icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Een gezond gewicht voor senioren

Zowel overgewicht als ondergewicht kan een probleem zijn bij ouderen. En ook ondervoeding ligt op de loer. Wat is een gezond gewicht voor senioren en hoe bereik je dat?

Thomas Cammelbeeck

Thomas Cammelbeeck , Expert Voeding & Gezondheid Bijgewerkt op:27 september 2018

ouderen-bewegen-aquagym

Gezond gewicht: BMI & tailleomtrek

Om te bepalen of je onder- of overgewicht hebt wordt vaak de BMI (body mass index) als richtlijn aangehouden. Jouw BMI kun je hier berekenen. Maar let op: de BMI kan een vertekend beeld geven bij mensen boven de 70. Dit komt door het verlies van bot- en spierweefsel en een andere vetverdeling over het lichaam. Ook houdt de BMI geen rekening geslacht met de plek waar het vet zit. Daarom raden we als aanvulling op de BMI aan om na te gaan of je tailleomtrek gezond is. Is je BMI en/of tailleomtrek te hoog of juist te laag? Overleg dan altijd eerst met de huisarts voordat zelf actie gaat ondernemen.

Overgewicht bij ouderen

Voor ouderen boven de 70 geldt het advies pas af te vallen bij een BMI boven de 30 (ernstig overgewicht). Als je wilt afvallen is het sowieso verstandig om eerst bij de huisarts of diëtist langs te gaan. Vooral wanneer je meer dan een paar kilo wilt afvallen. Dit kan op latere leeftijd namelijk ook risico’s met zich mee brengen.

Oorzaken overgewicht

De belangrijkste oorzaak van overgewicht is te veel (ongezond) eten en te weinig bewegen. Hier komt nog bij dat wie eenmaal zwaarder begint te worden, vaak in een vicieuze cirkel belandt. Door het extra gewicht ga je minder bewegen, want dat is vermoeiender.

Redenen overgewicht:

  • Door minder te bewegen neemt de spiermassa af. Hierdoor wordt de stofwisseling trager en neemt de energiebehoefte af.
  • Vrouwen maken na de overgang minder oestrogeen aan, wat de stofwisseling vertraagt. Dus ook al eet je hetzelfde en beweeg je evenveel als vroeger, je komt toch aan.

Waarom afvallen? Risico’s van overgewicht

Langdurig overgewicht is een risico voor je gezondheid. Mensen met overgewicht zijn sneller moe bij lichamelijke inspanning en hebben vaker last van hun gewrichten. Vooral de knieën, rug en heupen slijten sneller door het extra gewicht dat zij moeten dragen. Ook klachten als spataderen, suikerziekte, trombose en aderverkalking komen vaker voor bij mensen met overgewicht. Bovendien lopen mensen met overgewicht meer risico op hart- en vaatziekten, doordat zij vaakeen verhoogd cholesterolgehalte en een hoge bloeddruk hebben. Hoe langer de periode van overgewicht, hoe groter de gezondheidsrisico’s.

Ziektes voorkomen

Een gezond gewicht is belangrijk om allerlei ziekten te voorkomen, waaronder hart- en vaatproblemen. Volgens veel onderzoeken verhoogt vooral vet rond de buik het risico. Daarnaast is overgewicht een belangrijke risicofactor voor baarmoederkanker en neemt het gevaar van borstkanker na de overgang sterker toe bij overgewicht.

De risico’s van afvallen

Afvallen brengt voor senioren ook risico’s met zich mee:

  • Bij afvallen verlies je niet alleen vet, maar vaak ook spieren. Hierdoor gaat de spierkracht achteruit, dat vergroot de kans op vallen. Bewegen, met name krachttraining, helpt om het spier- en dus krachtverlies tegen te gaan. 
  • Botten worden minder sterk tijdens het afvallen. Dit vergroot de kans op botbreuken. Door te blijven bewegen kan dit effect afnemen. Kies wel voor oefeningen waarbij je je eigen gewicht draagt zoals wandelen, of voor krachttraining. Zwemmen en fietsen zijn minder geschikt om de botten sterk te houden.  
  • Als je minder gaat eten om af te vallen heb je kans op tekorten aan bepaalde vitaminen en mineralen.

Overleg daarom altijd eerst met je huisarts voordat je begint met afvallen. 

Ondergewicht en ondervoeding bij ouderen

Ouderen boven de 65 hebben ondergewicht bij een BMI van minder dan 20. Ondervoeding kan hier de oorzaak van zijn. Maar ook mensen met een normaal gewicht en zelfs overgewicht kunnen ondervoed zijn. Risico op ondervoeding ontstaat al als iemand drie dagen niet of nauwelijks gegeten heeft of meer dan een week minder dan normaal eet. Bij acuut verlies van voedingsstoffen door braken of diarree kan de voedingstoestand snel verslechteren, vooral als iemand juist een hogere energiebehoefte heeft door ziekte of koorts. Wie in korte tijd veel afvalt zonder aanwijsbare reden, kan het beste naar de huisarts gaan.

    Oorzaken ondergewicht en ondervoeding

    Waar ‘jongere’ senioren vooral het risico lopen te zwaar te worden, dreigt bij ‘oudere’ senioren (mensen boven de 70) vooral het gevaar van ondergewicht en ondervoeding. Ondergewicht ontstaat als de hoeveelheid energie die iemand binnenkrijgt via eten en drinken langere tijd minder is dan het lichaam verbruikt (verbrandt). Ondergewicht komt relatief vaak voor bij ouderen in zorginstellingen en ziekenhuizen en bij zieken.

    Een ongezond laag lichaamsgewicht kan een gevolg zijn van ondervoeding; een tekort aan energie, eiwit en andere voedingsstoffen. Daar zijn verschillende oorzaken voor:

    • Problemen met de vertering. Voedingstoffen en vitamines zoals eiwitten, glucose, calcium en ijzer worden minder goed opgenomen. Kauw- en slikproblemen kunnen dit versterken.
    • Verminderde eetlust, bijvoorbeeld door verminderde smaak- en reukzin, een ziekte of bij gebrek aan beweging. Ook eenzaamheid en depressiviteit kunnen voor een verminderde eetlust zorgen.

    Waarom aankomen? Risico’s van ondergewicht en ondervoeding

    Een te laag gewicht door onbedoeld afvallen kan een risico voor de gezondheid zijn: er kan een tekort zijn aan voedingsstoffen, de conditie kan achteruit gaan of iemand wordt sneller lusteloos en moe.Het lichaam gebruikt reservevoorraden uit vet- en spierweefsel. Hierdoor wordt het vet- en spierweefsel afgebroken. Vooral de afbraak van spierweefsel is nadelig. Als het ondergewicht lang aanhoudt neemt bovendien de kans op botbreuken toe.

    Langzamer herstel

    Ondervoeding leidt ook tot een langzamer herstel na een operatie of ziekte, meer of ernstigere complicaties en minder spiermassa.

    Als gevolg gaan deconditie en de hart- en longcapaciteit achteruit. Het tekort aan energie en voedingsstoffen vermindert de werking van het afweersysteem en zorgt voor een minder goede wondgenezing. Daarnaast zorgt ondervoeding voor een verhoogde kans op doorligwonden (decubitus). Vooral bij ziekte kan ondervoeding voor ouderen fataal zijn.

     

    Nieuw & interessant