icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Bankrekening en overlijden

Wanneer een dierbare overlijdt, moet je als nabestaande op enig moment iets doen met de bankrekeningen. Je moet hier dan wel toegang toe hebben. De Consumentenbond zocht uit hoe banken omgaan met bankrekeningen na het overlijden van een rekeninghouder. Soms heb je een prijzige verklaring van erfrecht nodig, maar wanneer is niet altijd duidelijk en kan per bank verschillen.

Ingrid Zuurmond

Ingrid Zuurmond , Expert Geld & Verzekering Bijgewerkt op:24 juni 2019

Artikel_veiliginternetbankieren

Betaalrekening en overlijden

Wanneer iemand overlijdt, moet je dit melden aan de bank. Als nabestaanden kun je dan niet altijd zomaar de bankzaken regelen. Je hebt verschillende documenten nodig om toegang te krijgen tot de rekening, zodat je zaken kunt afhandelen, om een rekening te wijzigen of om de rekening op te zeggen, zoals:

  • Een verklaring van het centraal testamentenregister (CTR): gratis via de bank of notaris.nl
  • Een kopie van het eigen identiteitsbewijs 
  • De akte van overlijden, die krijg je meestal van de uitvaartverzorger
  • Een vrijwaringsformulier, hierin staat dat je de bank van claims van eventuele andere erfgenamen 'vrijwaart'
  • Een verklaring van erfrecht waarin staat wie de erfgenamen zijn. Of je er één nodig hebt is afhankelijk van de situatie. Een verklaring van erfrecht kost een paar honderd euro, afhankelijk van hoe complex de situatie is, en heeft geen geldigheidstermijn. De verklaring is overigens ook bruikbaar voor andere zaken, zoals de uitkering van een levensverzekering. Kijk voor notarissen en de kosten bijvoorbeeld op degoedkoopstenotaris.nl.

Verklaring van erfrecht bij overlijden

Banken hebben eind 2011 afgesproken niet altijd om een verklaring van erfrecht te vragen. Dit prijzige papiertje is in principe niet nodig als:

  • er geen testament is én
  • er een langstlevende partner (echtgenoot of geregistreerde partner) is én
  • het saldo op de bankrekening niet hoger is dan €100.000

Verder moet ook aan een aantal randvoorwaarden voldaan worden. Zo mogen de partners niet van tafel en bed gescheiden zijn geweest ten tijde van overlijden, moeten beiden langer dan vijf jaar in Nederland gewoond hebben en mag er geen sprake zijn van een faillissement of curatele.

De meeste banken hebben aangegeven zich aan deze regels te houden. Alleen Knab is iets strenger: als de overleden partner een buitenlandse nationaliteit had, is altijd een verklaring van erfrecht nodig, ook al woonde hij of zij langer dan vijf jaar in Nederland.

In alle andere gevallen, bijvoorbeeld bij meerdere erfgenamen of als de rekening van een ouder of ongehuwde/niet-geregistreerde partner was, kan de verklaring wel nodig zijn. Soms gaan banken juist soepeler om met de regels. Het beleid verschilt dus per bank en per situatie.

Aan de hand van enkele voorbeeldsituaties zijn wij bij de banken nagegaan wanneer nu wel of geen verklaring van erfrecht nodig is:

  • De bankrekening stond alleen op naam van een ouder of ongehuwde/niet-geregistreerde partner (bankrekening op één naam)
  • De bankrekening was en gezamenlijke rekening met een ouder of ongehuwde/niet-geregisteerde partner

Let op: banken kunnen alsnog van de omschreven regels afwijken. Neem contact of met de bank van de overledene voor de regels in jouw situatie. Banken hebben vaak wel een nabestaandenservice of -loket om te helpen met het afwikkelen van bankzaken van een overleden klant.

