icon-menulogo_footerpredssymbol-afradersymbol-bestekoopsymbol-besteuittest
Consumentenbond.nl
Energierekening omlaag? Doe ook mee|

Bespaar gemiddeld €265 euro’s met ons Energiecollectief. 

icoon Energiecollectief

Identiteitsfraude herkennen en aanpakken

Wanneer een persoon of groep zich voordoet als een ander persoon is sprake van identiteitsdiefstal. Dat kan zowel op internet als in 'het echte leven'. Het stelen van iemands identiteit kan leiden tot fraude en ander misbruik. Hoe herken je dit en wat kun je eraan doen?
Peter Kulche

Expert Elektronica

Artikel indentiteitsfraude aanpakken

Gegevens van een ander gebruiken

Sommige criminelen shoppen bij meerdere winkels en laten een andere persoon voor de rekening opdraaien. Ze gebruiken dan zijn of haar gegevens. Criminelen vroegen tot enkele jaren geleden bij de overheid zelfs persoonsgebonden toelagen aan met de gegevens van iemand anders. Dat laatste lijkt niet meer voor te komen.

Criminelen misbruiken wel het burgerservicenummer, de geboortedatum en het adres. In 2016 kreeg het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI) 1700 meldingen, tegenover 800 in 2015.

Welke trucs gebruiken criminelen?

  • Identiteitsfraude via verkoopsites als Marktplaats. Oplichters bieden spullen aan die gewild zijn, zoals populaire telefoons en tickets voor concerten en festivals. Ze vragen om je identiteitsdocument, zogenaamd om zeker te weten met wie ze te maken hebben. Begin 2017 werden 3 criminelen opgepakt die zo 2500 mensen zouden hebben opgelicht.
  • Niet-bestaande vacatures op vacaturesites, waar ze dan om een kopie van je identiteitsdocument of een loonstrookje vragen. Controleer altijd de bedrijfsnaam.
  • Woonruimte/kamer te huur, waarbij een kopie van loonstrook/id nodig is. Gaat dit niet via een bedrijf maar via een persoon waarvan niet direct te controleren is of diegene echt zegt wie hij/zij is? Spreek dan op zijn minst eerst in de betreffende woonruimte af. 
  • Oplichters hengelen post uit je brievenbus. Zo kunnen ze bijvoorbeeld een bankrekening op je eigen adres aanvragen en toch de bijbehorende bankpas in handen krijgen.
  • Hackers proberen in te breken op je accounts, bijvoorbeeld je e-mail, om zo gegevens buit te maken. Soms kunnen ook openbare gegevens op social media worden misbruikt. Let dus op wat je deelt en beveilig je digitale zaken goed met sterke wachtwoorden en gebruik bijvoorbeeld een wachtwoordmanager.

Wie mag wel/niet je identiteitsdocument vragen?

Geef op Markplaats niet een kopie van een identiteitsbewijs om aan te tonen dat je betrouwbaar bent. Ook niet als de andere partij dat ook heeft gedaan, deze kopie kan vals zijn.

Welke personen en instanties mogen wettelijk gezien geen kopie maken maar eventueel wel inzage vragen?

  • Particulieren: mogen om identiteitsbewijs vragen, maar geen kopie maken.
  • Winkels: mogen je hooguit vragen om het te tonen.
  • Hotels: mogen alleen enkele gegevens noteren.
  • Zorgverleners: mogen alleen gegevens noteren, inclusief BSN.

De volgende instanties mogen wel een kopie maken:

  • Telecomaanbieders: zonder BSN-nummer en pasfoto.
  • Autoverhuurders: zonder BSN-nummer.
  • Kamerverhuurders/makelaars: maar niet bij inschrijving en/of bezichtiging.
  • Werkgevers: volledige kopie.
  • Uitzendbureaus: mogen volledige kopie vragen, maar pas als je in dienst treedt.
  • Bank, verzekeraar en notaris: volledige kopie.

