zeer geringe) stroomverbruik van de slimme meter zelf zit 'voor de meter' en is voor rekening van de netbeheerder.

Plaatsing met voorrang

Wil je een slimme meter vóórdat je bij de netbeheerder op de planning staat? Dan moet je wel betalen. De installatie kost momenteel €72,60 (inclusief nieuwe gasmeter). Bij het installeren van zonnepanelen, of bij nieuwbouw en grootschalige renovatie, is plaatsing met voorrang kosteloos.

Houd wel rekening met een wachttijd van 3 maanden. Geef dus tijdig door aan je netbeheerder dat je zonnepanelen gaat plaatsen. Dat kan via energieleveren.nl

Slimme meter en privacy

Er is veel discussie geweest over de privacyaspecten van een slimme meter. Als de meter op afstand uitleesbaar is, gaan jouw gebruiksgegevens immers ‘naar buiten’. De dataverbinding met de slimme meter zelf is door de sectie Digital Security van de Radboud Universiteit stevig onderworpen aan hackgevoeligheids-testen. Uit deze testen kwam naar voren dat die verbinding goed beveiligd is.

De Consumentenbond pleit wel voor één heldere gedragscode voor zowel netbeheerders, energieleveranciers en ODA's (onafhankelijke dienstenaanbieders, bijvoorbeeld de aanbieder van een verbruiksmanager). Nu gelden voor de verschillende partijen verschillende gedragscodes. Zo is het niet makkelijk te achterhalen wie onder welke voorwaarden data uit de slimme meter mag inzien.

Energieverbruiksmanagers en privacy

Op je slimme meter kun je een energieverbruiksmanager aansluiten om zo makkelijk je energiegebruik te volgen. Die aansluiting kan direct, in de vorm van een apparaatje, zoals Huisbaasje van Consumentenbond. Of indirect, door toestemming te geven aan een derde partij (een ODA, onafhankelijke dienstenaanbieder) om jouw slimme meter uit te lezen. Je kunt jouw verbruik dan live volgen via een app of op een website.

ODA's mogen de data van een slimme meter alleen na expliciete toestemming van de consument inzien. Ze moeten aan de netbeheerder melden dat ze die toestemming hebben voordat ze toegang krijgen tot jouw meterstanden. Helaas verzuimden in het verleden sommige van deze ODA's zorgvuldig iemands identiteit te controleren. Het was daardoor mogelijk dat iemand anders zich als jou voordeed. Op die manier kreeg diegene inzicht in je gegevens. Ook als je zelf niet eens gebruik maakte van zo'n dienst.

De netbeheerders controleren inmiddels of de aanbieders van de diensten de identiteit van de aanvrager controleren, zodat je identiteit niet kan worden misbruikt. Maar vooralsnog melden netbeheerders het jou niet wanneer ze een partij toegang tot je meterstanden hebben gegeven. Je kunt hier dus niet zelf op toezien. En als je de toestemming weer intrekt, kun je zelf niet controleren of de toegang inderdaad stopgezet wordt. Ook daarop moet je dan vertrouwen. Wij vinden dat dit beter moet en hebben de netbeheerders hiertoe opgeroepen.

Het is hoe dan ook slim om - voor je een verbruiksmanager toestemming geeft om jouw data in te zien - na te gaan welk bedrijf er achter zit. En of je je data in handen van die partij vertrouwt. Controleer of de voorwaarden helder genoeg zijn en of deze dienstverlener goede privacyregels hanteert. Is er bijvoorbeeld een sterk wachtwoord vereist om online je verbruiksgegevens in te zien?

Let op! Er zijn ook energieverbruiksmanagers die je aan een 'domme' energiemeter kunt koppelen. Ook voor Huisbaasje is een slimme meter niet vereist. Natuurlijk gelden onze adviezen rondom privacy bij koppeling van een app of internetdienst aan een niet-slimme meter evenzeer.

Slimme meter, doen of niet?

Gezien de voordelen van de slimme meter raden wij aan deze te accepteren. Aan de belangrijkste eisen van Consumentenbond is voldaan. Via de slimme meter kunnen consumenten niet op afstand afgesloten worden. En de dataverbinding is goed beveiligd.