Bankrekening op één naam

Rekening geblokkeerd

Een bankrekening op één naam wordt na het overlijden van de rekeninghouder doorgaans geblokkeerd. Meestal kunnen er dan geen betalingen, zoals automatische incasso's en periodieke overboekingen, meer plaatsvinden. Houd hier dus rekening mee als je zaken regelt voor de overledene: sommige betalingsverplichtingen lopen door totdat er een opzegging is gedaan, denk aan huur, telefoonabonnement en verzekeringen. Het is overigens niet standaard dat alles direct geblokkeerd wordt:

  • Bij de Rabobank lopen automatische incasso's 3 maanden door, mits er voldoende saldo op de rekening staat.
  • Bij de Triodos Bank lopen automatische incasso's en periodieke overboekingen door.
  • Bij de Volksbank (ASN Bank, RegioBank en SNS) kunnen erfgenamen schriftelijk bevestigen dat ze automatische incasso's willen laten doorlopen

Wel of geen verklaring van erfrecht

Regels per bank als het om een overleden ouder of ongehuwde/partner gaat:

  • ABN Amro: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €15.000
  • ASN Bank, RegioBank en SNS: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €10.000
  • Bunq: in principe is dan een verklaring van erfrecht nodig.
  • ING: afhankelijk van de situatie, maar in principe is dan een verklaring van erfrecht nodig
  • Knab: bij een overleden (ongehuwde/niet-registreerde) partner is een verklaring van erfrecht nodig, bij een overleden ouder is geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €2.500.
  • Rabobank: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €5.000
  • Triodos Bank: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €5.000

Gezamenlijke rekening en overlijden

Mederekeninghouder houdt toegang

Bij een gezamenlijke rekening, zoals een en/of-rekening, heb je als mederekeninghouder wel toegang tot de rekening na het overlijden van de ander. Het kan gebeuren dat de erfgenamen hiertegen bezwaar maken. Soms blokkeert de bank dan de rekening. Betalingen, zoals periodieke overboekingen en automatische incasso's, lopen meestal gewoon door.

Wel of geen verklaring van erfrecht

Regels per bank als het om een overleden ouder of ongehuwde/partner gaat:

  • ABN Amro: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €15.000
  • ASN Bank: geen verklaring van erfrecht nodig
  • Bunq: in principe is altijd een verklaring van erfrecht nodig
  • ING: geen verklaring van erfrecht nodig
  • Knab: geen verklaring van erfrecht nodig
  • Rabobank: geen verklaring van erfrecht nodig
  • RegioBank, SNS: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €10.000
  • Triodos Bank: geen verklaring van erfrecht nodig indien het saldo op de rekening lager is dan €5.000

Gezamenlijke rekening op één naam zetten

Een gezamenlijke rekening kan na een overlijden op één naam worden gezet. Alleen bij Bunq en Knab is dit niet mogelijk, ook niet na het overlijden van een van de rekeninghouders. De overgebleven rekeninghouder moet de Knab-rekening dan opzeggen en incasso’s handmatig omzetten, omdat je geen gebruik kunt maken van de overstapservice. Niet heel klantvriendelijk dus.

Overige situaties en erfrechtverklaring

Bankzaken regelen voor een overleden vriend of goede buur gaat niet zomaar. Bij onduidelijkheid over de erfgenamen, of wanneer er geen zogenoemde executeur testamentair is, heb je doorgaans een verklaring van erfrecht nodig. Er zijn nog meer situaties waarbij zo’n verklaring nodig is voor het regelen van bankzaken: bij zakelijke rekeningen, als de overledene langdurig in het buitenland woonde, bij onduidelijkheid over de erfgenamen, als een erfenis beneficiair is aanvaard (alleen bij een positief saldo) of als er naast de bankrekeningen ook andere producten zijn (zoals een hypotheek).

Machtiging vervalt bij overlijden

Veel mensen denken dat ze dit papierwerk voor hun nabestaanden kunnen voorkomen door iemand te machtigen hun rekening te beheren. Maar een machtiging vervalt bij overlijden. Dit geldt ook voor een volmacht, die wordt vastgelegd in een levenstestament. Wie iemand (een executeur) wil aanwijzen om na zijn overlijden zijn (bank)zaken te regelen, moet een testament laten opstellen. Deze executeur kan juist weer geen zaken regelen vóór het overlijden. Een executeur heeft een verklaring van executele nodig om toegang tot een betaalrekening te krijgen.

Een gezamenlijke rekening is ook niet de oplossing om de bankzaken van een ouder makkelijker te kunnen regelen. De bank kan deze rekening bij overlijden van de ouder blokkeren. Bijvoorbeeld als het saldo hoger is dan een bepaald bedrag, of als andere kinderen bezwaar maken tegen het feit dat hun broer of zus nog opnamen kan doen uit de nalatenschap.

Lees ook: