icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Van hypotheek tot verhuisdoos |

Stap voor stap naar je nieuwe huis.

icoon nieuw huis

Zonnepanelen en schaduw

Zonnepanelen produceren gelijkstroom. Meestal zijn zonnepanelen in serie geschakeld. Dat wil zeggen dat de stroom die uit paneel 1 komt vervolgens door paneel 2 loopt, enzovoorts. Het gevolg daarvan: als er door 1 zonnepaneel, door een defect of (tijdelijke) schaduw, minder stroom loopt, gaat ook door de andere zonnepanelen in de serie minder stroom. Schaduw op een deel van je zonnepanelen zorgt zo voor een flink lagere opbrengst van je hele systeem. Hierbij 4 mogelijkheden om daar wat aan te doen.
schaduw op dak zonnepanelen

1. Plaats minder zonnepanelen

Een inkoppertje, en natuurlijk vaak niet de gewenste oplossing. Maar soms kan het slim zijn om in plaats van bijvoorbeeld 14 panelen, waarvan er 2 elke dag een tijdje in de schaduw van een schoorsteen liggen, 12 panelen te installeren. Zonder extra kosten te maken voor een van de oplossingen hieronder zouden de 2 extra panelen anders een paar uur per dag de opbrengst van de 12 panelen die niet in de schaduw liggen ook beperken. Daardoor kan de verhouding tussen kosten en opbrengst op jaarbasis veel beter uitpakken voor het systeem van 12 panelen dan voor het systeem van 14 panelen.

2. Kies voor een omvormer met meerdere ‘MPP-trackers'

Een gewone omvormer wordt ook wel ‘string-omvormer’ genoemd. Op zo’n omvormer sluit je een aantal zonnepanelen in serie aan (een string is een aantal in serie geschakelde zonnepanelen). Als de omvormer meerdere MPP-trackers (zie hieronder bij 'omvormer') heeft, kun je de zonnepanelen  over 2 ‘strings’ verdelen in plaats van ze allemaal in serie te leggen. Zo heeft de string zonder schaduw geen last van de string met schaduw. Deze oplossing is alleen geschikt als je vrij veel panelen gaat installeren, denk aan 12 of meer. Deze oplossing is in zo’n geval goedkoper dan oplossing 3 of 4, maar de ‘correctie’ bij schaduw is ook minder precies, waardoor de extra opbrengst lager is dan bij oplossing 3 of 4.

Omvormers voor kleinere systemen (bijvoorbeeld 8 panelen) hebben maar 1 MPP-tracker. Bij kleinere systemen kom je daarom sowieso uit op oplossing 3 of 4.

3. Kies voor micro-omvormers

Micro-omvormers worden ook wel micro-inverters genoemd. Het bekendste merk micro-omvormer is Enphase. Een micro-omvormer is een volwaardige omvormer, maar dan heel klein en geschikt voor slechts 1 zonnepaneel. De micro-omvormer wordt dan ook direct aan de achterkant van het zonnepaneel bevestigd. Zo heb je geen in serie geschakelde zonnepanelen, en hebben panelen helemaal geen last van elkaars schaduw.

 

De figuur laat dit zien:

micro-omvormers en schaduw

Het actuele vermogen van een systeem van zonnepanelen met micro-omvormers. Op dit moment in de ochtend ligt 1 paneel (rechtsonder) in de schaduw van een dakkapel. Dit gaat niet ten koste van de opbrengst van de andere panelen.

Bijkomend voordeel van micro-omvormers is dat er geen gelijkstroomkabels over het dak en door het huis lopen. Ook komt er binnenshuis geen omvormer. Tenslotte kun je de opbrengst van je systeem voor elk zonnepaneel individueel bijhouden, zodat je een eventueel defect aan 1 zonnepaneel goed kunt onderscheiden van geleidelijke achteruitgang van al je panelen. Omdat er geen centrale omvormer is blijft bij een defect aan 1 paneel of omvormer de rest van je systeem ongewijzigd presteren. De panelen zijn volledig parallel geschakeld.

De garantieperiode op micro-omvormers is veelal een stuk langer dan op ‘string’-omvormers (de gewone die binnen hangen en waar je meerdere panelen op aansluit). Maar de micro-omvormers worden wel aan extremere omstandigheden blootgesteld, aangezien ze direct onder het paneel zitten. Informeer dus bij je leverancier naar de (financiële) stabiliteit van de fabrikant, en kies liefst voor een leverancier die zelf ook extra waarborgen biedt. Zoals bankgaranties of deelname aan een garantiefonds.

Een systeem met micro-omvormers kent geen minimumomvang; je kunt dus ook slechts 1, 2 of 3 zonnepanelen plaatsen.

4. Kies voor power optimizers

Het bekendste merk power optimizer is SolarEdge. Net als bij micro-omvormers hebben panelen met power optimizers geen last van elkaars schaduw. Maar bij power optimizers zit alleen de MPP-tracker (zie hieronder bij 'omvormer') aan de achterkant van het paneel. Het omvormen van gelijkstroom naar wisselstroom gebeurt nog steeds in een centrale ‘string’ omvormer die in huis hangt.

De zonnepanelen zijn dus nog steeds in serie geschakeld. De oplossing met power optimizers is goedkoper dan die met micro-omvormers. Maar er geldt wel een minimale lengte van de string, vanwege de bijbehorende centrale omvormer. Dit minimumaantal ligt vaak op 6 panelen.

Omvormer

Zonnepanelen voor thuisgebruik werken niet zonder omvormer. De omvormer zet de gelijkstroom uit de zonnepanelen om in wisselstroom, die nodig is voor de apparaten in huis en voor een aansluiting op het elektriciteitsnet.  Een specifiek onderdeel van de omvormer, de zogenaamde ‘maximum power point tracker’ (MPP-tracker), zorgt ervoor dat bij elke weersituatie de opbrengst van de zonnepanelen optimaal is. Hij doet dit door de stroom door en de spanning over de aangesloten serie panelen elke paar seconden aan te passen aan de instraling. Eigenlijk doet de omvormer dus het denkwerk voor de zonnepanelen. Als slimste onderdeel van het systeem is de omvormer daarmee de aangewezen ‘knop om aan te draaien’ om schaduwverliezen te voorkomen.

Installateur

Bespreek altijd goed met je leverancier of installateur of er op jouw dak zodanige schaduwverliezen te verwachten zijn dat het nodig is 1 van bovenstaande oplossingen te kiezen. Misschien zijn de nadelige effecten van schaduw wel te voorkomen door een slimmer legplan. Of zijn de effecten naar verwachting zo klein dat je niets hoeft te doen. Bijvoorbeeld omdat er alleen bij hele lage zonstanden schaduw op de panelen valt. Houd daarbij, als dat van toepassing is, wel rekening met doorgroeiende bomen of eventuele bouwplannen in de buurt. En zie kleine objecten als bliksemafleiders of antennes niet over het hoofd: zelfs een heel smalle maar scherpe schaduw kan slecht zijn voor de opbrengst van zonnepanelen.

Ook interessant:

 

Ondersteund door het Intelligent Energy Programme van de Europese Unie

De Consumentenbond is als enige verantwoordelijk voor de inhoud van dit artikel, dat niet noodzakelijk de mening van de Europese Unie weergeeft. Het EASME (Executive Agency for Small and Medium-sized Enterprises) noch de Europese Commissie is aansprakelijk voor het gebruik dat kan worden gemaakt van de erin vervatte informatie.

Lees meer over het project CLEAR

Combi logo Clear EASME