Uiteindelijk gaat het bij alle 'slimme' apparaten die zelfstandig gegevens over jou of jouw woning kunnen doorgeven om vertrouwen. De regels en voorwaarden kunnen nog zo goed zijn, je moet erop vertrouwen dat ze nagevolgd worden. Mede daarom vinden we wel dat je de slimme meter ook moet kunnen weigeren. Zonder een boete te krijgen. Ook dat hebben we in het verleden bereikt.

Slimme meter weigeren

Je kunt de slimme meter dus weigeren. Let dan goed op wanneer je een brief van de netbeheerder krijgt met de aankondiging dat er een slimme meter gaat worden geplaatst. Het weigeren van de meter moet via je netbeheerder en is kosteloos. Als je oude meter dan afgekeurd is en moet worden vervangen, krijg je in plaats van de slimme meter een digitale meter die niet van afstand uit te lezen is.

Als je de slimme meter geweigerd hebt en er later toch een nodig hebt, kost dit wel geld. Evenveel als het met voorrang laten plaatsen van een slimme meter, momenteel €72,60. Of €67,76 voor als je geen gasaansluiting hebt.

Uitlezen op afstand stopzetten

Als je een slimme meter krijgt kun je kiezen of deze 'administratief aan' of 'administratief uit' staat. In dat laatste geval leest de netbeheerder geen meterstanden uit. Je kunt het uitlezen op afstand ook later uit laten zetten. Bij 'administatief uit' moet je zelf de meterstanden doorgeven. En je krijgt geen tweemaandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier. Wel kun je de P1-poort van de slimme meter blijven gebruiken om er zelf een energieverbruiksmanager aan te koppelen.

Je kunt het aflezen op afstand altijd later weer aan laten zetten. Netbeheerders vragen hier geen geld voor.

Ook als de meter 'administratief uit' staat kan de netbeheerder contact met de meter maken voor onderhoud en beheer. Op de display van nieuw geïnstalleerde meters kun je zien wanneer dat voor het laatst gebeurd is en met welke reden.

Kan ik de meter zelf nog aflezen?

Jazeker. Zelf meterstanden opnemen kan gewoon op het display van de slimme meter. Met een knopje schakel je tussen dag- en nachttarief en levering en teruglevering. Stedin biedt een handig overzicht van handleidingen van slimme meters, met foto van de meter erbij. Maar normaal gesproken zul je de handleiding van je slimme meter niet nodig hebben.

Wij raden aan om bij elke overstap van energieleverancier foto's te maken van de meterstanden. Ook is het slim om je tweemaandelijks kosten- en verbruiksoverzicht van je energieleverancier goed te bekijken; zo heb je een onverwacht hoger gebruik snel in de gaten en kun je op zoek naar de oplossing.

slimme meter 3

Betrouwbaarheid slimme meter

Het installeren van een slimme meter heeft normaal gesproken geen invloed op je energierekening.

Soms zien consumenten echter toch een onverwachte stijging van hun verbruik na plaatsing van een slimme meter. Redenen hiervoor kunnen zijn:

  • Na installeren van een slimme meter stuurt de energieleverancier je voortaan een tweemaandelijks overzicht van je energiegebruik. Het verbruik daarop kan hoger zijn dan wat je zou verwachten op basis van je ‘normale’ jaarverbruik, bijvoorbeeld omdat het de afgelopen 2 maanden winter was. Maar op je jaarrekening wordt dit uiteindelijk gecorrigeerd.
  • Als de vervangen meter een erg oude draaischijfmeter was, kan die in de loop der tijd langzamer zijn gaan draaien. Je betaalde de afgelopen tijd daardoor eigenlijk te weinig, omdat de meter een te laag verbruik mat. Je hoeft natuurlijk niet met terugwerkende kracht bij te betalen, maar het verbruik dat je nieuwe meter aangeeft kan bij gelijke omstandigheden wat hoger liggen.
  • In uitzonderlijke gevallen kan de nieuwe meter zelf gebreken vertonen. Zo blijkt uit onderzoek van de Universiteit Twente dat sommige typen slimme meters onder bepaalde extreme omstandigheden te hoge meterstanden (voor stroom, niet voor gas) kunnen aangeven. Netbeheer Nederland, de brancheorganisatie van de netbeheerders, heeft tot nu toe geen enkel geval gevonden waarin dit verschijnsel zich bij een huishouden voordeed. Maar andere defecten aan de meter zijn ook mogelijk. Om defecten op te sporen en onverwachte grote afwijkingen in energiegebruik te verklaren heeft Netbeheer Nederland een stappenplan opgesteld:
    • Controleer zelf of je onverklaarbare verhogingen of verlagingen in je eigen energieverbruik hebt – zo niet, dan is er geen aanleiding om verder onderzoek te doen.
    • Zie je wel onverklaarbare afwijkingen? Vergelijk dan je jaarverbruik met het verbruik van vergelijkbare huishoudens – dat kan via het Nibud.
    • Is je verbruik hoger dan dat van vergelijkbare huishoudens of veel hoger dan voorheen? Kijk dan of dit te verklaren valt door bijvoorbeeld veranderingen in je gezinssamenstelling, nieuwe – of juist heel oude – apparaten, ‘grootverbruikers’ als elektrische boilers, infraroodpanelen, vijverpompen of waterbedden. Een lijst van ‘energieslurpers’ vind je bij Milieu Centraal.
    • Heb je nog steeds geen verklaring voor je energieverbruik? Vraag dan je energieleverancier om mee te denken: zo kun je nauwkeuriger controleren waar je verhoogd verbruik vandaan komt.
      Pak voor het gesprek je jaaroverzichten van de afgelopen jaren erbij, of vraag deze op bij je energieleverancier. Kom je er samen met de energieleverancier niet uit, dan kan je netbeheerder het onderzoek overnemen.
    • Hebben de voorgaande stappen geen verklaring opgeleverd? Neem dan contact op met je netbeheerder. Deze kan een gespecialiseerde doormeting komen maken van de elektriciteit in je woning en je energiemeter. Soms komen daardoor nog onverwachte technische oorzaken naar voren. Blijkt uit de meting dat er een fout in de (slimme) meter zit, dan zijn de kosten voor de netbeheerder.
      Blijkt de meter in orde (en de oorzaak bijvoorbeeld in apparatuur in huis te zitten) dan zijn de kosten voor de consument. Netbeheer Nederland heeft deze kosten tijdelijk verlaagd tot €100,-.
      Om lange wachttijden en onnodige metingen te voorkomen is het belangrijk dat je pas om de doormeting vraagt als je de voorgaande stappen echt grondig doorlopen hebt.

Slimme meter en dag-/nachttarief

Een contract met dubbeltarief is alleen mogelijk als je meter 2 telwerken voor levering (en evt. ook 2 voor teruglevering) heeft, zoals de slimme meter. Enkeltarief is mogelijk bij meters met 1 telwerk en bij meters met 2 telwerken. Energieleveranciers zijn niet verplicht om mee te werken aan een overgang van enkel- naar dubbeltarief of andersom. Zo’n wijziging geldt namelijk als een nieuw contract. Sommige leveranciers bieden alleen enkeltarief aan.

Dubbeltarief is pas voordeliger als je meer dan 30% tot meer dan 55% van je stroom na 23:00 uur of in het weekend verbruikt. Het omslagpercentage is afhankelijk van de leverancier.

Geen dubbeltarief meer zonder slimme meter?

In principe heeft het wel of niet accepteren van de slimme meter niets te maken met enkel- of dubbeltarief. Maar vanwege technische ontwikkelingen in het hoogspanningsnet gaat dat veranderen. Oude meters registreren dubbeltarief op basis van een toonfrequent (TF) signaal. Daarvoor hebben netbeheerders speciale apparatuur. De toonfrequentsignalen zijn onderdeel van een verouderde techniek. Daarom gaan netbeheerders het TF-signaal stapsgewijs uitschakelen, met toestemming van de Autoriteit Consument en Markt (ACM). Niet-slimme meters kunnen hierdoor op een gegeven moment geen onderscheid meer maken tussen stroom die je verbruikt in daluren of piekuren.

