! Je browser is verouderd.

Update je browser voor meer veiligheid en snelheid om deze site optimaal te kunnen gebruiken.

Klik hier om te lezen welke browsers geschikt zijn

icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Mondkapjes tijdens de coronacrisis

Sinds de coronacrisis is de interesse in mondkapjes toegenomen. Welke soorten mondkapjes zijn er eigenlijk allemaal? En is het nuttig om een mondkapje te gebruiken in de openbare ruimte?
Fauve Panis

Fauve Panis , Expert Voeding & Gezondheid Bijgewerkt op: 23 september 2021

Soorten mondkapjes en de verschillen

In grote lijnen onderscheiden we 3 soorten mondkapjes (of mondmaskers, mondneusmaskers, gezichtsmaskers). De zorg gebruikt ademhalingsbeschermingsmaskers (FFP-maskers) en medische gezichtsmaskers (ook wel chirurgische maskers). Daarnaast bestaan er niet-medische gezichtsmaskers.

FFP-maskers

FFP-maskers (filtering facepiece particles-maskers) beschermen de drager tegen stofdeeltjes en virussen in de lucht. Ze bestaan in 3 categorieën: FFP1, FFP2 en FFP3. Een hoger getal duidt op een hogere beschermingsgraad. FFP-maskers voldoen aan de Nederlandse normen voor ademhalingsbeschermingsmiddelen (NEN-EN 149+A1).

Medische gezichtsmaskers

Beschermen vooral een ander voor besmetting door de drager van het masker. Zo kunnen ze een rol spelen in het tegengaan van verspreiding van het virus. Daarnaast beschermen deze maskers de drager tegen opspattend vloeistof. Medische gezichtsmaskers voldoen aan de Nederlandse normen voor medische gezichtsmaskers (NEN-EN 14683+C1).

Niet-medische gezichtsmaskers

Zijn zelfgemaakte of commercieel geproduceerde maskers. Deze zijn vaak gemaakt van stof, ander textiel of papier. Deze maskers zijn ongeschikt voor gebruik in de gezondheidszorg. Niet-medische mondkapjes zijn er in wegwerpvariant en in wasbare variant. Als het in de media gaat om mondkapjes bij burgers, dan worden deze maskers bedoeld.

Mondkapje verplicht 

Vanaf 25 september 2021 is op de volgende plekken een mondkapje verplicht voor personen vanaf 13 jaar:

  • In het openbaar vervoer
  • In personenvervoer (taxi's, touringcars) als je niet de enige passagier bent
  • In vliegtuigen en op vliegvelden

De mondkapjesplicht in het onderwijs vervalt vanaf 25 september. Ook op perrons en in stations hoef je vanaf dan geen mondkapje meer op.

In binnenruimtes bepaalt de gebouwbeheerder of er een mondkapjesplicht geldt. Zo mogen zorgaanbieders zelf bepalen of je in hun zorginstelling een mondkapje op moet. Bij GGD-priklocaties is een mondkapje verplicht.

Mensen die vanwege een ziekte of beperking geen mondkapje kunnen dragen zijn uitgezonderd van de mondkapjesplicht. Je moet dan wel aannemelijk kunnen maken waarom je onder deze uitzonderingsgrond valt. 

Lees meer over de mondkapjesverplichting op de site van de Rijksoverheid.

Niet-medische mondkapjes kopen

Je moet zelf een mondkapje regelen. Niet-medische mondkapjes kun je op verschillende plekken kopen: bij drogisterijen, supermarkten, warenhuizen, apotheken of webshops. Het gaat dan meestal om wegwerpmaskers. Maar je kunt ook zelf een mondkapje maken of een herbruikbaar mondkapje kopen.

NEN-keurmerk

NEN (Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut) heeft een keurkmerk voor herbruikbare niet-medische mondkapjes ontwikkeld. Zo kunnen consumenten zien of een mondkapje aan de eisen voldoet. Op 19 januari verscheen het eerste niet-medische mondkapje (van fabrikant ISKO Vital+™) op de markt. Lees er meer over in ons nieuwsbericht.

Werken niet-medische mondkapjes tegen het coronavirus?

Bij juist gebruik hebben niet-medische mondkapjes waarschijnlijk een beperkt positief effect op het tegengaan van de verspreiding van het virus. Maar er zijn voor- en tegenargumenten bij het gebruik van mondkapjes in de openbare ruimte. 

Argumenten voor het gebruik van mondkapjes in de openbare ruimte

Niet-medische gezichtsmaskers helpen waarschijnlijk om de verspreiding van een infectie te beperken. Vooral omdat ze anderen (beperkt) beschermen tegen virusoverdracht door de drager van het masker. 

Daarnaast zouden mondkapjes vanuit psychologisch opzicht kunnen bijdragen aan het tegengaan van de verspreiding van het virus. Ze kunnen een signaalfunctie hebben en mensen alerter maken op het feit dat het coronavirus onder ons is. Mogelijk gaan mensen  door dit besef meer afstand houden, wat verspreiding van het virus bemoeilijkt.

Kanttekeningen gebruik mondkapjes openbare ruimte

Mondkapjes kunnen de kans op besmetting verhogen als je ze niet goed gebruikt. Bijvoorbeeld als je ze op een verkeerde manier verwijdert.

Voor sommige mensen hebben mondkapjes een signaalfunctie. Voor andere mensen kunnen ze een gevoel van schijnveiligheid veroorzaken. Dat kan als gevolg hebben dat mensen belangrijke maatregelen juist minder goed naleven. Denk aan 1,5 meter afstand houden en goed handen wassen. Dit kan de kans op besmetting weer verhogen. Volgens het RIVM is er geen sterk wetenschappelijk bewijs 'dat het gebruik van mondkapjes ertoe leidt dat mensen zich zodanig veiliger voelen dat zij andere gedragsmaatregelen minder goed zullen toepassen.'

Het is in ieder geval van belang dat je je ook mét mondkapje houdt aan de volgende geldende maatregelen:

  • 1,5 meter afstand houden
  • thuis blijven bij ziekte en verkoudheid
  • handen wassen met water en zeep
  • niezen en hoesten in de elleboog
  • papieren zakdoekjes gebruiken
  • geen handen schudden

Conclusie

Bij het dragen van mondkapjes is het dus belangrijk dat je ze op de juiste manier gebruikt. En dat je de andere geldende maatregelen naleeft. Zo kunnen mondkapjes een beperkt effect hebben in het tegengaan van de verspreiding van het virus. 

Zelf een mondkapje maken

De overheid heeft een instructie voor het maken van niet-medische mondkapjes opgesteld. Daarnaast heeft NEN (de Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut) een verduidelijking opgesteld met aanbevelingen voor het ontwerp, maakproces, gebruik en onderhoud van niet-medische mondmaskers in het kader van COVID-19.

Mondkapje op de veilige manier gebruiken

Was je handen 20 seconden met water en zeep voordat je het mondkapje opzet. Gebruik bij het opzetten de touwtjes of elastieken en raak de binnenkant van het mondkapje niet aan. Vermijd ook het aanraken van je gezicht (ogen, neus en mond). 

Het mondkapje moet goed aansluiten op het gezicht en zowel mond als neus bedekken. Raak tijdens het dragen het mondkapje niet aan. De touwtjes of elastieken kun je wel aanraken.

Ook bij het afzetten zorg je ervoor dat je de binnenkant van het mondkapje en je gezicht niet aanraakt. Daarna was je je handen opnieuw 20 seconden met water en zeep.

Was je handen opnieuw als je het in de wasmachine hebt gestopt. 

Lees ook de aanbevelingen van NEN rondom het gebruik van niet-medische mondmaskers

Mondkapjes hergebruiken

Of je een mondkapje kunt hergebruiken ligt aan het type mondkapje dat je hebt. Wegwerpmaskers moet je na 1 keer gebruiken weggooien. Ze mogen bij het restafval. Een katoenen niet-medisch mondkapje kun je wassen en daarna opnieuw gebruiken. Was het mondkapje na elk gebruik op 60 graden op een volledig wasprogramma met alleen wasmiddel (geen wasverzachter). Bewaar het vervolgens zo steriel mogelijk. Bijvoorbeeld in een schoon afgesloten bakje of zakje. 

Bij elke reis met het openbaar vervoer heb je een schoon mondkapje nodig. Reis je ergens heen en op een later moment weer terug, dan moet je dus 2 mondkapjes meenemen. Of als je een wasbaar mondkapje meeneemt, zorgen dat je mondkapje tussendoor gewassen is. Draag het mondkapje maximaal 3 uur per keer. 

Comfortabel een mondkapje dragen: tips

Het dragen van een mondkapje kan best even wennen zijn. Sommige mensen vinden het benauwend. Anderen bemerken huidirritatie. Enkele tips:

  • Kies voor het mondkapje een materiaal dat zacht is voor de huid en vochtigheid absorbeert. Katoen is een goede optie.
  • Heeft je mondkapje oorlussen? Kies ook voor dat onderdeel voor comfortabel materiaal. Lussen van elastiek kunnen irriteren. Kies liever zachtere materialen als zijde of katoen. Verder hebben verstelbare oorlussen vaak een betere pasvorm dan niet-verstelbare lussen.
  • Verzorg je huid. Een reiniger en vochtinbrengende crème zijn geen overbodige luxe. Was je handen met water en zeep voordat je je mondkapje aantrekt of afdoet. Was ze ook voordat je je gezicht aanraakt.
  • Verwissel je mondkapje regelmatig. Sowieso hoor je een mondkapje maximaal 3 uur te dragen, maar vervang het eerder als je merkt dat het vochtig wordt. Een vochtig masker kan ademen moeilijker maken en een vochtige omgeving op je gezicht creëren.  
  • Heb je een bril? Dan kan het dragen van een mondkapje leiden tot wazige glazen. Je adem vindt namelijk zijn uitweg aan de bovenkant van het mondkapje. Een mondkapje met een neusbrug van dun metalen draad kan dit probleem verhelpen, omdat die beter aansluit op de neus. Je kunt ook proberen een tissue over de brug van je neus in het masker te plaatsen. De tissue kan de lucht die omhoog komt absorberen.

Bronnen: Rijksoverheid, RIVM, ECDC, WHO, OMT, NEN, Which?

Nieuw & interessant

  • Oorpijn zelfzorg
    14 okt.

    Zelfzorg bij oorpijn

    Bijna iedereen heeft weleens last gehad van oorpijn. Wat kun je zelf doen om het te voorkomen? En welke zelfzorgmiddelen zijn geschikt?
  • Meldingen coronavirus 3
    2 okt.

    CoronaMelder-app: veelgestelde vragen

    De CoronaMelder-app is sinds 10 oktober 2020 landelijk te gebruiken. De app moet de verspreiding van het coronavirus helpen tegengaan. We beantwoorden de belangrijkste vragen.
  • zelfzorg-medicijnen
    Nieuws | 5 jul.

    CBD lanceert Keurmerk Zelfzorg Online

    Het Centraal Bureau Drogisterijbedrijven (CBD) heeft het Keurmerk Zelfzorg Online ontwikkeld. Dit keurmerk moet consumenten zekerheid en vertrouwen geven bij het online kopen van zelfzorggeneesmiddelen.