Blog 33: Trap niet in deze valkuilen

Welke valkuilen zijn er?

Erik: 'Beleggen wordt vaak onnodig ingewikkeld gemaakt, terwijl het juist heel eenvoudig kan zijn. Sterker nog: hoe eenvoudiger je belegt, hoe groter vaak de kans op een goed rendement. Toch is er één aspect dat beleggen lastig maakt. En dat is het hebben van emoties.

Bij beleggen draait het om geld, en dat raakt mensen vaak emotioneel. Op de lange termijn is de kans groot dat je een mooi rendement behaalt. Maar onderweg krijg je ook te maken met flinke schommelingen en soms forse dalingen. De vraag is dan: hoe ga je daarmee om? Uit onderzoek blijkt dat verlies ongeveer twee keer zo hard aankomt als winst. Geld verliezen doet iets met je emoties en kan je aan het twijfelen brengen. Moet ik wel doorgaan met beleggen? Komt het op de lange termijn echt goed, of is het dit keer anders?

Ook ik, als redelijk ervaren belegger, begin soms te twijfelen wanneer de beurs hard daalt. Denk aan vorig jaar maart, toen Trump hoge handelstarieven aankondigde en de beurzen flink onderuitgingen. Dit zorgde ervoor dat mijn beleggingsportefeuille van de BeleggersBattle hard daalde. Ik vroeg me toen af het wel goed zou komen of dat ik misschien toch te veel risico nam met mijn beleggingen die voor een groot deel in risicovolle AI en technologiefondsen zitten. Uiteindelijk herstelde de markt zich snel en staan de beurzen inmiddels weer op een recordniveau.'

Marco: 'Er zijn meer psychologische valkuilen waar beleggers mee worstelen. Een bekende is zelfoverschatting. Als een paar beleggingen goed uitpakken, kan een belegger denken dat dit door kennis of vaardigheden komt. Terwijl geluk natuurlijk ook een rol speelt.

Dat zie je ook buiten beleggen. Vraag 100 mensen of ze beter autorijden dan gemiddeld en een ruime meerderheid zegt ‘ja’. Terwijl dit statistisch gezien niet klopt. Dit werkt ook zo bij beleggen. Wie een paar keer succes heeft, overschat al snel zijn eigen kennis of voorspellend vermogen. Daardoor onderschat je risico’s en neem je sneller verkeerde beslissingen. Denk aan te veel handelen, onvoldoende spreiden of te veel kopen of verkopen.   

Een andere valkuil is de ‘bevestigingsbias’. Daarbij zoek je vooral informatie die je bestaande mening bevestigd. Stel dat je enthousiast bent over een aandeel, dan lees je automatisch liever positieve analyses dan kritische geluiden. Je handelt vooringenomen, in plaats van dat je je mening baseert op feiten. Hierdoor maak je mogelijk verkeerde keuzes.

Ook het recentheidseffect speelt vaak mee. Je hecht bij het vormen van je mening meer belang aan recente gebeurtenissen dan oudere informatie. Als aandelen al maanden stijgen, kun je eerder denken dat dit wel zo even blijft doorgaan. Actualiteiten en de korte termijn beïnvloeden je beslissing dan te veel. Terwijl de lange termijn en oudere informatie soms wel relevanter zijn.

Kuddegedrag is er ook nog een. En hier ben ik zelf met open ogen ingetrapt. Toen Just Eat Takeaway hard steeg, waren veel beleggers enthousiast. Overal las ik dat het aandeel alleen maar verder omhoog kon. Daardoor kocht ik meer aandelen bij. Inmiddels ben ik 85% van mijn inleg kwijt, omdat ik achter de kudde aanliep.

Ook het referentie-effect zie je veel terug: we ‘ankeren’ bepaalde cijfers. Bijvoorbeeld de prijs van een aandeel. Stel dat een aandeel daalt van €100 naar €70. Dan lijkt het goedkoper te worden, omdat we uitgaan van het eerste bedrag. Maar als de onderliggende waarde ook is gedaald, kan €70 alsnog te duur zijn. Door het referentie-effect vergelijk je vaak de nieuwe prijs automatisch met de oude. Het aandeel lijkt dan goedkoop, terwijl het dat feitelijk niet is.

Een bias is geen fout, maar een vooroordeel of bepaalde vooringenomenheid. Als je beslissingen moet nemen, zijn het valkuilen: menselijke neigingen waar je je vaak niet bewust van bent. Daarom is de eerste stap accepteren dat dit iedereen overkomt. En dat dus ook jij hiervoor gevoelig bent. Hoe beter je die valkuilen herkent, hoe kleiner de kans dat emoties je beleggingsbeslissingen overnemen.'

Hoe kun je dit voorkomen?

Erik: 'Het beste is om vooraf een goed plan te maken en je daaraan blijven houden. Wat daarbij helpt is niet te vaak naar je beleggingen kijken. Als je breed gespreid belegt in voordelige fondsen, vraagt dat eigenlijk weinig onderhoud. Hoe vaker je kijkt, hoe meer je je laat beïnvloeden door dagelijkse koersbewegingen. En hoe groter de kans is dat je in een valkuil stapt.

Via apps op je telefoon kun je tegenwoordig 24 uur per dag de waarde van je beleggingen volgen. Dat draagt bij aan wat ook wel ‘gamification’ wordt genoemd: beleggen voelt soms als een spelletje waarin je kunt winnen of verliezen. Toch is het juist de kunst om niet te vaak te wisselen van fondsen of aandelen en je te focussen op de langere termijn.

De markt proberen te timen kost beleggers uiteindelijk vaak geld, omdat het simpelweg niet te voorspellen is. Zelfs in onrustige tijden blijken beleggingen het op de lange termijn vaak verrassend goed te doen.'

Resultaat Mei

Beide investigators beleggen vanaf oktober 2023 iedere maand €500. De maand mei was net als april een zeer positieve beleggingsmaand. De portefeuille van Marco is de afgelopen maand met 6% gestegen. Erik deed het nog beter. Zijn beleggingen stegen met maarliefst 11,5%. 

Erik: ‘Dit is al de tweede maand op rij waarbij mijn beleggingen met meer dan 10% stijgen. Vroeg of laat zal er ook een flinke daling komen. Maar voorlopig geniet ik van dit mooie resultaat.'

Wil je weten waar Erik en Marco in beleggen? Bekijk de portefeuilles en resultaten.