! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Mondkapjes tijdens de coronacrisis

Sinds de coronacrisis is de interesse in mondkapjes toegenomen. Welke soorten mondkapjes zijn er eigenlijk allemaal? En is het nuttig om een mondkapje te gebruiken in de openbare ruimte?

Fauve Panis

Fauve Panis , Expert Voeding & Gezondheid Bijgewerkt op:3 december 2020

Coronavirus mondkap

Soorten mondkapjes en de verschillen

In grote lijnen onderscheiden we 3 soorten mondkapjes (of mondmaskers, mondneusmaskers, gezichtsmaskers). De zorg gebruikt ademhalingsbeschermingsmaskers (FFP-maskers) en medische gezichtsmaskers (ook wel chirurgische maskers). Daarnaast bestaan er niet-medische gezichtsmaskers.

FFP-maskers

FFP-maskers (filtering facepiece particles-maskers) beschermen de drager tegen stofdeeltjes en virussen in de lucht. Ze bestaan in 3 categorieën: FFP1, FFP2 en FFP3. Een hoger getal duidt op een hogere beschermingsgraad. FFP-maskers voldoen aan de Nederlandse normen voor ademhalingsbeschermingsmiddelen (NEN-EN 149+A1).

Medische gezichtsmaskers

Beschermen vooral een ander voor besmetting door de drager van het masker. Zo kunnen ze een rol spelen in het tegengaan van verspreiding van het virus. Daarnaast beschermen deze maskers de drager tegen opspattend vloeistof. Medische gezichtsmaskers voldoen aan de Nederlandse normen voor medische gezichtsmaskers (NEN-EN 14683+C1).

Niet-medische gezichtsmaskers

Zijn zelfgemaakte of commercieel geproduceerde maskers. Deze zijn vaak gemaakt van stof, ander textiel of papier. Deze maskers zijn niet gestandaardiseerd en ongeschikt voor gebruik in de gezondheidszorg. Niet-medische mondkapjes zijn er in wegwerpvariant en in wasbare variant. Als het in de media gaat om mondkapjes bij burgers, dan worden deze maskers bedoeld.

Mondkapje verplicht in publieke binnenruimte

Sinds 1 december geldt een mondkapjesplicht in alle publieke binnenruimtes. De boete voor het niet dragen van een mondkapje in publieke binnenruimtes is €95. 

De mondkapjesplicht geldt voor alle openbare en overdekte ruimten, in het onderwijs, het openbaar vervoer en bij contactberoepen. Deze verplichting geldt voor iedereen vanaf 13 jaar.

Openbare overdekte plekken

De mondkapjesverplichting geldt in alle openbare overdekte plekken. Denk aan winkels, musea, theaters, restaurants, ziekenhuizen en gemeentehuizen.

Openbaar vervoer

In het openbaar vervoer geldt al sinds 1 juni een mondkapjesverplichting. Sinds 1 december is hier ook een mondkapjesplicht voor stations, op perrons en bij haltes bijgekomen. Ook tijdens vervoer met een touringcar, in het vliegtuig en op de luchthaven is het dragen van een mondkapje verplicht. 

Onderwijs

Op middelbare scholen, mbo's, hbo's en universtiteiten geldt een mondkapjesplicht voor leerlingen en personeel als zij zich bewegen door het gebouw. Als iedereen een vaste plaats heeft in de klas kan het mondkapje daar af. Docenten hoeven geen mondkapje te dragen in de klas als zij 1,5 meter afstand kunnen bewaren. Basisscholen en bepaalde vormen van praktijkonderwijs vallen niet onder de mondkapjesplicht.

Contactberoepen

Bij contactberoepen, zoals de kapper en schoonheidsspecialiste, is het dragen van een mondkapje voor zowel klant als zorgverlener verplicht. 

Uitzonderingen op mondkapjesplicht

  • Vaste zitplaats: Wanneer mensen een vaste zitplaats hebben is het dragen van een mondkapje niet verplicht. Denk aan een vaste plaats in de klas of in het theater.
  • Bepaalde activiteiten: Tijdens het sporten, acteren, muzikale repetities of optredens en het geven van interviews op radio en tv geldt de mondkapjesplicht niet.
  • Ziekte of beperking: Mensen die vanwege een ziekte of beperking geen mondkapje kunnen dragen zijn ook uitgezonderd van de mondkapjesplicht. Je moet dan wel aannemelijk kunnen maken waarom je onder deze uitzonderingsgrond valt. 

Lees meer over de mondkapjesverplichting op de site van de Rijksoverheid.

Niet-medische mondkapjes kopen

Je moet zelf een mondkapje regelen. Niet-medische mondkapjes kun je op verschillende plekken kopen: bij drogisterijen, supermarkten, warenhuizen, apotheken of webshops. Het gaat dan meestal om wegwerpmaskers. Maar je kunt ook zelf een mondkapje maken of een herbruikbaar mondkapje kopen.

Bij onderstaande supermarkten, drogisterijen en webwinkels met het Thuiswinkel Waarborg keurmerk kun je niet-medische wegwerpmondkapjes kopen.

  • De peildatum is 3 december.
  • De prijzen zijn exclusief eventuele verzendkosten. 
  • De prijzen zeggen niets over de kwaliteit van de mondkapjes en de mate waarin zij bescherming bieden tegen ziekteverwekkers.
  • Amazon.nl en Bol.com bieden mondkapjes aan vanaf ongeveer €10 voor 50 stuks. Zij doen dit via tussenverkopers. De prijzen zijn laag, maar met eventuele vragen of geschillen kun je niet bij Amazon.nl en Bol.com terecht.

 

WinkelInhoud (stuks)PrijsPer mondkapje
Dirk50€ 4,99€ 0,10
Dekamarkt50€ 4,99€ 0,10
Dailystyle.nl

50

€ 4,99€ 0,10
AH.nl50€ 6,99€ 0,14
Plein.nl50€ 7,99€ 0,16
Wehkamp50€ 9,00€ 0,18
Drogist.nl50€ 9,95€ 0,20
Deonlinedrogist.nl50€ 9,99€ 0,20
Etos50€ 9,99€ 0,20
Action10€ 2,99€ 0,30
123inkt.nl50€ 14,95€ 0,30
Hoogvliet10€ 2,99€ 0,30
Kruidvat20€ 5,99€ 0,30
Trekpleister20€ 5,99€ 0,30
Picnic50€ 19,95€ 0,40
Trademed.nl50€ 22,53€ 0,45
Jumbo10€ 4,99€ 0,50
HEMA10€ 5,00€ 0,50
Plus10€ 4,99€ 0,50
Xenos10€ 4,99€ 0,50

NEN (Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut) is bezig met het ontwikkelen van een certificaat en keurmerk voor herbruikbare niet-medische mondkapjes. Zo kunnen consumenten zien of een mondkapje aan de eisen voldoet. 

Er zal niet zo gauw een tekort ontstaan aan niet-medische mondkapjes. Deze hoeven namelijk aan minder eisen te voldoen dan medische mondkapjes. Om hamsteren te voorkomen kan een winkel wel besluiten een maximum aantal mondkapjes per persoon te verkopen.

Werken niet-medische mondkapjes tegen het coronavirus?

Bij juist gebruik hebben niet-medische mondkapjes waarschijnlijk een beperkt positief effect op het tegengaan van de verspreiding van het virus. Maar er zijn voor- en tegenargumenten bij het gebruik van mondkapjes in de openbare ruimte. 

Argumenten voor het gebruik van mondkapjes in de openbare ruimte

Niet-medische gezichtsmaskers helpen waarschijnlijk om de verspreiding van een infectie te beperken. Vooral omdat ze anderen (beperkt) beschermen tegen virusoverdracht door de drager van het masker. 

Daarnaast zouden mondkapjes vanuit psychologisch opzicht kunnen bijdragen aan het tegengaan van de verspreiding van het virus. Ze kunnen een signaalfunctie hebben en mensen alerter maken op het feit dat het coronavirus onder ons is. Mogelijk gaan mensen  door dit besef meer afstand houden, wat verspreiding van het virus bemoeilijkt.

Kanttekeningen gebruik mondkapjes openbare ruimte

Mondkapjes kunnen de kans op besmetting verhogen als je ze niet goed gebruikt. Bijvoorbeeld als je ze op een verkeerde manier verwijderd.

Voor sommige mensen hebben mondkapjes een signaalfunctie. Voor andere mensen kunnen ze een gevoel van schijnveiligheid veroorzaken. Dat kan als gevolg hebben dat mensen belangrijke maatregelen juist minder goed naleven. Denk aan 1,5 meter afstand houden en goed handen wassen. Dit kan de kans op besmetting weer verhogen. Volgens het RIVM is er geen sterk wetenschappelijk bewijs 'dat het gebruik van mondkapjes ertoe leidt dat mensen zich zodanig veiliger voelen dat zij andere gedragsmaatregelen minder goed zullen toepassen.'

Het is in ieder geval van belang dat je je ook mét mondkapje houdt aan de volgende geldende maatregelen:

  • 1,5 meter afstand houden
  • thuis blijven bij ziekte en verkoudheid
  • handen wassen met water en zeep
  • niezen en hoesten in de elleboog
  • papieren zakdoekjes gebruiken
  • geen handen schudden

Conclusie

Bij het dragen van mondkapjes is het dus belangrijk dat je ze op de juiste manier gebruikt. En dat je de andere geldende maatregelen naleeft. Zo kunnen mondkapjes een beperkt effect hebben in het tegengaan van de verspreiding van het virus. 

Mondkapjestekort

Er zijn vooral zorgen geweest over de beschikbaarheid van medische mondkapjes (voor gebruik in de zorg). Bij de mondkapverplichting in het openbaar vervoer en bij het advies om mondkapjes te dragen in publieke binnenruimtes gaat het om niet-medische mondkapjes. Die zijn alom beschikbaar. Overigens is er inmiddels ook weer voldoende voorraad voor medische mondkapjes.

Vind je dit artikel waardevol? Met jouw steun kunnen we iedereen blijven helpen. Help jij ons met een donatie?

