icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Standpunt klimaatakkoord

De Consumentenbond staat vierkant achter de doelen van het Nederlandse Klimaatakkoord. Maar dat wil niet zeggen dat het Ontwerp voor het Klimaatakkoord - zoals dat er nu ligt - ook goed genoeg is. In grote lijnen zijn wij gematigd positief over het huidige resultaat.

Peter van der Wilt

Peter van der Wilt , Expert Energie Bijgewerkt op:14 maart 2019

Artikel_zonneenwindenergie

Update 14 maart 2019

De planbureaus PBL en CPB presenteerden 13 maart 2019 de doorrekening van het ontwerp-Klimaatakkoord. Belangrijke conclusies waren dat het ontwerpakkoord niet tot voldoende CO2-besparing leidt, en dat de totale kosten veel lager liggen dan eerder ingeschat, maar dat consumenten een aanzienlijk deel gaan betalen.

De regering heeft daarop direct laten weten

  • Dat er toch een CO2-heffing voor grote bedrijven komt.
  • Dat de belasting op de energierekening voor consumenten omlaag gaat en voor bedrijven omhoog.

De details van deze beloftes maakt de regering pas eind april bekend. Als de planbureaus nog een aantal aanvullende scenario's hebben doorgerekend. Ook geeft het PBL aan dat er nog erg grote bandbreedtes in de verwachte effecten zitten, omdat veel maatregelen nog niet concreet genoeg zijn.

Het duurt dus nog even voor alle open eindjes ingevuld zijn. In ieder geval zijn wij blij dat het kabinet het principe 'de vervuiler betaalt' serieuzer lijkt te gaan nemen.

Vage voornemens

Veel zaken die ons bevallen zijn helaas nog erg vaag geformuleerd. Zo staat in het conceptakkoord het voornemen kritisch te kijken naar de verdeling grootverbruikers-kleinverbruikers in de energiebelasting. Maar meer dan een vaag voornemen is dit helaas nog niet. Nu betalen consumenten relatief véél meer energiebelasting dan grote bedrijven.

In het algemeen is het uitgangspunt dat de lasten niet te veel op de schouders van de consumenten moeten neerkomen. Maar dit is nog allerminst zeker gesteld.

De vervuiler moet betalen

'De vervuiler betaalt!' roept de politiek graag, en daar staan wij helemaal achter. We zien dat alleen nog onvoldoende terug in het akkoord. Het lijkt erop dat de lasten voor consumenten sowieso gaan stijgen, terwijl een CO2-heffing voor grote bedrijven aan de kant geschoven wordt. Het is dus niet duidelijk hoe de minister dit principe in de praktijk denkt te brengen.

Duidelijkheid en zekerheid

Wij willen zekerheid op lange termijn. Over wetgeving, belastingen en subsidies. Zodat consumenten weten welke investeringen in welke situatie lonen. Dan kunnen mensen hiernaar handelen en voorkomen dat de energierekening een stijgende kostenpost wordt.

Onvoldoende uitgewerkt

Veel voorstellen in het Klimaatakkoord zijn nog onvoldoende uitgewerkt. Het is niet duidelijk of ze positief of negatief uitpakken voor consumenten.

Overdrachtsbelasting

Een voorbeeld is de korting op de overdrachtsbelasting als de nieuwe bewoner de woning verduurzaamt tot de (nieuwe, nog te bepalen) isolatie-streefnorm. Maar wat worden de voorwaarden? En wat betekent het voor kopers die dit niet kunnen betalen, of een woning kopen die al goed geïsoleerd is?

Gebouw Gebonden financiering

Een ander voorbeeld is de Gebouw Gebonden Financiering. Dit is een lening die bij een woning hoort en niet bij een persoon. Of die er komt, en in welke vorm, is nog onduidelijk.

Het stelt ons teleur dat het ministerie van Financiën al zegt dat fiscale aftrekbaarheid van deze financiering niet geregeld kan worden. Want voor huiseigenaren kan dit de drempel en het risico verlagen om te investeren in duurzaamheid van de woning.

Rol consumenten

Veel consumenten willen graag een bijdrage leveren. Maar als de overheid onduidelijk blijft, zakt de moed een deel van de consumenten wel flink in de schoenen. Denk bijvoorbeeld aan de salderingsregeling voor zonnepanelen, het verlengen van de ISDE-subsidie en het openstellen ervan voor isolatiemaatregelen.

Het gaat hier deels om zaken die niet per se binnen het Klimaatakkoord geregeld worden, maar wel relevant zijn voor de rol van consumenten in de energietransitie.

Warmtenetten: bescherm consumenten

Consumenten die hun gasketel de deur uit doen en kiezen voor een warmtenet helpen mee aan de energietransitie (de overgang op een energievoorziening zonder fossiele brandstoffen).

Koppeling gasprijs

Daarom vinden wij dat de koppeling tussen warmtetarieven en de gasprijs moet verdwijnen. Want het is niet eerlijk dat gebruikers van warmtenetten te maken krijgen met hogere energiekosten door een stijgende prijs voor aardgas. Dat geldt natuurlijk ook voor huurders, die zonder een keuze te hebben stadswarmte geleverd krijgen.

Transparantie

Bij een warmtenet kunnen consumenten niet overstappen naar een andere leverancier. Daarom moet transparantie over de bron en duurzaamheid van de geleverde warmte een wettelijke verplichting worden. Zodat consumenten weten wat ze krijgen als ze op een warmtenet overgaan. Want waarom zou je kosten maken als niet duidelijk is of het alternatief wel duurzamer is?

Zorgvuldigheid is belangrijker dan snelheid

De aanpak van klimaatverandering vereist een flink tempo. Een punt van zorg is dat er een tekort is aan goed geschoolde installateurs. Het risico is dat veel nieuwe energie-oplossingen niet goed toegepast worden. Met een kortere levensduur, gebrek aan comfort, onnodig hoge verbruikskosten en bijvoorbeeld geluidsoverlast van slecht geplaatste warmtepompen of rookoverlast van houtkachels tot gevolg.

Wettelijke eisen

Plannen om sneller woningen van het aardgas af te halen moeten volgens Consumentenbond dan ook samen gaan met heldere wettelijke eisen aan prestaties, uitstoot en geluid, en betere waarborgen en garanties op installatiewerk. Het installeren van bijvoorbeeld warmtepompen en zonnepanelen is geen zaak voor beunhazen.

Doorpakken

Met spanning zien wij de resultaten van de doorrekening van het ontwerpakkoord door de planbureaus PBL en CBS tegemoet. En we hopen dat de minister vervolgens de politieke moed toont om door te pakken. Dat hij zorgt voor een pakket aan maatregelen dat zekerheid geeft over de te behalen CO2-besparing én een eerlijke verdeling van de lasten.

Rol van de Consumentenbond bij het Klimaatakkoord

Met het Klimaatakkoord werken overheden, marktpartijen en belangenorganisaties aan plannen om CO2-uitstoot te verminderen. Wij richten ons vooral op het deel over de Gebouwde Omgeving. Dit gaat over energie in woningen.

Wij praten mee over duurzame warmte, financiering en normering. Onderwerpen waar iedere consument – woningeigenaren en huurders - mee te maken krijgt. Want ze gaan over hoe we onze woningen van warmte en stroom voorzien, en wat dat gaat kosten.

Lees ook: