icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Van hypotheek tot verhuisdoos |

Stap voor stap naar je nieuwe huis.

icoon nieuw huis

Bankrekening en overlijden

Wanneer een dierbare overlijdt, moet je als nabestaande op enig moment iets doen met de bankrekeningen. Je moet hier dan wel toegang toe hebben. De Consumentenbond zocht uit hoe banken omgaan met machtigingen en bankrekeningen na het overlijden van een rekeninghouder. Soms heb je een prijzige verklaring van erfrecht nodig, maar wanneer is niet altijd duidelijk en kan per bank verschillen.
Marlies Feytens
Marlies Feytens

Expert Geld & Verzekering

Gepubliceerd op:  18 mei 2016

Artikel_veiliginternetbankieren

Machtigingen bankrekening

Als rekeninghouder kun je iemand machtigen om mee te kijken met je bankzaken, of om deze voor je te regelen. Alleen bij Knab is dit nu nog niet mogelijk, maar de bank verwacht dat dit in 2017 of 2018 wél kan. ABN Amro en ING geven aan dat een gemachtigde een klant moet zijn.

Je kunt er ook voor zorgen dat iemand je bankzaken regelt en een ander alleen ‘meekijkt’. Denk wel goed na over een machtiging. Bij in elk geval ING krijgt de diegene die je machtigt via internetbankieren jouw rekeninggegevens in zijn overzicht. Al jouw bij- en afschrijvingen zijn dan dus zichtbaar.   

Aantal personen dat je kunt machtigen per bank:
 

Bank Aantal machtigingen
 ABN Amro  onbeperkt
 ASN Bank  onbeperkt
 ING  3
 Knab  geen
 Rabobank  onbeperkt
 RegioBank  onbeperkt
 SNS  onbeperkt
 Triodos Bank  4


Aanvullend geeft ABN Amro aan dat er voor een betaalrekening ook meerdere rekeninghouders kunnen zijn, met alle bevoegdheden. Bij Triodos Bank kun je tot 4 beheerders opgeven voor een rekening (naast de rekeninghouder) en 2 personen die alleen inzicht hebben in de rekening.

Als iemand niet meer in staat is zijn financiële zaken te regelen (bijvoorbeeld door dementie) en er is niets geregeld, dan moet je naar de kantonrechter. Deze kan een bewindvoerder aanwijzen voor onder meer het regelen van de bankzaken.

Betaalrekening en overlijden

Wanneer iemand overlijdt, moet je dit melden aan de bank. Als nabestaanden kun je dan niet altijd zomaar de bankzaken regelen. Je hebt verschillende documenten nodig om een rekening te wijzigen of op te zeggen na een overlijden. Dit is in elk geval een verklaring van het centraal testamentenregister (CTR) plus een kopie van het eigen identiteitsbewijs en van de akte van overlijden. Verder heb je soms een vrijwaringsformulier nodig, waarin je de bank van claims van eventuele andere erven 'vrijwaart', maar ook een verklaring van erfrecht waarin staat wie de erfgenamen zijn. Eén verklaring van erfrecht is dus voldoende voor bijvoorbeeld familie van de overledene. Dit papiertje kost een paar honderd euro bij de notaris - afhankelijk van hoe complex de situatie is - en heeft geen geldigheidstermijn. De verklaring is overigens ook bruikbaar voor andere zaken, zoals de uitkering van een levensverzekering. Kijk voor notarissen en de kosten bijvoorbeeld op degoedkoopstenotaris.nl.

Verklaring van erfrecht bij overlijden

Banken hebben eind 2011 afgesproken niet altijd om een verklaring van erfrecht te vragen. Dit prijzige papiertje is in principe niet nodig als:

• er geen testament is
• er een langstlevende partner (echtgenoot of geregistreerde partner) is
• het saldo op de bankrekening niet hoger is dan €100.000

In alle andere gevallen, bijvoorbeeld bij meerdere erfgenamen of complexe situaties, kan de verklaring dus wel nodig zijn.  

• SNS en RegioBank geven aan dat er geen grensbedrag van €100.000 is als er géén testament is, maar wel een langstlevende partner.
• Bij gehuwde stellen is dit bij ABN Amro ruimer en vraagt de bank doorgaans pas een erfrechtverklaring bij totale saldo’s vanaf €250.000, of bij bankspaarsaldo’s vanaf €100.000.
• Knab is de uitzondering op de regel en vraagt de verklaring al bij saldo’s van €20.000 of meer. Op de vraag waarom Knab zich niet aan de afspraken houdt, laat de bank ons weten dat het beleid binnenkort onder handen wordt genomen. ‘Wellicht dat we de grens zullen verhogen, aldus Knab (peildatum: 3 mei 2016).

Wisselend beleid en onduidelijkheid

Aan de hand van enkele voorbeeldsituaties zijn wij bij de banken nagegaan wanneer nu wel of geen verklaring van erfrecht nodig is. Van ABN Amro, ING en Rabobank kregen we naast eerder genoemde informatie weinig of geen concrete antwoorden. De banken geven aan dat hun beleid ‘afhangt van de situatie’. Nabestaanden kunnen contact opnemen met de nabestaandenservice van de bank.

Bankrekening op één naam

Blokkade na overlijden
Een bankrekening op één naam (een enkelvoudige bankrekening) wordt na het overlijden van de rekeninghouder doorgaans geblokkeerd en incasso’s worden na enige tijd stopgezet. Dit is overigens geen standaardregel. Bij SNS geldt bijvoorbeeld wel een blokkade, waardoor incasso’s niet meer kunnen plaatsvinden. Bij RegioBank gebeurt dit niet automatisch, maar pas na opdracht van de gezamenlijke erfgenamen. Eventuele machtigingen (gemachtigde personen) vervallen ook na melding van het overlijden van de rekeninghouder. Banken hebben vaak wel een nabestaandenservice of -loket om te helpen met het afwikkelen van bankzaken van een overleden klant. Om toegang te krijgen tot de rekening is in dit geval vaak wél een verklaring van erfrecht nodig. Bijvoorbeeld wanneer je als kinderen de rekening van de overleden vader of moeder wilt beheren of opzeggen. Als executeur testamentair heb je een verklaring van executele nodig.

