! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Vrije advocaatkeuze

Als dat nodig is, schakelt een verzekeraar bij een geschil een advocaat in. Maar via de juiste procedure kun je dit ook zelf doen.
Priscilla Blok

Priscilla Blok , Expert Geld & Verzekeren Bijgewerkt op: 2 augustus 2021

Het Europese Hof van Justitie onderstreept de vrije advocaatkeuze in de uitspraak van 7 november 2013. Het recht om zelf een advocaat te kiezen stond al in de wet. Maar rechtsbijstandverzekeraars perkten dit recht in. Dit deden ze door de keuze bij zichzelf te leggen en het alleen toe te passen bij procedures waar een advocaat verplicht is (zoals zaken met een belang boven de €25.000).

Vrije advocaatkeuze bij procedures

Rechtsbijstandverzekeraars lossen juridische vraagstukken of geschillen voor hun verzekerden op. Ze hebben hiervoor eigen juristen en vaak ook advocaten in dienst. Bij een gerechtelijke of administratieve procedure kunnen deze eigen juridische medewerkers je ondersteunen.

Je bent niet verplicht om een juridische medewerker van je rechtsbijstandsverzekering te kiezen. Je mag zelf een advocaat kiezen die niet voor je rechtsbijstandsverzekeraar werkt. Dit mag ook een andere ‘rechtens bevoegde deskundige’ zijn.

Stel dat je een juridisch onderlegde buurman hebt en het komt tot een procedure waarbij een advocaat niet verplicht is, dan mag je je bij deze procedure laten bijstaan door de buurman. De verzekeraar moet deze kosten vergoeden.

Vrije advocaatkeuze buitengerechtelijke procedure

Ook bij een buitengerechtelijke procedure heb je recht op vrije advocaatkeuze. Dit blijkt uit een uitspraak van de Geschillencommissie van het Kifid (april 2021). Onder gerechtelijke procedures vallen ook procedures zoals bemiddeling en mediation.

Kortom elke fase die kan leiden tot een procedure bij de rechter valt volgens de Geschillencommissie onder het begrip ‘gerechtelijke procedure’. De verzekeraar is het niet eens met de uitspraak en heeft beroep ingesteld, een uitspraak volgt later dit jaar. 

De Geschillencommissie volgt het Europese Hof van Justitie hierin. Het hof heeft hierover op 14 mei 2020 in een Belgische zaak beslist dat onder een gerechtelijke procedure het volgende valt:

  • een procedure voor gerechtelijke of buitengerechtelijke bemiddeling
  • waarbij een rechterlijke instantie betrokken is of kan worden
  • bij het starten van deze procedure of na afloop ervan.

Niet zelf een advocaat inschakelen

Let op: schakel als verzekerde niet op eigen houtje een externe partij (zoals een advocaat) in. Met toestemming en een opdracht nodig van je rechtsbijstandverzekeraar krijg je de kosten zonder problemen vergoed.

Toestemming vragen als er een juridische of administratieve procedure is is een formaliteit. De verzekeraar mag het recht op een eigen advocaat niet weigeren. Hij mag wel grenzen stellen aan de vergoeding. Doorgaans mag je per procedure één keer zelf een rechtshulpverlener kiezen.

Procedure starten

De rechtsbijstandverzekeraar bepaalt wanneer een procedure gevoerd moet worden. Deze kan besluiten geen procedure te voeren, terwijl jij dat als verzekerde wel wilt. Wil je als verzekerde wel een rechtszaak aanspannen, maar de verzekeraar niet? Dan kun je een beroep doen op de geschillenregeling die in de polisvoorwaarden staat.

De regeling houdt in dat een onafhankelijke derde de aanpak van het geschil opnieuw beoordeelt (second opinion). Het advies van deze derde moet je opvolgen.

Inperkingen vrije advocaatkeuze

Verschillende rechtsbijstandverzekeraars maken het je lastig als je zelf een advocaat kiest. Deze advocaat is meestal duurder dan een juridische medewerker van de verzekeraar zelf. De meeste rechtsbijstandverzekeraars hebben sinds 2013 hun maximumvergoeding voor 'externe kosten' verlaagd met tienduizenden euro’s. Of er geldt een eigen bijdrage.

Rechtsbijstandverzekeraars mogen deze externe kosten niet zo verlagen dat je eigenlijk niet meer kunt kiezen of je zelf iemand inschakelt.

Welke externe kosten vergoedt je verzekering?

De vermelde maximum kosten gelden bij de meeste verzekeraars voor alle kosten die met de procedure te maken hebben. Denk hierbij aan advocaatkosten, griffierecht, deskundigenkosten en kosten door veroordeling in kosten van de wederpartij. 

Bij een aantal verzekeraars geldt het maximum alleen voor de behandelkosten van de advocaat die je zelf hebt gekozen. Denk aan het honorarium inclusief kantoorkosten en overige kosten. Andere kosten vallen onder de standaard maximale vergoeding. In de tabel lees je om welke verzekeraars dit gaat. 

Tips vergoedingen vergelijken

  • Vergelijk rechtsbijstandsverzekeraars. Kijk wat er in de polisvoorwaarden staat over de vergoeding van externe kosten. Let ook op of de verzekering onderscheid maakt tussen zaken met verplichte en niet-verplichte procesvertegenwoordiging.

  • Controleer welke kosten precies vergoed worden. Soms gelden de beperkte vergoedingen alleen voor advocaatkosten.

  • Een polis zonder (fors) beperkte kostenvergoedingen kun je beter koesteren. Als je tenminste tevreden bent over de dienstverlening.
  • Sommige verzekeraars hebben een lijst met externe rechtshulpverleners waarmee zij prijsafspraken hebben. Je bent niet verplicht om hieruit te kiezen.

Advocaatkosten uit het verleden

Heb je in het verleden onterecht advocaatkosten betaald? Dan kun je proberen om deze advocaatkosten terug te krijgen. Lees meer over het terug krijgen van onterechte advocaatkosten en maak gebruik van onze voorbeeldbrief

Toestemming om verzekeraar te informeren

Een (externe) advocaat heeft op grond van de Advocatenwet een geheimhoudingsplicht. Je kunt een machtiging afgeven waarin je toestemming geeft dat de externe advocaat namens jou de verzekeraar informeert.

Wij raden aan om te vragen aan de advocaat welke specifieke informatie de verzekeraar nodig heeft en alleen daar een machtiging voor af te geven. Op deze manier verklein je de kans dat de advocaat ongewenst informatie doorspeelt.

Je kunt er ook voor kiezen om geen volmacht te verstrekken. Hiermee verklein je het risico dat de advocaat met de verzekeraar de juridische koers al bepaalt. Informeer je zelf de verzekeraar? Dan mag je de vertrouwelijke informatie in de correspondentie met de advocaat zwartmaken.