Ja, ik doneer

€10 €15 €20

of kies een ander bedrag

Zorg - Doneer - Square

Zelf een mondkapje maken

De overheid heeft een instructie voor het maken van niet-medische mondkapjes opgesteld. Daarnaast heeft NEN (de Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut) een verduidelijking opgesteld met aanbevelingen voor het ontwerp, maakproces, gebruik en onderhoud van niet-medische mondmaskers in het kader van COVID-19.

Mondkapje op de veilige manier gebruiken

Was je handen 20 seconden met water en zeep voordat je het mondkapje opzet. Gebruik bij het opzetten de touwtjes of elastieken en raak de binnenkant van het mondkapje niet aan. Vermijd ook het aanraken van je gezicht (ogen, neus en mond). 

Het mondkapje moet goed aansluiten op het gezicht en zowel mond als neus bedekken. Raak tijdens het dragen het mondkapje niet aan. De touwtjes of elastieken kun je wel aanraken.

Ook bij het afzetten zorg je ervoor dat je de binnenkant van het mondkapje en je gezicht niet aanraakt. Daarna was je je handen opnieuw 20 seconden met water en zeep.

Was je handen opnieuw als je het in de wasmachine hebt gestopt. 

Lees ook de aanbevelingen van NEN rondom het gebruik van niet-medische mondmaskers

Mondkapjes hergebruiken

Dat ligt aan het type mondkapje dat je hebt. Wegwerpmaskers moet je na 1 keer gebruiken weggooien. Ze mogen bij het restafval. Een katoenen niet-medisch mondkapje kun je wassen en daarna opnieuw gebruiken. Was het mondkapje na elk gebruik op 60 graden op een volledig wasprogramma met alleen wasmiddel (geen wasverzachter). Bewaar het vervolgens zo steriel mogelijk. Bijvoorbeeld in een schoon afgesloten bakje of zakje. 

Bij elke reis met het openbaar vervoer heb je een schoon mondkapje nodig. Reis je ergens heen en op een later moment weer terug, dan moet je dus 2 mondkapjes meenemen. Of als je een wasbaar mondkapje meeneemt, zorgen dat je mondkapje tussendoor gewassen is. Draag het mondkapje maximaal 3 uur per keer. 

Comfortabel een mondkapje dragen: tips

Het dragen van een mondkapje kan best even wennen zijn. Sommige mensen vinden het benauwend. Anderen bemerken huidirritatie. Enkele tips:

  • Kies voor het mondkapje een materiaal dat zacht is voor de huid en vochtigheid absorbeert. Katoen is een goede optie.
  • Heeft je mondkapje oorlussen? Kies ook voor dat onderdeel voor comfortabel materiaal. Lussen van elastiek kunnen irriteren. Kies liever zachtere materialen als zijde of katoen. Verder hebben verstelbare oorlussen vaak een betere pasvorm dan niet-verstelbare lussen.
  • Verzorg je huid. Een reiniger en vochtinbrengende crème zijn geen overbodige luxe. Was je handen met water en zeep voordat je je mondkapje aantrekt of afdoet. Was ze ook voordat je je gezicht aanraakt.
  • Verwissel je mondkapje regelmatig. Sowieso hoor je een mondkapje maximaal 3 uur te dragen, maar vervang het eerder als je merkt dat het vochtig wordt. Een vochtig masker kan ademen moeilijker maken en een vochtige omgeving op je gezicht creëren.  
  • Heb je een bril? Dan kan het dragen van een mondkapje leiden tot wazige glazen. Je adem vindt namelijk zijn uitweg aan de bovenkant van het mondkapje. Een mondkapje met een neusbrug van dun metalen draad kan dit probleem verhelpen, omdat die beter aansluit op de neus. Je kunt ook proberen een tissue over de brug van je neus in het masker te plaatsen. De tissue kan de lucht die omhoog komt absorberen.

Bronnen: Rijksoverheid, RIVM, ECDC, WHO, OMT, NEN, Which?

Lees verder

Nieuw & interessant

  • Medicijnverkoop in supermarkt
    Nieuws | 11 jan.

    Supermarkten mogen geen medicijnen verkopen zonder toezicht

    De Raad van State oordeelde woensdag 4 november dat supermarkten geen zelfzorgmedicijnen mogen verkopen, zonder dat er (assistent)drogisten fysiek in de winkel aanwezig zijn voor voorlichting. De Consumentenbond verzette zich eerder tegen deze werkwijze en is blij met deze uitspraak.*
  • Meldingen coronavirus 3
    10 dec.

    CoronaMelder-app: veelgestelde vragen

    De CoronaMelder-app is vanaf 10 oktober landelijk te gebruiken. De app moet de verspreiding van het coronavirus helpen tegengaan. We beantwoorden de belangrijkste vragen.
  • Mediapool Het juiste medicijn 1200X800

    Het juiste medicijn

    Geneesmiddelen spelen een belangrijke rol in ons leven. Voor veel ziektes en kwalen is een passend medicijn beschikbaar. Het juiste medicijn beschrijft van bijna 3000 medicijnen wat je eraan hebt en welke bijwerkingen bekend zijn.

    Bestel het boek