Ransomware (gijzel-software) voorkomen en verwijderen

Ransomware (gijzel-software) behoort tot de grootste internetgevaren. Het treft tegenwoordig vooral bedrijven, maar ook als consument kun je het slachtoffer worden. Wat is het, wat doet het precies en hoe kun je jezelf er tegen wapenen?Wat is ransomware? Ransomware is een type malware, ofwel kwaadaardige software. Deze software blokkeert je computer of versleutelt je bestanden. Pas als je losgeld (ransom) betaalt zou je de computer of de bestanden weer kunnen gebruiken. Andere termen voor ransomware zijn gijzelsoftware of cryptoware. Ransomware is erg vervelend. Je kunt ongemerkt bijvoorbeeld je hele foto-archief of muziekverzameling, inclusief aangesloten back-ups, verliezen. Criminelen richten zich steeds vaker op bedrijven en instellingen, omdat daar meer geld te halen valt. Toch kun je als thuisgebruiker nog steeds getroffen worden en moet je dus nog steeds opletten. Zo herken je ransomware (gijzelsoftware) Ransomware gijzelt bestanden door ze te versleutelen. Je kunt bestanden dan niet meer openen. Criminelen stelen vooral bij bedrijven ook data. En ze dreigen deze openbaar te maken. Er wordt betaling geëist in de digitale munt Bitcoin. Voor particulieren gaat het omgerekend vaak om honderden of zelfs duizenden euro's. Na een tijdslimiet wordt het bedrag soms opgehoogd. Bij bedrijven eisen criminelen soms zelfs tonnen of miljoenen. Besmetting verloopt vaak via kwaadaardige bestanden. Die bestanden staan meestal in bijlages van e-mails. Ransomware kan ook via een kwetsbaarheid in je apparaten of via een gerichte hack binnenkomen. Dat laatste geldt vooral voor bedrijven. Verdachte bestanden in e-mails zijn: zip-, exe-, js-, lnk- en wsf-bestanden. Ook Word- of Excel-bestanden die vragen om macro's in te schakelen zijn gevaarlijk. Kijk uit voor nepmedewerkers van Microsoft die je opbellen. Je pc heeft zogenaamd een probleem en daarom willen ze op afstand inloggen. Daarna blokkeren ze je pc of bestanden met ransomware. De versleuteling kun je meestal niet zonder sleutel ongedaan maken. Als je geluk hebt is er wel een oplossing. Bekijk ook de tips om bestanden te redden. Ransomware kan ook bestanden besmetten op aangesloten externe harde schijven of netwerkopslag die in Windows Verkenner een schijfletter heeft (zoals E:, F:, G:). Bewaar een back-up daarom gescheiden van de pc. Van sommige varianten zijn de sleutels door politie of beveiligingsonderzoekers gevonden. Bekijk ook de tips om bestanden te redden. Namen van ransomware-varianten die bestanden versleutelen zijn bijvoorbeeld: Akira, BlackCat, Cerber, CTB-locker, CryptoLocker, LockBit, LockerGoga, Locky, Petya, Ryuk, WannaCry, Warlock en Wildfire. Praktijkvoorbeelden ransomware-mails Nepmails met ransomware proberen je te verleiden op een link te klikken of bevatten een besmette bijlage. In de mails worden bijvoorbeeld (te hoge) factuurbedragen, boetes, incasso's of mislukte afleverpogingen genoemd. De details ervan zouden in de bijlage of achter een link staan. De bijlages of links bevatten onder andere vermomde uitvoerbare bestanden (factuur.pdf.exe), javascript(.js)-bestanden of Word-bestanden met kwaadaardige macro's. Soms zijn ze verpakt in een zip-bestand. Bedrijfsnamen die hierbij als zogenaamde afzender worden misbruikt zijn onder meer banken, KPN, Ziggo, Intrum Justitia en transportbedrijven. Ook zogenaamde scans van (Xerox-)kopieerapparaten en melding van autoschade komen voor. Lees meer over phishing (nepmails) herkennen. Besmet met ransomware: bestanden redden Helaas zijn bij een ransomware-besmetting bestanden vaak niet te redden als je geen back-up hebt. Doorloop de volgende stappen als je bestanden versleuteld zijn: Verwijder eerst de malware, zodat bestanden niet opnieuw worden versleuteld. Doe een uitgebreide scan met je virusscanner en een second opinion met vertrouwde software als Malwarebytes of Hitman Pro. Plaats een back-up van de bestanden terug. Voorwaarde is natuurlijk dat je een (recente) back-up hebt die niet versleuteld is door de cryptoware. Als je geluk hebt, zijn de makers van de