icon-menu logo_footer preds symbol-afrader symbol-bestekoop symbol-besteuittest

Marktplaats: herken de oplichter

Een advertentie plaatsen op Marktplaats is heel eenvoudig. Dat maakt het ook voor oplichters een laagdrempelig medium. De nieuwste trucs: afgelegen wonen, Whatsapp, valse bankapps en Tikkie-fraude. Doet Marktplaats inmiddels meer om kopers en verkopers te beschermen? En hoe kun je zelf frauduleuze advertenties herkennen? 
Bert Quist
Bert Quist

Expert Geld & Privacy

Gepubliceerd op:  28 februari 2018


De nieuwste oplichterstrucs

Oplichters vinden nog altijd voldoende manieren om mensen om de tuin te leiden; dagelijks komen er 70 aangiftes binnen van Marktplaats-oplichting. De laatste foefjes uit de trukendoos.

Verkoper woont afgelegen

De verkoper biedt de optie 'Verzenden of ophalen' aan in zijn advertentie. De ophaallocatie is jammer genoeg een Waddeneiland, dat alleen met de boot te bereiken is. Toch maar laten verzenden dan? Het pakketje komt natuurlijk nooit aan. Gewiekste oplichters zullen bovendien alleen reageren op biedingen van kopers die op behoorlijke afstand zitten van hun eigen 'woonplaats'. 

Valse naam bij rekening

Een oplichter kan nu nog makkelijk een valse naam opgeven bij een rekeningnummer. Banken doen namelijk geen naam-nummercontrole, met uitzondering van de Rabobank. Je krijgt dus geen melding tijdens het overboeken dat de opgegeven naam niet bij het rekeningnummer hoort. En je geld ben je definitief kwijt, want terugstorten doet de bank ook niet.

Valse bankapps

Een oplichter komt bij jou thuis iets kopen. Hij vraagt waar jij bankiert en opent vervolgens op zijn telefoon de namaak 'app' van een andere bank. Bedrag, naam en rekeningnummer worden netjes ingevuld en het geld lijkt te worden overgemaakt. Door de vertraging in overschrijvingen kun je niet ter plekke checken of het ook daadwerkelijk op je rekening staat. In de toekomst verandert dit: banken gaan overschrijvingen van andere (Nederlandse) banken real-time verwerken, dus binnen enkele seconden.

Tikkie-fraude

Een 'koper' vraagt je om een Tikkie-betaling van 1 cent via een linkje in Whatsapp, zogenaamd om te checken of naam en rekeningnummer bij elkaar horen. Maar het gaat om een nagemaakte Tikkie-website, waardoor je inlogt op een valse bankomgeving. Zo krijgen oplichters toegang tot je bankrekening, die ze vervolgens in een handomdraai leeghalen.

Gratis artikel uit onze Digitaalgids: Herken de oplichter 

Wat doet Marktplaats zelf?

Marktplaats heeft zelf al een aantal maatregelen getroffen om (ver)kopers beter te beschermen. We zetten ze hieronder op een rij. Voor enkele van deze veiligheidsmaatregelen moet je echter betalen. Daarbij geldt voor de meeste dat ze vrijwillig zijn, en moeten koper én verkoper eraan meewerken. Hierdoor maken te weinig mensen er gebruik van en wordt het doel gemist. Lees ook het standpunt van de Consumentenbond.

Gelijk oversteken

gelijk-oversteken-marktplaats.nlAfgelopen november voerde Marktplaats de dienst ‘Gelijk Oversteken’ in. Daarbij betaalt de koper niet rechtstreeks aan de verkoper, maar aan een derde partij, het ‘Online Betaalplatform’. Vervolgens stuurt de verkoper het pakje naar de koper. Zodra die de ontvangst heeft bevestigd, betaalt het Online Betaalplatform de verkoper uit.

De dienst moet voorkomen dat (ver)kopers worden opgelicht en geld overmaken zonder iets te ontvangen of iets opsturen waarna betaling uitblijft. Het kán oplichting voorkomen, maar het is een vrijwillige dienst waar koper en verkoper mee moeten instemmen. Juist oplichters zullen de dienst links laten liggen. Bovendien kost het de koper 40 cent plus 2% van het aankoopbedrag.

Tweestapsverificatie

Bij tweestapsverificatie moet je, net als bij internetbankieren, tijdens het inloggen een extra code invoeren. Dat werkt alleen goed als alle gebruikers deze zelf (vrijwillig) instellen. Helaas doet maar een klein percentage Marktplaatsgebruikers dat. Daardoor kunnen oplichters nog steeds makkelijk betrouwbare accounts hacken en die gebruiken voor malafide praktijken.

Identiteit controleren

Een andere - voor de hand liggende - maatregel is om verkopers zich bij aanmelding te laten identificeren. Ook dit is op vrijwillige basis. ‘Telefoonnummer gecontroleerd’, ‘Bankrekening gecontroleerd’, ‘ID gecontroleerd’: heel soms staat dergelijke informatie, voorzien van groene vinkjes, bij een verkoper vermeld. Die controles worden uitgevoerd door het Online Betaalplatform. Het platform is een officiële betaalinstelling en mag, anders dan Marktplaats, gebruikers om hun identiteitsbewijs vragen.

Deze partij verzorgt voor Marktplaats ook de iDealbetalingen, die Marktplaatsgebruikers onderling sinds afgelopen zomer aan elkaar kunnen doen. Verkopers moeten daartoe een ‘betaalverzoek’ naar hun koper sturen. Kosten: 40 cent per transactie. iDeal is veiliger dan zelf geld overmaken, maar minder veilig dan een systeem waarbij een derde partij garant staat, zoals PayPal of bij 'Gelijk Oversteken'.

Rapportagesysteem

Tot slot een maatregel die wél goed lijkt te werken: het linkje onder advertenties waarmee bezoekers verdachte advertenties rechtstreeks aan Marktplaats kunnen tippen. Marktplaats heeft een afdeling ‘Trust & Safety’ die deze meldingen scant en snel ingrijpt.

Maar dit systeem heeft een zwakke plek. Advertenties die oplichters net na middernacht plaatsen, staan er soms wel een halve dag op. Sluwe oplichters weten blijkbaar dat deze afdeling tussen middernacht en 08.00 uur gesloten is en proberen juist dan hun slag te slaan.

Online Veiligheid

We gebruiken iedere dag internet via onze smartphone, tablet en pc. Maar ook steeds meer met andere ‘slimme’ apparaten. En we kunnen niet meer zonder. Deze afhankelijkheid zorgt ook voor risico’s. In het boek Online veiligheid zetten we alle risico’s op een rij én we leggen uit hoe je ze kunt verkleinen en voorkomen.

Online veiligheid is als boek en e-book verkrijgbaar via de Webwinkel.

online-veiligheid

Tips: herken de 'bad ad'

Gelukkig kun je zelf ook veel doen om je te wapenen tegen oplichters. Bekijk hieronder de verdachte kenmerken en pik voortaan de rotte appels er snel uit.

De advertentie

  • marktplaats-onlinekopenTe mooi om waar te zijn: een zeer lage prijs.
  • Pas extra op bij elektronica en tickets.
  • Ophalen is veiliger. Het is verdacht als ophalen niet mogelijk is. Of als het wél mogelijk is, maar de verkoper erg afgelegen woont.
  • Denk je dat er sprake is van een nepadvertentie? Rapporteer dat dan aan Marktplaats via de link op de pagina.
  • Is iemand nog maar één dag actief met slechts één of 2 andere dubieuze advertenties, wees dan extra alert. Andersom geldt ook: is iemand al jarenlang ‘actief’ op Marktplaats, dan kan dit account gehackt zijn of een slapend account waar nog nooit mee gehandeld is.
  • Let op: tussen 12 uur ’s nachts en 8 uur ’s ochtends controleert Marktplaats geen dubieuze advertenties. Zo kunnen oplichters soms wel een halve dag actief zijn voordat hun account wordt geblokkeerd.

De identiteit

  • Twijfel je of iemand wel is wie hij zegt te zijn, google diegene dan (voor- en achternaam tussen aanhalingstekens) en zoek hem ook op sociale media (Facebook, Linkedin, Twitter).
  • Check of de verkoper bekend is bij de politie.
  • Upload de foto van het aangeboden artikel via images.google.com. Google zoekt dan op overeenkomstige afbeeldingen. Komt dezelfde foto ook elders voor, dan is extra waakzaamheid geboden.

Contact en betaling

  • Voer gesprekken via het berichtensysteem van Marktplaats of de Marktplaats-app. Wees extra alert als iemand snel wil overschakelen naar Whatsapp.
  • Geef pas je 06-nummer na serieuze interesse of akkoord.
  • Stuur nooit een foto van je identiteitsbewijs, bankafschrift of bankpas naar een (ver)koper. Ook niet als de andere partij zelf eerst een kopie stuurt. Daarmee loop je een groot risico slachtoffer te worden van identiteitsfraude.
  • Als opsturen praktischer is, betaal dan liefst met PayPal of de Marktplaats-dienst Gelijk Oversteken. Je betaalt daarvoor transactiekosten, maar krijgt in veel gevallen wel het bedrag terug als de bestelling niet wordt geleverd.
  • Als verkoper: accepteer geen bewijs van overschrijving. De betaalapp kan nep zijn, het bewijs kan zijn gephotoshopt, of iemand kan geld naar zijn eigen rekening hebben overgemaakt met jouw naam als begunstigde.
  • Komt de koper over de vloer en wil hij ter plaatse betalen met een betaalapp? Doe dat dan alleen als je allebei bij dezelfde bank zit. Alleen zo kun je direct controleren of de betaling is binnengekomen. Zo niet, betaal dan via een betaalverzoek via Marktplaats (dat kost € 0,40). De betaling verloopt dan via iDeal en koper en verkoper krijgen direct een bevestiging.
  • Ga nooit in op verzoeken van particulieren om 1 cent over te maken.
  • Wil de verkoper je laten betalen via een zogenaamd 'Tikkie-linkje', let dan op dat de link begint met https://tikkie.me.

Wat wil de Consumentenbond?

Marktplaats profileert zich als advertentiesite. Adverteren moet zo laagdrempelig mogelijk zijn, maar dat is het dus ook voor kwaadwillenden. Het rapportagesysteem lijkt behoorlijk goed te werken, maar de extra diensten die de kans op oplichting minimaliseren, laten de meeste gebruikers links liggen. Het is technisch ingewikkeld, mensen vinden het te duur en het is op vrijwillige basis. Daardoor kunnen handige oplichters nog steeds hun slag slaan.

De Consumentenbond vindt dat er meer gedaan kan worden om kopers en verkopers te beschermen tegen dit soort fraude. Wij willen dat Marktplaats:

  • Identificatie verplicht stelt voor kopers en verkopers.
  • Controle gaat invoeren op advertenties die geplaatst worden tussen 12 uur ’s nachts en 8 uur ’s ochtends.
  • Diensten zoals ‘Betalen via iDeal’ gratis maakt.
  • Een systeem krijgt waarin kopers en verkopers elkaar kunnen beoordelen. Net als het Belgische zusterbedrijf Tweedehands.be en moederbedrijf eBay, die al wel een dergelijk reviewsysteem bezitten. Marktplaats zegt de ontwikkelingen bij deze bedrijven te volgen, maar nog niet het 'gouden ei' te hebben gevonden voor een eigen beoordelingssysteem.

 

infographic-veiligmarktplaats

Lees ook:

Nieuw & interessant

  • pakkie-website
    Eerste indruk  |  27 jul.

    Pakkie

    Verkoop je wel eens iets via een online marktplaats voor tweedehands producten? Dan kun je sinds begin van het jaar de app Pakkie gebruiken om de betaling en verzending te koppelen aan elkaar. Hoe werkt de app?
  • consumentengids 7 - dagaanbiedingen checkdiedeal
    Nieuws  |  4 jul.

    Dagaanbiedingsites niet altijd goedkoop

    Deals op dagaanbiedingsites zijn soms niet zo lucratief als ze lijken. Daarnaast zijn ze vaak langer geldig dan die ene dag. Tot die conclusie komt de Consumentenbond na een steekproef.
  • dagaanbiedingen-onlinekopen
    3 jul.

    Dagaanbiedingssites

    Websites als iBood en 1DayFly hebben elke dag weer nieuwe aanbiedingen. Zijn het echt goede deals of valt dat tegen?
  • boodschappendienst
    Test  |  26 jun.

    Test boodschappen bezorgen

    Geen tijd, geen auto of geen zin om met de boodschappen te sjouwen? Geen probleem, steeds meer supermarkten hebben een bezorgdienst. Wat zijn de verschillen en welke bezorgsuper is de beste?