icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest
Van hypotheek tot verhuisdoos |

Stap voor stap naar je nieuwe huis

icoon nieuw huis

Identiteitsfraude herkennen en voorkomen

Identiteitsfraude komt duizenden keren per jaar voor, zowel op internet als in 'het echte leven'. Je kunt duizenden euro's kwijtraken of zelf aangemerkt worden als oplichter en wanbetaler. Lees hoe de criminelen te werk gaan en tips hoe je identiteitsdiefstal kunt voorkomen.
Peter Kulche

Expert Elektronica

Artikel indentiteitsfraude aanpakken

Gegevens van een ander gebruiken

Sommige criminelen shoppen bij meerdere winkels en laten een andere persoon voor de rekening opdraaien. Ze gebruiken dan zijn of haar gegevens. Criminelen misbruiken het burgerservicenummer, de geboortedatum en het adres. 

Wat de problemen verergert: je hoeft je steeds minder vaak in persoon aan de balie te identificeren, dat gebeurt steeds vaker op afstand. Denk aan online een telefoonabonnement of bankrekening afsluiten met een kopie van je identiteitsbewijs. Daardoor neemt de kans op identiteitsfraude toe. Een oplichter heeft dan alleen nog een kopietje van jouw ID nodig.

In 2016 kreeg het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI) 1700 meldingen, tegenover 800 in 2015.

In sommige gevallen zijn de gevolgen van identiteitsfraude verstrekkend. Als criminelen bijvoorbeeld op jouw naam leningen weten af te sluiten of een pand te huren, kan ineens de deurwaarder of politie voor je deur staan. Het kan dan jaren duren voordat je naam is gezuiverd.

Welke trucs gebruiken criminelen om aan je ID te komen?

  • Identiteitsfraude via verkoopsites als Marktplaats. Oplichters bieden spullen aan die gewild zijn, zoals populaire telefoons en tickets voor concerten en festivals. Ze vragen om een kopie van je ID; zogenaamd om zeker te weten met wie ze te maken hebben.
    Soms sturen zo ook hun 'eigen' ID, om vertrouwen te wekken. Dat is dan een eerder buitgemaakte kopie. 
    Begin 2017 werden 3 criminelen opgepakt die zo 2500 mensen zouden hebben opgelicht.
  • Niet-bestaande vacatures op vacaturesites, waar ze om een kopie van je identiteitsdocument of een loonstrookje vragen. Controleer altijd de bedrijfsnaam.
  • Woonruimte/kamer te huur, waarbij een kopie van loonstrook/id nodig is. Gaat dit niet via een bedrijf maar via een persoon waarvan niet direct te controleren is of diegene echt zegt wie hij/zij is? Spreek dan op zijn minst eerst in de betreffende woonruimte af. 
  • Oplichters hengelen post uit je brievenbus. Zo kunnen ze bijvoorbeeld een bankrekening op je eigen adres aanvragen en toch de bijbehorende bankpas in handen krijgen.
  • Hackers proberen in te breken op je accounts, bijvoorbeeld je e-mail, om zo gegevens buit te maken. Soms kunnen ook openbare gegevens op social media worden misbruikt. 

Tips om identiteitsfraude te voorkomen

  • Stuur nooit een kopie of foto van een identiteitsbewijs naar een (ver)koper op Marktplaats, ook niet nadat hij/zij dat zelf wel heeft gedaan.
  • Doe geen controlebetaling van €0,01 bij een Marktplaatstransactie als daarom wordt gevraagd.
  • Als toch een kopie van het identiteitsbewijs nodig is, maak die dan onbruikbaar: schrijf datum en doel erop en streep door wat niet nodig is (vaak het BSN-nummer).
  • Gebruik sterke wachtwoorden, voor iedere account een andere. Gebruik eventueel een wachtwoordmanager als hulpmiddel.
  • Bewaar geen kopieën van identiteitsgegevens (zoals paspoort en loonstrookje) in je mailbox of onbeveiligd op de computer.
  • Controleer regelmatig je bankrekening op onbekende afschrijvingen.
  • Bij transacties op Marktplaats: kijk of iemand al langer actief is en doe de  rekeningnummer-check bij de politie

Wie mag wel/niet je identiteitsdocument vragen?

Geef op Markplaats niet een kopie van een identiteitsbewijs om aan te tonen dat je betrouwbaar bent. Ook niet als de andere partij dat ook heeft gedaan, deze kopie kan vals zijn.

Welke personen en instanties mogen wettelijk gezien geen kopie maken maar eventueel wel inzage vragen?

  • Particulieren: mogen om identiteitsbewijs vragen, maar geen kopie maken.
  • Winkels: mogen je hooguit vragen om het te tonen.
  • Hotels: mogen alleen enkele gegevens noteren.
  • Zorgverleners: mogen alleen gegevens noteren, inclusief BSN.

De volgende instanties mogen wel een kopie maken:

  • Telecomaanbieders: zonder BSN-nummer en pasfoto.
  • Autoverhuurders: zonder BSN-nummer.
  • Kamerverhuurders/makelaars: maar niet bij inschrijving en/of bezichtiging.
  • Werkgevers: volledige kopie.
  • Uitzendbureaus: mogen volledige kopie vragen, maar pas als je in dienst treedt.
  • Bank, verzekeraar en notaris: volledige kopie.