Om gebruik te blijven maken van dubbeltarief moet je in zo’n geval wel overschakelen naar de slimme meter. Die heeft de TF-signalen niet nodig. Als je de slimme meter ‘administratief uit’ laat zetten (zie 'uitlezen op afstand stopzetten') heb je in feite weer een ‘domme’ digitale meter.

Bij zonnepanelen: kan de slimme meter salderen?

Ja. Een slimme meter houdt teruglevering van stroom bij doordat hij gescheiden telwerken heeft. Als je zonnepanelen hebt, wordt je teruggeleverde stroom verrekend met je afgenomen stroom. Dit is geregeld in de zogeheten salderingsregeling. Voor een eventueel overschot (op jaarbasis) aan teruggeleverde stroom krijg je een vergoeding.

Een slimme meter kan hier dus mee overweg, maar dat geldt niet voor alle digitale meters; sommige hebben geen gescheiden telwerk.

Ook ouderwetse mechanische ferrarismeters (draaischijfmeters) kunnen salderen. Mits zo'n meter niet voorzien is van een terugloopblokkering draait hij terug als je stroom teruglevert. Een slimme meter toont de verschillende standen afzonderlijk: wat je hebt afgenomen en wat je hebt teruggeleverd.

Let op: de hoeveelheid aan het net teruggeleverde zonnestroom is lager dan de totale hoeveelheid stroom die je panelen hebben opgewekt. Een deel daarvan gebruik je immers direct zelf, en gaat niet door je energiemeter het net op. Als je zonnepanelen zijn voorzien van monitoring zie je daarop wat de panelen daadwerkelijk geproduceerd hebben.

Gezondheidseffecten slimme meter

De slimme meter verstuurt data via het GPRS-netwerk. Daarom wordt soms gevreesd voor invloed op de gezondheid door elektromagnetische straling. Deze straling is te vergelijken met die van een mobiele telefoon en de hoeveelheid blijft binnen de wettelijke normen. Gezondheidsschade door deze straling is overigens nog nooit aangetoond.

Slimme meter versus slimme thermostaat en energieverbruiksmanager

Een slimme meter is iets anders dan een slimme thermostaat of een energieverbruiksmanager.

een slimme thermostaatEen slimme thermostaat

Een energieverbruiksmanager kun je wel aansluiten op de slimme meter, via de zogeheten P1-poort. Maar deze werken soms ook bij ‘domme’ meters. Je krijgt met zo'n apparaatje veel meer informatie over je stroom- en gasverbruik dan met alleen een slimme meter, die alleen tweemaandelijks een verbruiks- en kostenoverzicht afgeeft.

Er zijn ook diensten die je inzicht in je energieverbruik bieden via een website of app. Deze hoef je niet fysiek aan te sluiten op de slimme meter. Zij verzamelen de gegevens via de netbeheerder.

De bekende hulpjes Toon, Anna, Nest en hun verwanten zijn dus geen slimme meters. Anna en Nest zijn slimme thermostaten. Toon ook, maar die is tegelijk energieverbruiksmanager.

Lees ook het artikel in de Consumentengids van juli/augustus 2017 over de slimme meter (pdf).

Energiekosten besparen

Je kunt geld besparen door over te stappen naar een goedkopere energieleverancier via ons Energiecollectief. Of vergelijk zelf energieleveranciers op prijs en duurzaamheid in de Energievergelijker.

Meer weten over energieverbruik, energie besparen of je energierekening ? Lees onze artikelen over:

Check je energieverbruik met Huisbaasje

Huisbaasje is jouw persoonlijke energiemaatje en waakt over je energieverbruik. Hij bestaat uit een meetset en een app. De meetstekkers passen op alle energiemeters en de Huisbaasje-app geeft je inzicht en bespaartips. Zo verlaag je eenvoudig je verbruik. Fijn voor je portemonnee en nog duurzaam ook.

Meer informatie

Huisbaasje-

Bespaar op energiekosten