Wijzigen rekening op één naam
Per bank kunnen, naast de genoemde richtlijnen, andere regels gelden voor het wel of niet vragen van de erfrechtverklaring.

• ABN Amro geeft aan dat bij ongehuwde stellen en rekeningsaldo’s tot ‘grofweg’ €15.000 geen erfrechtverklaring nodig is.
• Bij Triodos Bank kan de rekening alleen worden beëindigd. Bij saldo’s tot €5000 vraagt de bank geen verklaring van erfrecht.
• Bij ASN Bank, SNS en RegioBank is de verklaring tot €4500 niet nodig als er meerdere erfgenamen zijn. Zoals wanneer kinderen de rekening (op één naam) van een overleden ouder willen beheren of beëindigen. Het moet dan wel gaan om ‘reguliere’ producten, zoals betaal- en spaarrekeningen.
• ASN Bank geeft aan dat de rekening niet kan worden voortgezet onder een andere naam door erfgenamen, opzeggen kan wel.

Naschrift: ING laat weten in deze situatie doorgaans een verklaring van erfrecht of executele te vragen.

Standpunt Consumentenbond

Er zijn verder geen regels voor het omzetten van een rekening na een overlijden, waardoor banken al jaren hun eigen regels erop nahouden. Voor de klant is dit totaal onduidelijk. Klanten van banken moeten volgens de Consumentenbond in elk geval niet worden opgezadeld met een waslijst aan documenten en onnodige kosten.  Bijvoorbeeld als een zogenoemde verklaring van erfrecht wordt gevraagd voor het opzeggen van een rekening waar nauwelijks iets opstaat.

Gezamenlijke rekening en overlijden

Gezamenlijke rekening voortzetten
Bij een gezamenlijke rekening, zoals een en/of-rekening, heb je als mederekeninghouder wel toegang tot de rekening na het overlijden van de ander. Het kan gebeuren dat de erfgenamen hiertegen bezwaar maken. Soms blokkeert de bank dan de rekening. ASN Bank, SNS, RegioBank en Triodos Bank vragen wel een vrijwaringsformulier als er kinderen in het spel zijn. Ook kunnen door de overledene afgegeven volmachten vervallen of periodieke overschrijvingen stoppen, zoals Rabobank bijvoorbeeld aangeeft. Let daar dus op als het gaat om bijvoorbeeld vaste lasten.

Gezamenlijke rekening op één naam zetten
Een gezamenlijke rekening kan na een overlijden op één naam worden gezet. Alleen bij Knab is dit niet mogelijk, ook niet na het overlijden van een van de rekeninghouders. De overgebleven rekeninghouder moet de Knab-rekening dan opzeggen en incasso’s handmatig omzetten, omdat je geen gebruik kunt maken van de overstapservice. Niet heel klantvriendelijk dus. Knab wil dit proces in 2017 in elk geval verbeteren.

Welke andere documenten nodig zijn voor het op één naam zetten van een gezamenlijke rekening verschilt per bank. Bij bijvoorbeeld ASN Bank, RegioBank, SNS en Triodos Bank is dit een redelijke waslijst, zoals een opdrachtbrief en een vrijwaring of zogenoemde ‘verklaring beschikking nalatenschap’.

Rekening tussen ouder en kind
Je kunt ook als kind met een van de ouders een en/of-rekening hebben. Maar let op: je bent dan wel medeverantwoordelijk voor de rekening en ook voor eventuele roodstand. Verder ben je in principe alleen eigenaar van het geld dat je zelf op de rekening hebt gestort. Een kind kan de en/of-rekening die het had met een overleden ouder voortzetten, mits er geen testament is.

Let op!

• Rabobank wil de verklaring van erfrecht in dit geval wel, omdat het gaat om een naamswijziging van de gezamenlijke rekening tussen anderen dan gehuwden of geregistreerde partners.
• ASN Bank vraagt ook bij rekeningen tussen ouder en kind bij saldo’s boven de €4500 een verklaring van erfrecht.
• Bij ABN Amro is deze grens circa €15.000, bij Triodos Bank €5000 (afhankelijk van de situatie).

Naschrift: ING laat weten in deze situatie doorgaans een verklaring van erfrecht of executele te vragen.

Overige situaties en erfrechtverklaring

Bankzaken regelen voor een overleden vriend of goede buur gaat niet zomaar. Bij onduidelijkheid over de erfgenamen, of wanneer er geen zogenoemde executeur testamentair is, heb je doorgaans een verklaring van erfrecht nodig. Er zijn nog meer situaties waarbij zo’n verklaring nodig is voor het regelen van bankzaken: bij zakelijke rekeningen, als de overledene langdurig in het buitenland woonde, bij onduidelijkheid over de erfgenamen, als een erfenis beneficiair is aanvaard (alleen bij een positief saldo)  of als er naast de bankrekeningen ook andere producten zijn (zoals een hypotheek).

Naschrift: ING vraagt bijvoorbeeld als er een hypotheek in de nalatenschap zit naast een verklaring van executele ook nog een verklaring van erfrecht. De bank licht toe bij een grote openstaande schuld te willen weten wie de erfgenamen zijn en hoe zij deze erfenis aanvaarden.

Lees ook:

Veilig bankieren
Incassomaatregelen

Vergelijk betaalrekeningen