Kopie van je ID beveiligen

Als een kopie van het ID nodig is, maak dan de kopie onbruikbaar voor misbruik: schrijf datum en doel erop en streep door wat niet nodig is (vaak het BSN-nummer). De overheid heeft hiervoor de KopieID-app.

Meer informatie: Autoriteit Persoonsgegevens.

Signalen van identiteitsfraude

De volgende signalen kunnen wijzen op misbruik van je identiteitsgegevens (bron onder andere: Rijksoverheid.nl):

  • Je ontvangt brieven van advocaten of incassobureaus en gerechtsdeurwaarders over schulden waar je niet van weet.
  • Je ontvangt rekeningen of ontvangstbevestigingen die aan jou zijn gericht voor goederen of diensten. Maar je hebt deze niet besteld.
  • Er staan op je bankafschriften of creditcardoverzichten uitgaven die je niet herkent.
  • Je gebruikelijke rekeningen en overzichten worden niet meer bezorgd.
  • Je ontdekt dat je persoonsgegevens bij de overheid zijn gewijzigd.
  • Je kunt geen lening krijgen doordat er een signalering op je naam staat bij het BKR.
  • Je ziet 1 of meer onbekende werkgevers op pensioen- of belastingoverzichten staan. 
  • Het kan ook gebeuren dat mensen je op social media beschuldigen van oplichting. Criminelen gebruiken jouw identiteit vaak weer om anderen op te lichten, waardoor zij denken dat jij de oplichter bent.

Wat te doen bij identiteitsfraude?

Als je vermoedt dat je slachtoffer bent van identiteitsfraude moet je direct maatregelen nemen. Laat bijvoorbeeld je bankpasjes en creditcards tijdelijk blokkeren en doe aangifte bij de politie.

Vergeet ook niet melding te doen bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten. Dan krijg je advies op maat en kunnen nieuwe dreigingen beter in kaart worden gebracht.  

Op Rijksoverheid.nl staat een stappenplan wat je verder precies moet doen bij identiteitsfraude. Je moet echt zo snel mogelijk in actie komen als je identiteitsfraude vermoedt. Ieder uur waarin je geen stappen onderneemt om misbruik te voorkomen kan de crimineel allerlei zaken op jouw naam bestellen.

Valse of gehackte profielen op sociale media

Identiteitsdiefstal met een vals of gehackt profiel op sociale media kan ook tot fraude leiden. Een crimineel kan een downloadlinkje naar kwaadaardige software twitteren vanuit het profiel van een ander.

Een andere vervelende vorm van identiteitsdiefstal is de reputatie van iemand besmeuren door uit zijn naam op sociale media allerlei zaken de wereld in te slingeren. Van zulke 'grappenmakers' kunnen volwassenen maar ook kinderen slachtoffer worden.

Wat als iemand mijn naam gebruikt op sociale media?

Als iemand zich als jou voordoet op sociale media is dat enorm vervelend. Het kan natuurlijk dat iemand dezelfde naam heeft omdat die voornaam en achternaam veel voorkomen. In dat geval is het verwarrend, maar kun je niet zoveel doen. Die ander heeft namelijk net zoveel recht op zijn eigen naam als jij. Maar als iemand zich echt voordoet als jou, bijvoorbeeld door je foto en adres te gebruiken, kun je dat rapporteren.

Wat als iemand zich voordoet als mijn kind op sociale media?

Heeft iemand op sociale media, zoals Facebook, Twitter of Instagram, een nepprofiel van jouw kind aangemaakt? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de website met het verzoek om het profiel te laten verwijderen.

Wat je precies kunt doen als het misgaat en hoe je kunt voorkomen dat jouw kind slachtoffer wordt, lees je op de website Helpwanted.nl. Dit is een website voor opvoeders en jongeren die informatie willen of melding willen doen van seksueel misbruik en cyberpesten op internet.

Ook interessant:



Nieuw & interessant