Kopie van je ID beveiligen

Als een kopie van het ID nodig is, maak dan de kopie onbruikbaar voor misbruik: schrijf datum en doel erop en streep door wat niet nodig is (vaak het BSN-nummer). De overheid heeft hiervoor de KopieID-app.

Meer informatie: Autoriteit Persoonsgegevens.

Signalen van identiteitsfraude

De volgende signalen kunnen wijzen op misbruik van je identiteitsgegevens (bron onder andere: Rijksoverheid.nl):

  • Je ontvangt brieven van advocaten of incassobureaus en gerechtsdeurwaarders over schulden waar je niet van weet.
  • Je ontvangt rekeningen of ontvangstbevestigingen die aan jou zijn gericht voor goederen of diensten. Maar je hebt deze niet besteld.
  • Er staan op je bankafschriften of creditcardoverzichten uitgaven die je niet herkent.
  • Je gebruikelijke rekeningen en overzichten worden niet meer bezorgd.
  • Je ontdekt dat je persoonsgegevens bij de overheid zijn gewijzigd.
  • Je kunt geen lening krijgen doordat er een signalering op je naam staat bij het BKR.
  • Je ziet 1 of meer onbekende werkgevers op pensioen- of belastingoverzichten staan. 
  • Het kan ook gebeuren dat mensen je op social media beschuldigen van oplichting. Criminelen gebruiken jouw identiteit vaak weer om anderen op te lichten, waardoor zij denken dat jij de oplichter bent.

Wat te doen bij identiteitsfraude?

Als je vermoedt dat je slachtoffer bent van identiteitsfraude moet je direct maatregelen nemen. Laat bijvoorbeeld je bankpasjes en creditcards tijdelijk blokkeren en doe aangifte bij de politie.

Vergeet ook niet melding te doen bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten. Dan krijg je advies op maat en kunnen nieuwe dreigingen beter in kaart worden gebracht.  

Op Rijksoverheid.nl staat een stappenplan wat je verder precies moet doen bij identiteitsfraude. Je moet echt zo snel mogelijk in actie komen als je identiteitsfraude vermoedt. Ieder uur waarin je geen stappen onderneemt om misbruik te voorkomen kan de crimineel allerlei zaken op jouw naam bestellen.

Valse of gehackte profielen op sociale media

Identiteitsdiefstal met een vals of gehackt profiel op sociale media kan ook tot fraude leiden. Een crimineel kan een downloadlinkje naar kwaadaardige software twitteren vanuit het profiel van een ander.

Een andere vervelende vorm van identiteitsdiefstal is de reputatie van iemand besmeuren door uit zijn naam op sociale media allerlei zaken de wereld in te slingeren. Van zulke 'grappenmakers' kunnen volwassenen maar ook kinderen slachtoffer worden.

Wat als iemand mijn naam gebruikt op sociale media?

Als iemand zich als jou voordoet op sociale media is dat enorm vervelend. Het kan natuurlijk dat iemand dezelfde naam heeft omdat die voornaam en achternaam veel voorkomen. In dat geval is het verwarrend, maar kun je niet zoveel doen. Die ander heeft namelijk net zoveel recht op zijn eigen naam als jij. Maar als iemand zich echt voordoet als jou, bijvoorbeeld door je foto en adres te gebruiken, kun je dat rapporteren.

Wat als iemand zich voordoet als mijn kind op sociale media?

Heeft iemand op sociale media, zoals Facebook, Twitter of Instagram, een nepprofiel van jouw kind aangemaakt? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de website met het verzoek om het profiel te laten verwijderen.

Wat je precies kunt doen als het misgaat en hoe je kunt voorkomen dat jouw kind slachtoffer wordt, lees je op de website Helpwanted.nl. Dit is een website voor opvoeders en jongeren die informatie willen of melding willen doen van seksueel misbruik en cyberpesten op internet.

Ook interessant:

Nieuw & interessant

  • Mediapool MG-Veilig online1200x800
    22 aug.

    Bescherm je privacy én je computer

    Denk naast je online-privacy ook aan veilig internetten. Vraag de gratis Minigids Veilig online aan met tips hoe je nepmails herkent, oplichting op Marktplaats voorkomt of een virusscanner kiest.

  • firefox-send
    Eerste indruk  |  9 aug.

    Firefox Send

    Grote bestanden verstuur je sinds jaar en dag via WeTransfer.com. De website heeft concurrentie gekregen van Firefox Send. Deze belooft meer veiligheid en privacy, maar in de praktijk valt dat vies tegen.

  • soverin-op laptop-privacy op internet
    Eerste indruk  |  25 jul.

    Soverin

    De Nederlandse e-maildienst Soverin werkt zonder advertenties die afgestemd zijn op je berichten. En dat is goed voor je privacy.

  • Artikel smartphone privacy instellingen
    31 jul.

    Smartphone privacy-instellingen

    Veel apps verstrekken persoonlijke informatie aan commerciële partijen. Met deze stappenplannen zorg je voor meer privacy.