cryptoware opgepakt. Of hebben politie of beveiligingsonderzoekers ontsleutelingsgegevens. Een overzicht van ransomware-decryptors vind je op nomoreransom.org. Het is een initiatief van onder meer Europol waarmee je onder hulp van criminelen je bestanden kunt redden. Voor nieuwere ransomware is er vaak geen oplossing. Betaal losgeld. We raden deze optie erg af. Maar als de getroffen data erg belangrijk voor je zijn, kunnen we ons voorstellen dat je overstag gaat. Ervaringen tonen aan dat slachtoffers de sleutels vaak krijgen, maar er is geen garantie. Wachten. Heb je de versleutelde bestanden niet direct nodig? Soms komt er na een tijd een decryptor beschikbaar, bijvoorbeeld omdat criminelen zijn opgepakt. Helaas heb je geen zekerheid. Voor sommige ransomware varianten is na vele jaren nog steeds geen oplossing. Ransomware en andere malware voorkomen De kans op dataverlies bij ransomware is groot. Daarom is het belangrijk om besmetting te voorkomen en regelmatig back-ups te maken voor als dit toch gebeurt. Volg onderstaande tips om de kans op malware zoals ransomware te verkleinen: Installeer een goede virusscanner. Houd alle software up-to-date. Denk aan je besturingssysteem, internetbrowser, browseraanvullingen en populaire programma's, zoals Adobe Reader. Met ScanCircle zie je snel hoe je pc ervoor staat. Schakel Adobe Flash en Java uit. Ga niet in op nepfoutmeldingen die in je browser verschijnen waarbij je op Windows+R moet drukken, gevolgd door CTRL+V (plakken) en Enter. Deze zogenoemde ClickFix-aanvallen zorgen ervoor dat malafide code wordt uitgevoerd. Daarbij kan de virusscanner vaak niet (tijdig) ingrijpen. Klik niet op bijlagen en links in e-mails, tenzij je zeker weet dat het vertrouwd is. Twijfel je, kijk dan op de Opgelicht website of de e-mail daar voorkomt. Zo niet, wacht dan een dag en controleer nogmaals of stuur hem door naar digitaalgids@consumentenbond.nl voor uitsluitsel. Schakel geen macro's in bij Office-documenten van derden. Zeker niet als daar in het document om wordt gevraagd. Ransomware is vaak een uitvoerbaar bestand, zoals een .exe-bestand. Deze is vermomd als ander soort bestand, bijvoorbeeld een pdf-document. Schakel bestandsextensies weergeven in, zodat je de vermomming kunt doorzien. En nogmaals: back-ups maken. Dat is sowieso verstandig, maar bij ransomware-besmetting vaak het enige redmiddel om verlies van al je gegevens te voorkomen. Met (Apple's) macOS, Linux en op mobiele apparaten loop je veel minder risico. Maar ook deze systemen kunnen besmet worden. Niet versleutelbare back-up maken Er zijn verschillende manieren om een back-up te maken. Maar, let wel op. Niet elke manier van een back-up geschikt is om de versleuteling door ransomware te herstellen. Ransomware kan namelijk niet alleen de gegevens op het besmette apparaat versleutelen, maar ook externe opslagpunten. Sluit voor het maken van een back-up, de usb-stick of externe harde schijf alleen aan op het moment van een back-up en koppel hem daarna los. Bij een netwerkopslag kun je ervoor kiezen dat alleen de back-upsoftware bestanden mag opslaan op de netwerkschijf (bijvoorbeeld via FTP). Kies er ook voor dat via Windows-verkenner alleen bestanden gelezen worden. Bij een cloud back-up kun je bestanden terughalen als er versiebeheer aanwezig is. Ook bij sommige andere vormen van back-up kan dat. Als in de meest recente versie van een back-up bestanden zijn versleuteld, kun je nog altijd terug naar een oudere versie van de back-up. Ransomware ook op Apple en Linux? De meeste ransomware is gericht op Windows-systemen. Maar er zijn bijvoorbeeld ook gevallen bekend dat de telefoon van iPhone-gebruikers was geblokkeerd. Kortom, waar je ook mee op internet gaat, houd dat apparaat up-to-date, gebruik altijd je gezonde verstand en een kritische blik. Zeker als iets ook maar een kleine twijfel oproept. Kader lidworden

Ransomware (gijzel-software) voorkomen en verwijderen

Lees verder

Nieuwste artikelen

Blijf op de hoogte

Nieuw & interessant

Beleggingsfraude met bitcoins en CFD's

Nepklantenservice

Virusmelding vermomd als pc-hulp